Đenova

Iz projekta Википедија

Skoči na: navigacija, pretraga
Средњовековна врата Ђенове
Srednjovekovna vrata Đenove
Дуждева палата
Duždeva palata
Светионик у Ђенови
Svetionik u Đenovi


Đenova je grad i velika luka u Italiji, koja je tokom srednjeg veka bila središte države poznate pod imenom Đenovljanska republika (Republika Đenova). Glavni je grad regije Ligurija. Grad ima 620.000 stanovnika, a šire područje grada 890.000.

Sadržaj

[uredi] Zastava

Zastava je crveni krst na belom polju, a to je zastava svetog Đorđa. Zastavu Đenove je prihvatila Engleska i grad London 1190. da bi u Mediteranu uživali zaštitu moćne đenovljanske flote. Republika Đenova je sa rivalom, Mletačkom Republikom bila jedna od najmoćnijih sila sveta. Engleski kralj je Đenovi plaćao godišnji danak. Između Engleske i Đenove uvek su postojali specijalni odnosi.

[uredi] Istorija

Prvi poznati stanovnici su bili Ligurci, jedno italsko pleme. Pre se verovalo da su grad osnovali Kelti. Gradsko groblje iz 6. i 5. veka pne. potvrđuje da su u Đenovi tada živeli Grci, ali luku su mnogo ranije koristili verovatno i Etrurci. Moguće je da su i Feničani imali baze u Đenovi ili blizu nje. U rimsko doba Marsej je bio većeg značaja od Đenove. Za razliku od drugih ligurskih i keltskih naselja toga područja Đenova je bila saveznik Rima za vreme Drugog punskog rata. Zbog toga su je Kartaginjani razorili 209. pne. Ponovo je izgrađena pri kraju punskih ratova. Đenova je trgovala kožama, drvetom i medom. Nakon pada Zapadnog rimskog carstva Ostrogoti su zauzeli Đenovu. Posle Gotskog rata bila je središte vizantijskog vikara. Prešla je u ruke Langobarda 643., a 773. je u sastavu Franačke. Nekoliko vekova Đenova je bila malo ribarski grad, koji je polako gradio trgovačku flotu, koja će postati vodeća na Mediteranu. Arapski pirati su 934. spalili grad, ali ubrzo je ponovo izgrađen.

Застава Ђенове
Zastava Đenove

Pre 1100. Đenova je postala nezavisan grad-država. Nominalno je bila podčinjena caru Svetog Rimskog Carstva, a starešina grada je bio biskup Đenove. Stvarnu vlast su obavljali "konzuli" birani na javnim skupštinama. Đenova je bila jedna od tzv pomorskih republika uz Veneciju, Pizu i Amalfi. U gradu se razvila snažna brodogradnja, bankarstvo i trgovina, koji su pomogli da se stvori jedna od najvećih i najmoćnijih mornarica Mediterana. Republika Đenova se raširila na Liguriju, Pijemont, Sardiniju, Korziku i imala je potpunu kontrolu nad gotovo celim Tirenskim morem. Učestvovali su u krstaškim ratovima, pa su uspostavili kolonije na Bliskom Istoku, Egeju, Siciliji i severnoj Africi. Sa Levanta su doneli zeleni pehar ua koga su smatrali da je Sveti gral. Propast krstaških država Đenova je nadomestila savezom sa Vizantijom, što je otvorilo mogućnost širenja na Crno more i Krim. Postojale su svađe između moćnih porodica, ali najviše se Đenovom upravljalo kao sa profitnim poduzećem. Đenova je dostigla svoj zenit pobedom nad Pizom u pomorskoj bici kod Melorije 1284. Mletačku republiku su pobedili 1298.

