Jela
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
| Jela Istorija grupe: Kreda[1] — danas |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.JPG) ženske šišarke i četine, Abies koreana
|
||||||||||||
| Sistematika | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Tipska vrsta | ||||||||||||
| Abies alba Mill. |
||||||||||||
 areal jele na istočnoj hemisferi
|
||||||||||||
 areal jele na zapadnoj hemisferi
|
||||||||||||
| sekcije | ||||||||||||
|
Abies Miller |
||||||||||||
| Ekologija taksona | ||||||||||||
| Životna forma: P (fanerofita) |
Jela (lat. Abies, po latinskom nazivu bele jele[2]) je rod zimzelenog četinarskog drveća iz familije borova (Pinaceae). Obuhvata 51 vrstu[3] rasprostranjenih u planinama severne hemisfere[4]. Rod jela se deli u 10 sekcija, od kojih su samo dve prisutne u Evropi — Abies i Piceaster.
Sadržaj |
[uredi] Opis
Jele su visoko zimzeleno drveće piramidalnog habitusa[5]. Zrela stabla jele mogu dostići visinu i do 80 m. Od ostalih rodova u familiji borova jele se razlikuju karakterističnim lisnim ožiljkom, načinom povezivanja lista (četine) sa stablom, kao i karakteristikama šišarke. Najsrodniji rod je rod kedrova. Četine jele, za razliku od ostalih četinara, su na donjem kraju kružno proširene.
Muške cvasti su resoliko smeštene u pazuhu gornjeg dela prošlogodišnje grane, dok ženske šišarke stoje uspravno na granama, a ne vise sa njih[5]. Seme (samara) sadrži smone kesice. Kotiledona u semenu 4—10. Osnovni broj hromozoma je x=12[3].
[uredi] Areal
Areal roda jela prostire se kroz suptropsku, umerenu i hladnu klimatsku zonu severne Zemljine hemisfere. Centri diverziteta (najveći broj vrsta) nalaze se u istočnoj Aziji (padine Himalaja) i zapadnim delovima Severne Amerike. Sem ovih, dodatni centar rasprostiranja roda je jugoistočna Evropa. Areali pojedinačnih vrsta se u ovim oblastima preklapaju, i između vrsta dolazi do hibridizacije[6].
Sedam vrsta jela ima reliktan karakter savremenog areala. Na osnovu istraživanja ovih areala i fosilnih nalaza, smatra se da je rod jela nastao sredinom krede, a da su na njegovo rasprostiranje po severnoj hemisferi uticale orogeneze (izdizanja Alpa, Himalaja i Stenovitih planina), pojava monsuna i ledena doba[1].
[uredi] Galerija
 kora Abies grandis |
 muške cvasti Abies bracteata |
 fosil semena Abies milleri |
[uredi] Literatura
- ^ 1,0 1,1 Xiaoguo X., Ming C., Zhekun Zh. 2007. Fossil history and modern distribution of the genus Abies (Pinaceae). Frontiers of Forestry in China 2(4): 355-365. doi: 10.1007/s11461-007-0058-4
- ^ Weber W.A. 1987. Colorado Flora: Western Slope. Niwot, Colorado: University Press.
- ^ 3,0 3,1 Earle C.J. Abies. Verz. 06.08.2008. Pristupljeno: 17.05.2009.
- ^ Tatić B., Blečić V. 1988. Sistematika i filogenija viših biljaka. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva: Beograd. str. 193. ISBN 8617005459
- ^ 5,0 5,1 Jovanović B. 1970. Rod Abies. U: Josifović M. (ur.) Flora SR Srbije I. Beograd: SANU. str. 128—132.
- ^ Hunt, Richard S. 1993. Abies. Flora of North America Editorial Committee (eds.): Flora of North America North of Mexico, Vol. 2. Oxford University Press.
[uredi] Spoljašnje veze
- Arboretum de Villardebelle Fotografije šišarki jela
 |
Ovaj nezavršeni članak Jela je vezan za drveće. Koristeći pravila Vikipedije, proširite ga. |
