Jadar (pritoka Drine)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak Jadar.
Jadar
Jadar u opštini Loznica
Jadar u opštini Loznica
Osnovne karakteristike
Dužina 79 km
Prosečan protok 15-18 m³/s
Vodotok
Izvor Mali Jadar
Visina izvora 470 m
Ušće Drina
Geografske karakteristike
Zemlje sliva Zastava Srbije Srbija
Oblasti Jadar, Mačva
Važnije pritoke Lešnica, Korenita, Cernica, Likodra, Pecka reka, Ostružanjska reka
Važniji gradovi Osečina, Komirić, Bradić
Basen reke Drine
Basen reke Drine

Posle Drine najznačajnija reka u opštini Loznica je Jadar. Njegov glavni izvorišni krak Mali Jadar počinje izvorom ispod Debelog Creva na visini od 470 m na teritoriji opštine Osečina. Preko teritorije opštine Loznica protiče na dužini od 35 km. Ukupna dužina Jadra iznosi 79 km a površina sliva je 878 km². Celokupan pad izvora, na visini 470 m, do ušća u Drinu, na visini od 103 m, iznosi 367 m. Sliv Jadra je asimetričnog oblika, sa razvijenom prostranijom levom od desne strane. Zato i najveće pritoke prima sa leve strane kao što su Likodra (27 km), Pecka (24 km) i Korenita (23 km), dok je od desnih pritoka sa svojih 20 km toka najduža i najznačajnija Cernica.

Na Jadru postoje vodomerne stanice Lešnica (osnovana 1926. god.) i Zavlaka (radi od 1959. god.). Period visokih voda se javlja u februaru i maju što je posledica otapanja snega i prolećnih kiša. Nizak vodostaj i proticaj se javljaju u avgustu i oktobru kao posledica smanjenih količina padavina, visokih temperatura vazduha i velikog isparavanja u letnjim mesecima. U periodu visokih voda prosečan proticaj na Jadru na vodomernoj stanici Lešnica iznosi od 15-18 m³/s a u periodu niskih voda od 3-4,5 m³/s, dok prosečan proticaj Jadra iznosi 8,75 m³/s. Apsolutni minimalni proticaj Jadra registrovan je u prvoj polovini oktobra 1961. god. (0,19 m³/s) a apsolutno maksimalni proticaj registrovan je 20. 12. 1968. god. (157 m³/s).

Zbog velikih količina nanosa, koji Jadar nije mogao da odnese, već se taložio po aluvijalnoj ravni. Stupnička reka i Korenita nisu mogle da se direktno uliju u Jadar već teku levim obodom oko 8 km. Posle većih kiša aluvijalna ravan poplavi i značajan deo nanosa ostane po livadama i oranicama. Velike poplave zabeležene su 1947, 1948, 1952, 1959, 1965, 1968. godine. presecanjem meandara korito je delimično regulisano na sektoru od puta Kozjak-Tekeriš do ušća. Presečeno je više meandara što je ubrzalo oticanje rečne vode a korito se produbilo i sada je duboko 2-3 m. U odnosu na ranije stanje Jadar je u opštini Loznica kraći za 4 km.

U dolini ove reke, u rudniku Jadar, pronađen je mineral Jadarit. Internacionalna rudarska firma Rio Tinto sa sedištem u Britaniji vrši eksploataciju litijumu i litijum borata u dolini Jadra. Lokacija sadrži najveće poznate količine litijuma u Evropi i za sada to je jedina lokacija na svetu koja sadrži litijum borate.

Literatura[uredi]