Đoko Jovanić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
ĐOKO JOVANIĆ
Đoko Jovanić
Đoko Jovanić
Datum rođenja 9. oktobar 1917.
Mesto rođenja Suvaja, kod Donjeg Lapca,
Zastava Kraljevine Jugoslavije Kraljevina SHS
Datum smrti 29. maj 2000. (83 god.)
Mesto smrti Beograd, Srbija,
Flag of FR Yugoslavia.svg SR Jugoslavija
Profesija vojno lice

Član KPJ od 1936.
Učešće u ratovima Narodnooslobodilačka borba
Služba NOV i PO Jugoslavije
Jugoslovenska narodna armija
Godine službe 19411977.
Čin general-pukovnik

Narodni heroj od 20. decembra 1951.
Odlikovanja
jugoslovenska odlikovanja:
Orden narodnog heroja
Orden ratne zastave
Orden partizanske zvezde
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem
Orden bratstva i jedinsta
Orden partizanske zvezde
Orden za hrabrost
Partizanska spomenica 1941.
sovjetska odlikovanja:
Orden Kutuzova drugog stepena

Đoko Jovanić (Suvaja, kod Donjeg Lapca, 9. oktobar 1917Beograd, 29. maj 2000), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija[uredi]

Rođen je 9. oktobra 1917. godine u selu Suvaji, kod Donjeg Lapca (Gračaca), u Lici. Godine 1922. njegova porodica se preselila, iz Like u selo Žednik, kod Subotice. Posle osnovne škole koju je završio u Žedniku, pohađao je četiri razreda gimnazije u Subotici.

Peti i šesti razred gimnazije, završio je u Bijeljini od 1933. do 1935. godine. Za vreme školovanja u Bijeljini stekao je osnovne pojmove o marksizmu i povezao se sa komunističkim pokretom, koji je imao duboke korene u bijeljinskoj gimnaziji. Sedmi razred gimnazije pohađao je u Subotici. U Žedniku se odmah se povezao sa komunističkim pokretom i uključio u rad sa omladinom na selu i u gimnaziji. U članstvo Saveza komunističke omladine Jugoslavije primljen je 1935, a u članstvo Komunističke partije Jugoslavije 1936. godine.

Kada su nastala velika hapšenja komunista u celoj zemlji, krajem 1935. i početkom 1936. godine, bio je provaljen i Đoko Jovanić, jer je održavao veze i dopisivao se sa poznanicima iz bijeljinske gimnazije. Februara 1936. godine uhapšen je i osuđen na devet meseci zatvora. Istovremeno je bio kažnjen isključenjem iz svih škola. Posle izdržanog devetomesečnog zatvora, poslat je na odsluženje vojnog roka u Niš.

Posle završetka vojske, juna 1939. godine, ponovo je na partijskom i društveno-političkom radu u Žedniku. Učestvovao je u osnivanju aktiva SKOJ-a u selu, oktobra 1939. godine, a nešto kasnije, kada je usled naglog priliva članova, obrazovan Mesni komitet SKOJ-a, bio je njegov sekretar. Sa preko 90 članova to je bila jedna od najmasovnijih seoskih organizacija SKOJ-a u Jugoslaviji.

Krajem 1940. godine na Okružnoj konferenciji SKOJ-a Đoko je izabran u Biro Okružnog komiteta SKOJ-a za severnu Bačku, čije je središte bilo u Žedniku. U to isto vreme bio je predviđen za člana PK SKOJ-a za Vojvodinu, ali je taj plan omelo njegovo novo hapšenje, 9. januara 1941. godine. U zatvoru je bio do početka rata.

Narodnooslobodilačka borba[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Narodnooslobodilačka borba

Posle okupacije Jugoslavije, u drugoj polovini maja, sa porodicom se seli u svoj rodni kraj u Lici. U Srbu se odmah povezao sa komunistima, koji su tu dospevali iz pojedinih krajeva zemlje, pri čemu se posebno oslanjao na komuniste povratnike iz Žednika i ostalih mesta Vojvodine. Preko njih, a posebno preko braće Pere i Milutina Morače, narodnog heroja, je uspostavio vezu sa partijskim rukovodstvom u Drvaru. Sa njima se dogovarao i o zajedničkim pripremama ustanka. Na Đokovu inicijativu još početkom juna 1941. godine, u Srbu je osnovan Revolucionarni odbor, koji je preuzeo zadatak da organizuje i pripremi narod za borbu. Neposredno pred početak narodnog ustanka stvaraju se gerilski odredi, osam u srbskoj i dva u zrmanjskoj opštini, sa oko 400 boraca.