Ipak prosperitet nije trajao dugo. Crna smrt (kuga) došla je u Evropu 1349. preko đenoveškog trgovačkog grada Teodosije na Krimu. Posle ekonomskog kolapsa i gubitka stanovništva Đenova je usvojila Venecijanski model uprave. Nastavili su se ratovi sa Venecijom. Venecija je pobedila u ratu za Čijođu (1378.-1381.). Posle perioda francuske dominacije nad Đenovom (1394.-1409.) dolazi pod vlast porodica Viskontija iz Milana. Aragon je preoteo Sardiniju od Đenove. Na Korzici je izbila pobuna, a kolonije na Bliskom Istoku su uzeli Turci ili Arapi. Kristifor Kolumbo je poklonio 1/10 prihoda od otkrića Amerike banci u Đenovi da bude oslobođen poreza na hranu. Andrea Dorija je stvorio 1528. novi ustav, pa je Đenova postala španski vazal. U vreme ekonomskog oporavka mnoge đenoveške porodice su postale jako bogate. U vreme vrhunca u 16. veku Đenova je privukla mnoge umetnike, kao što su Rubens, Karavađo i Van Dajk. Čuveni arhitekta Galeaco Alesi izgradio je brojne palate u manirističkom stilu. Francuzi su granatirali Đenovu 1684. Austrija je 1746. bila zauzela Đenovu za vreme Rata za austrijsko nasleđe. Đenova je 1768. predala Korziku Francuskoj.

Pošto su svetska ekonomija i trgovački putevi pomaknuti na Atlantik, Đenova je ekonomski slabila. Napoleon je 1797. stvorio vazalnu državu Ligurijsku republiku. Anektirana je Francuskoj 1804. Bečki kongres 1815. je Đenovu uključio u Pijemont (kraljevinu Sardiniju). Posle tri veka kuća Savoja je dobila grad. Đenova je imala ekonomske koristi od unije, ali bila je izrazito republikansko gnezdo. Đuzepe Macini je bio popularan. Sa usponom Risorđimenta, Đenovežani su se okrenuli borbi za ujedinjenu Italiju pod savojskom dinastijom. Đuzepe Garibaldi je 1860. krenuo iz Đenove u svoj pohod sa hiljadu dobrovoljaca. Mesto odakle je krenula ta hiljada obeleženo je spomenikom. U julu 2001. u Đenovi je održan sastanak grupe G8. Sastanak je zasenjen nasilnim protestima i policijskom brutalnošću, koja je dovela do smrti protestanata.

[uredi] Za videti

  • Jedan deo starog grada nalazi se na Uneskovom spisku svetske baštine. U tom delu u 16. veku su nastale palate najbogatijih familija grada u manirističkom stilu.
  • Glavna je trg Ferari (Piazza de Ferrari ) gde je opera i palata duždeva.
  • katedrala svetog Lorenca
  • stara luka
  • srednjevekovna vrata Đenove
  • stari svetionik (La Lanterna )je najstariji svetionik na svetu, koji još uvek radi
  • akvarijum, drugi na svetu po veličini
  • kuća Kristifora Kolumba

[uredi] Poznati ljudi iz Đenove

[uredi] Galerija

Spomenik Kristiforu Kolumbu
trg Ferari
trg Ferari
Palata Doria Tursi

Svetionik

Duždeva palata

Galerija Macini

katedrala svetog Lorenca

[uredi] Literatura

  • Gino Benvenuti. Le repubbliche marinare. Amalfi, Pisa, Genova e Venezia. Netwon Compton, Rome, 1989.
  • Steven A. Epstein; Genoa & the Genoese, 958-1528 University of North Carolina Press, 1996; online edition
  • Steven A. Epstein; "Labour and Port Life in Medieval Genoa." Mediterranean Historical Review 3 (1988): 114-40.
  • Steven A. Epstein; "Business Cycles and the Sense of Time in Medieval Genoa." Business History Review 62 ( 1988): 238-60.
  • Face Richard. "Secular History in Twelfth-Century Italy: Caffaro of Genoa." Journal of Medieval History 6 (1980): 169-84.
  • Hughes Diane Owen. "Kinsmen and Neighbors in Medieval Genoa." In The Medieval City, edited by Harry A. Miskimin, David Herlihy, and Adam L. Udovitch, pp. 3-28. 1977.
  • Hughes Diane Owen. "Urban Growth and Family Structure in Medieval Genoa." Past and Present 66 (1975): 3-28.
  • Lopez Robert S. "Genoa." In Dictionary of the Middle Ages, pp. 383-87. 1982.
  • Vitale Vito. Breviario della storia di Genova. Vols. 1-2. Genoa, 1955.

[uredi] Spoljašnje veze

Викизворник
Vikimedija ostava ima još srodnih multimedijalnih datoteka:

Dobavljeno iz "http://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0"