Đerđ Lukač

Iz projekta Википедија

Đerđ Lukač
Filozof i kritičar, Đerđ Lukač
rođen:	13. april, 1885. Budimpešta, Mađarska
preminuo:	4. jun, 1971. Budimpešta, Mađarska

Đerđ Lukač (mađ. György Lukács) (13. april, 1885 - 4. jun, 1971) bio je mađarski hegelijanski i marksistički filozof i literarni kritičar.

Rođen je 1885. godine u Budimpešti pod imenom Löwinger György Bernát od oca Józsefa Löwingera, bankara i majke Adele Vertajmer (Adele Wertheimer).

Dok je pohađao gimnaziju u Budimpešti, njegovo članstvo u različitim socijalističkim krugovima dovelo ga je u kontakt sa anarho-sindikalistom Ervinom Sabom, koji ga je upoznao sa delima Žorža Sorela.

Između 1904. i 1908. godine, Lukač je bio član pozorišne grupe koja je postavljala drame Henrika Ibzena, Augusta Strindberga, Gerharta Hauptmana.

Lukač je studirao u Berlinu 1906., i ponovo 1909.-1910., u Hajdelbergu 1913., gde se između ostalih sprijateljio i sa Maksom Veberom i Ernstom Blohom. Idealistički sistem kome se Lukač priklonio tada je poticao od Kantovog učenja dominantnog na nemačkim univerzitetima, ali takođe i od Platona, Hegela, Kjerkegora, Dilteja i Dostojevskog.

Po povratku u Budimpeštu 1915. godine, Lukač je prednjačio u levičarskim krugovima, kojima su pripadali i Karl Manhajm, Bela Bartok i Bela Balaž.

Nakon Sovjetske oktobarske revolucije, Lukač se priključuje Komunističkoj Partiji Mađarske, 1918. godine. U vladi kratkovečne Mađarske Sovjetske Republike, Lukač je radio kao Narodni Komesar za Obrazovanje i Kulturu. Takođe bio je i politički komesar Mađarske Crvene Armije.

Nakon pada Mađarske Sovjetske Republike, Lukač beži u Beč. Austrijske vlasti ga hapse i prete mu izručenjem u Mađarsku, od čega ga spasava grupa pisaca na čelu sa Hajnrihom i Tomasom Manom.

Lukača su interesovale lenjinističke ideje u polju Filozofije. Njegova glavna dela iz ovog perioda su eseji sakupljeni i izdati 1923. godine pod naslovom "Istorija i Klasna Svest".

Njegove "Blumove teze" iz 1928. godine pozivaju na rušenje Hortijevog režima strategijama Narodnih Frontova iz kasnijih 1930-tih godina. Zalagao se za 'demokratsku diktaturu' proleterijata i seljaka, kao prelaznu fazu do diktature proleterijata.

Kominterna je osudila njegove strategije i on se povukao iz politike u teorijski rad.

Lukač živi u Berlinu. Od 1929. do 1933. i dolaska nacizma, pred kojim odlazi u Moskvu, gde ostaje do kraja Drugog svetskog rata.

Po završetku rata i povratku u Budimpeštu, kao član KP učestvuje u stvaranju nove vlade i biva izabran za člana Mađarske Akademije Nauka.

U vreme Mađarske Revolucije 1956. godine postao je ministar u revolucionarnoj vladi Imre Nađa koja se suprotstavila SSSR-u.

Nakon pada revolucije, sa Nađem i ostalima proteran je u Rumuniju, ali za razliku od Nađa Lukač je preživeo čistke. Lukačevi sledbenici u Mađarskoj su hapšeni i osuđivani za političke prestupe tokom '60-tih i '70-tih godina.

U Budimpeštu se vratio 1957. godine, javno se odrekavši svojih stavova iz prethodne godine.

Nova prilika za kritiku vladavine SSSR-a i Mađarske KP došla je sa protestima 1968. godine i sovjetskom okupacijom Čehoslovačke.

Lukačeva privrženost generalnim pravcima sovjetske politike, dovela je do toga da njegov rad bude etiketiran kao 'apologija staljinizma', iako je njegova kritika konstantno bila usmerena na Staljina.