Azanja

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Azanja

Škola u Azanji
Škola u Azanji

Osnovni podaci
Država Zastava Srbije Srbija
Upravni okrug Podunavski
Opština Smederevska Palanka
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 4713
Položaj
Koordinate 44°25′59″N 20°52′47″E / 44.43305, 20.87972
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1
Azanja na mapi Srbije
{{{alt}}}
Azanja
Azanja na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 11423
Pozivni broj 026
Registarska oznaka SP


Koordinate: 44° 25′ 59" SGŠ, 20° 52′ 47" IGD

Azanja je varoš u opštini Smederevska Palanka Podunavskog okruga. Nalazi se na prostranom brdovitom platou (nadmorska visina 160m), na razvođu slivova reka Jezave i Jasenice[1]. Strukturirana je po šumadijskom tipu zrakastog sela, sa čaršijom u centru [1]. U centru varoši nalazi se Hram posvećen Sv. besrebrenicima Kozmi i Damjanu, podignut 1884-1885. godine. Azanja u svom satavu ima više zaselaka kao što su Bezevac, Gucetina, Drenovčić, Stublina, Ulići, id.

Ime i istorija[uredi]

Naziv Azanja je iz turskog doba, a verovatno potiče od arapske reči hazain/hazna sa značenjem žitnice, koševi, magaze[1]. Od 1887.[2] do 1950. godine važi za najveće srpsko selo. Kada je broj stanovnika 1950. godine dostigao 12.500, selo je podeljeno na tri naselja: Vlaški Do, Grčac i Azanju. Zbog velike brojnosti stanovništa Azanja je bila proglašena varošicom 1922. godine, a sedište istoimene opštine bilo je u periodu 1945-64. godine.

Azanja je starije naselje i jedno od najvećih. Pominja se u aračkim iz prvih decenija 19. veka i imala je 1818. godine 104 kuće a toliko isto i 1822. godine. Godine 1846. Azanja je imala 213 kuća, a po popisu iz 1921. godine imala je 1409 kuća sa 8068 stanovnika (sa Vlaškim Dolom).

Po predanju Azanju su zasnovali preci porodice Šarančića. Njihov predak Šaronja bežeći od Turaka, naišao je u Moravsku dolinu, i kako mu se nije tu dopalo skrene i dođe ovamo. Sa ženom se nastani na mestu, gde je danas škola, i tu podigne „malo kuće“. Svuda oko mesta bila je velika šuma i bilo je neoprohodno. I danas se na azanjskom groblju nalazi spomenik nekoga Velička (od Šarančevića) iz 1766. godine. Posle Šaronje doselo se Petronije, predak Majstorovića-Majstorčića (koji danas imaju razna prezimena). Pana je došao „od SjeniceKosova“ i naselio se najpre na Trešnji (kod Ripnja). Kako je bio majstor, putovao je po okolini, prolazio i kroz Azanju, pa mu se tu dopalo i preseli se. U stare porodice ubrajaju se i Stevanovići, Batinići, Anđelkovići, Jančići (podaci krajem 1921. godine).[3] [4]

Kultura i obrazovanje[uredi]

Crkva

Seoska kulturna dešavanja su većinom vezana za verske praznike. Seoski vašar, o Trnovoj Petki (8. avgusta), održava se od izgradnje crkve 1885. godine. Od 1997. godine u vreme vašara održava se i etno-kulturna manifestacija „Dani azanjske pogače“, 2006. godine upotpunjena književnom večeri i izložbom slika likovne kolonije „Azanja 2006". Na pogačijadi je napravljena i pogača prečnika 593 centimetra, na koju je utrošeno 400kg brašna,9kg kvasca,12 litara ulja,240 litara vode,2,5kg aditiva i 100 jaja. Pogača je kandidovana za Ginisovu knjigu rekorda. Pored najveće, napravljena je i pogača od 25 milimetara koja je težila 5 grama. U selu se održao i Romski sabor Azanja 2007. godine.

Postoje tri spomenika kulture na teritoriji Azanje[5]:

  1. zgrada Zemljoradničke zadruge, izgrađena 1920. godine, proglašena za spomenik 1982.
  2. kuća Nikolajevića sa apotekom, građena 1928/29. godine, proglašena za spomenik 1997.
  3. hram Sv. Kozme i Damjana, građen 1884/85., a proglašena za spomenik 2000.

