Džejms I Stjuart

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Džejms I

Džejms I
Džejms I

Datum rođenja 19. jun 1566.
Mesto rođenja Dvorac Edinburg (Škotska)
Datum smrti 27. mart 1625.
Mesto smrti Česant
Grob Vestminsterska opatija
Titula Kralj Škotske
Kralj Engleske
Kralj Irske
Period 24. jul 156727. mart 1625. (kao kralj Škotske)
24. mart 160327. mart 1625. (kao kralj Engleske i Irske)
Prethodnik/ci Meri Stjuart (kao kraljica Škotske)
Elizabeta I (kao kraljica Engleske i Irske)
Naslednik/ci Čarls I
Poreklo i porodica
Dinastija Stjuarti
Otac Henri Stjuart
Majka Meri Stjuart
Supružnik/ci Ana od Danske
Potomstvo Elizabeta Stjuart
Čarls I

Džejms I ili Džejms VI (engl. James VI and I; Dvorac Edinburg, 19. jun 1566Česant, 27. mart 1625) je bio kralj Škotske, a kasnije i Engleske i Irske. On prvi vladar Engleske i Irske iz dinastije Stjuart (1603—1625), koja je zamenila izumrlu dinastiju Tjudor. Džejms I otvoreno je zastupao apsolutizam, tvrdeći da kralj treba da vlada bez ograničenja od strane parlamenta, crkve, zakona i običaja; da donosi zakone i sudi po svojoj volji. Pokušao je da vlada po tim načelima u zemlji gde je parlament imao dugu istoriju i veliki ugled, gde vladar nije mogao ubirati namete bez odobrenja parlamenta. Bio je oženjen danskom princezom Anom.

Pored antagonizma monarha i parlamenta, Engleska toga doba bila je razdirana sporovima oko crkvenih pitanja. Anglikanska crkva nije zadovoljavala ni katolike, ni pobornike reformacije, jer je zadržala staro učenje i uređenje crkve. Pristalice reformacije bile su jake u Škotskoj, koja je imala zajedničkog kralja sa Engleskom; nazivani su puritancima, nonkonformistima i prezviterijancima. Kralj je hteo da nametne potpunu jednoobraznost crkve i zbog toga je progonio puritance, od kojih su mnogi napustili zemlju i potražili utočište u tek osnovanim kolonijama u Severnoj Americi.

Detinjstvo[uredi]

Džejms je bio jedino dete škotske kraljice Marije I i njenog drugog supruga, Henrija Stjuarta, vojvode od Olbenija, znanog kao lord Darnli. Bio je potomak Henrija VII kao praunuk njegove kćerke Margarete kroz dvoje njene djece; njegova majka bila je kćerka Margaretinog sina, a njegov otac je bio sin Margaretine kćerke.[1][2]

Rodio se 19. juna 1566. u dvorcu Edinburg i kao jedini Marijin sin automatski je postao zakoniti naslednik škotske krune i vojvoda od Rothesaya. Kumovi su mu bili engleska kraljica Elizabeta I i francuski kralj Šarl IX. Kuma Elizabeta je kao poklon poslala veličanstvenu zlatnu krstionicu.[3]

Džejmsovi roditelji bili su katolici, te su se tokom Marijine vladavine suočili sa ustankom protestanatskog plemstva. Tokom ustanka Džejmsov otac, lord Darnli, udružio se sa ustanicima i ubio Marijinog ličnog sekretara Dejvida Rizija pred Marijinim očima. Ovo je bio početak kraja izuzetno teškog braka Džejmsoevih roditelja.[4] Lord Darnli je ubijen 10. februara 1567. u Edinburgu, verovatno iz osvete zbog ubistva kraljičinog sekretara. Marija se u maju 1567. udala za Džejmsa Hepberna, grofa od Botvela, koji je bio glavni osumnjičeni za ubistvo njenog drugog supruga. Smrt zahtjevnog Henrija Mariji je trebalo da bude prilika za spas, ali ju je treći brak učinio krajnje nepopularnom, bez obzira na to što je i sam Botvel bio protestant.[1]

Džejms je od Henrija VII potekao kroz dve linije:

Reference[uredi]

  1. ^ a b Willson 1957
  2. ^ Stewart 2004
  3. ^ Greška citiranja Loša oznaka <ref>; nema teksta za ref-ove pod imenom Croft.; $2
  4. ^ Guy 2004

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]



Prethodnik:
Meri Stjuart
Škotski kraljevi Naslednik:
Čarls I
Prethodnik:
Elizabeta I
Engleski kraljevi Naslednik:
Čarls I
Prethodnik:
{{{pre3}}}
{{{spisak3}}} Naslednik:
{{{posle3}}}
Prethodnik:
{{{pre4}}}
{{{spisak4}}} Naslednik:
{{{posle4}}}
Prethodnik:
{{{pre5}}}
{{{spisak5}}} Naslednik:
{{{posle5}}}
Prethodnik:
{{{pre6}}}
{{{spisak6}}} Naslednik:
{{{posle6}}}
Prethodnik:
{{{pre7}}}
{{{spisak7}}} Naslednik:
{{{posle7}}}
Prethodnik:
{{{pre8}}}
{{{spisak8}}} Naslednik:
{{{posle8}}}