Kao glavni organizator i komandant Štaba gerilskih odreda Đoko Jovanić je neposredno rukovodio ustaničkim snaga ma na dan 27. jula 1941. godine (Ovaj datum se smatra početkom oružanog ustanka naroda Bosne i Hercegovine). Već u toku prva dva dana ustanka odredi su oslobodili Srb i sva sela u opštini, započeli borbe sa neprijateljem oko Otrića i u blizini Gračaca i obezbedili prilaze od Donjeg Lapca i Knina. Nešto kasnije Đoko je postao politički komesar II bataljona „Slobode“, koji je delovao na području srbske i donji-lapačke opštine u okviru Drvarske ustaničke brigade. Od sredine septembra je komandant jurišnog odreda "Čapajev", koji je bio jezgro za nešto kasnije formirani I partizanski bataljon, u Hrvatskoj, "Marko Orešković", novembra 1941. godine.

Kao spretan organizator ustaničkih jedinica, Đoko Jovanić je već u prvim ustaničkim danima stekao veliku popularnost u narodu ovoga kraja. Posebno je bio omiljen među borcima, kojima je imponovao svojom hrabrošću i time što je nastojao da sve svoje zahteve i stavove potkrepljuje ličnim primerom. Pročuo se raznim akcijama: na Čovki, zarobljavanjem i likvidacijom ustaško-domobranske motorizovane grupe, sa pukovnikom Mategićem na čelu, oktobra 1941; učešćem u likvidaciji ustaških zločinaca u Smiljanu i drugim mestima u zapadnoj Lici; u savlađivanju ustaške straže na mostu u Lešću, decembra 1941; u borbama sa italijanskim okupatorom na Šijanovom Klancu; u borbama oko Korenice i za oslobođenje Donjeg Lapca, 27. februara 1942. godine, kada je ranjen.

Aprila 1942. godine postaje komandant Trećeg partizanskog ličkog odreda, a od septembra iste godine je pomoćnik komandanta Glavnog štaba NOP odreda Hrvatske. U tom svojstvu je bio i komandant drugog sektora u vreme IV neprijateljske ofanzive (januar-mart 1943). Od marta 1943. godine, pa do završetka rata, bio je komandant Šeste ličke proleterske divizije „Nikola Tesla“. Sa tom proslavljenom divizijom prošao je sve borbe od Like, Gacke doline i severne Dalmacije, preko Bosne, Crne Gore i Sandžaka, do Srbije, učestvovao je u borbama za oslobođenje Beograda, zatim u borbama na sremskom frontu i u njegovom proboju do operacija za oslobođenje Zagreba i završnih borbi za konačno oslobođenje Jugoslavije, maja 1945. godine.

Za Đoku Jovanića, kao komandanta, naročito su bile teške borbe u Drvaru i slamanje nemačkog desanta, kojim je Hitler hteo da uništi Vrhovni štab NOVJ i maršala Tita, 25. maja 1944. godine. Zatim stalne borbe sa elitnim nemačkim i drugim neprijateljskim jedinicama kroz Bosnu i Crnu Goru, posebno na Durmitoru (leto 1944), u zapadnoj Srbiji i oko Beograda (oktobra 1944), oko Šida i u Bosutskim šumama (januar-mart 1945), oko Vrbanje, presecanje odstupnice nemačke armije „E“, na reci Ilovi, oko Čazmine (april-maj 1945) i drugo. Kao komandant osdlikovao se smislom za manevarsko ratovanje, smelim zamislima, inicijativom i velikom borbenošću.

Za uspešno komandovanje Šestom ličkom proleterskom divizijom primio je nekoliko pohvala od Vrhovnog komandanta maršala Tita. Od posebnog su značaja Jovanićevi zahtevi da se, posle borbi na Durmitoru, odvoji od Dvanaestog vojvođanskog korpusa i sa svojom divizijom krene u Srbiju što je Vrhovni komandant odobrio, zatim uspešne borbe protiv četnika Draže Mihailovića oko Užičke Požege i na Jelovoj gori.

Bio je član Inicijativnog odbora i prvog Izvršnog odbora ZAVNO Hrvatske, od njegovog osnivanja 13. juna 1943. godine.

Posleratna karijera[uredi]

Posle oslobođenja nalazio se na raznim vojnim dužnostima u JNA. Završio je Višu vojnu akademiju „Vorošilov“ u Moskvi. Bio je načelnik Vojno-istorijskog instituta, urednik vojno-teoretskog organa JNA „Vojno delo“, načelnik Opšteg vojnog fakulteta u Vojnoj akademiji, načelnik Treće, Druge i Prve uprave u Generalštabu i zamenik načelnika Generalštaba. Od 1967. do 1974. godine bio je komandant Zagrebačke vojne oblasti. Od septembra 1974. do kraja 1977. godine, kada je penzionisan, bio je podsekretar u Saveznom sekreterijatu za narodnu odbranu.

Bio je više puta biran za člana najvišeg rukovodstva organizacije SKJ u JNA. Na Desetom kongresu SKJ, 1974. godine, izabran je za člana CK SKJ. Bio je komandant parade „Pobede“, održane 9. maja 1975. godine, u Beogradu, povodom 30-godišnjice oslobođenja Jugoslavije i pobede nad fašizmom.

Umro je 29. maja 2000. godine u Beogradu. Sahranjen je u Aleji narodnih heroja na Novom groblju.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Literatura[uredi]