Sva tri spomenika su nekategorisani.

Zemljoradnička zadruga u Azanji je osnovana 1894. godine, kao druga zadruga u Srbiji. U selu postoji jedna osnovna škola „Radomir Lazić“, Amatersko pozorište Azanja, kao i KUD „Azanja“. Krajem 2005. godine U Mesnoj zajednici otvoren je ogranak Narodne biblioteke iz Smederevske Palanke. U Azanji postoji jedan fudbalski klub - „Šumadija“.

Demografija[uredi]

Prema podacima popisa iz 2002.[6], Azanja je imala 4717 stanovnika. U poslednja tri popisa primećen je pad u broju stanovnika. U naselju Azanja živi 3809 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,7 godina (41,0 kod muškaraca i 44,4 kod žena).

Istorijski posmatrano, 1784. godine Azanja je imala 14 hrišćanskih domaćinstava, 1924. — 1308, a 2002. 1408 domaćinstava. Prosečan broj članova po domaćinstvu (2002) je 3,35. Prema procenama organizacije World Gazetteer, Azanja 2007. godine ima 4.531 stanovnika[7].

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 6537 [8]
1953. 6866
1961. 6540
1971. 6031
1981. 5695
1991. 5365 5147
2002. 4986 4713
2011. 4014

Azanja je pretežno naseljena Srbima. Prema popisu iz 2002. godine, u Azanji živi 47 Roma, dok postoje i drugačiji, usmeni podaci, o oko 1000 Roma u ovom naselju[9].

Etnički sastav prema popisu iz 2002.[6][10]
Srbi
  
4.588 97,34%
Romi
  
47 0,99%
Muslimani
  
14 0,29%
Crnogorci
  
12 0,25%
Makedonci
  
10 0,21%
Hrvati
  
2 0,04%
Slovenci
  
1 0,02%
Slovaci
  
1 0,02%
Rusi
  
1 0,02%
Mađari
  
1 0,02%
nepoznato
  
23 0,48%

Sport[uredi]

Poznati Azanjci[uredi]

Zanimljivosti[uredi]

Azanjci su čest „gost“ u anegdotama i vicevima u smederevskom kraju. Azanjac Tomislav Grujić - Gruja je tim povodom izdao knjigu „Iz Azanje, bre"[12].

Reference[uredi]

  1. ^ a b v grupa autora. 1955. Azanja. u: Enciklopedija Jugoslavije. Leksikografski zavod FNRJ. pp. 256.
  2. ^ Karić, V. 1887. Srbija, opis zemlje, naroda i države. Beograd.
  3. ^ Podaci su uzeti iz: „Naselja“ knj.19 (dr. B. M. Drobnjaković: Smederevsko podunavlje i Jasenice
  4. ^ Literatura „Letopis Podunavskih mesta“ period 1812 – 1935 g. Letopisa (Beč 1998), po predanju, Podunavskih mesta i običaji nastanak sela ko su bili doseljenici čime se bavili meštani.
  5. ^ Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture, Smederevo. 2003.Spomenici kulture smederevskog i braničevskog kraja
  6. ^ a b Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  7. ^ World Gazetteer, Azanja((en))
  8. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  9. ^ Vesti Večernjih novosti prenesene na sajtu Centra za prava manjina
  10. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  11. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7
  12. ^ Grujić T. 2002. Iz Azanje, bre. Smederevska Palanka: Ben Akiba. ISBN 86-83559-09-2

Literatura[uredi]

  • Monografija Podunavske oblasti 1812-1927 sastavio Dr, Vladimir Margan biv. Predsednik Oblasnog odbora Komesar Oblasne Samouprave, objavjeno (1927 g.) „Napredak Pančevo“,
  • „Letopis“: Podunavska mesta i običaji Marina (Beč 1999 g.).

Letopis period 1812 – 2009 g. Sastavio od pisanih tragova, letopisa, po predanju mesta u Južnoj Srbiji, mesta i običaji nastanak sela, ko su bili doseljenici, čime se bavili meštani.

Spoljašnje veze[uredi]