Albanski jezik

Iz projekta Википедија

Albanski jezik (gjuha shqipe)
Govori se u:	Albaniji, Srbiji (naročito AP Kosovo i Metohija), Makedoniji, severozapadnoj Grčkoj, južnoj Italiji
Regija:	Balkan
Ukupno ljudi koji govore albanski:	6 000 000[1]
Jezička grupa: Klasifikacija:	indoevropski  albanski
Status jezika
Zvanični jezik u:	Albaniji, Kosovu i Metohiji (Srbija), delovi Makedonije
Regulisan od:	nema zvanične institucije
Kodovi i šifre albanskog jezika
ISO 639-1	sq
ISO 639-2	alb (B) sqi (T)
SIL	sqi

Albanski jezik (albanski gjuha shqipe) je indoevropski jezik, koji sam predstavlja jednu granu ove porodice jezika. Tokom istorije, albanski jezik je usvajao reči iz niza stranih jezika: latinskog, slovenskih jezika, turskog, starogrčkog, italijanskog i drugih jezika. Albanski jezik je u dalekoj vezi sa slovenskim i baltičkim jezicima, a smatra se da je u bliskoj vezi sa izumrlim ilirskim jezikom^{[2] [3]}.

Njime govori oko 6 milona ljudi, od toga 3 miliona u Albaniji, a ostali su na Kosovu i Metohiji (autonomna pokrajina na jugu Srbije), u Makedoniji, Crnoj Gori, severozapadnoj Grčkoj, južnoj Italiji (emigracija iz 15. veka) i dijaspori.

Albanski jezik ima 2 dijalekta: gege, severno od reke Škumbin, i toske južno. Toske dijalekt je zvanični jezik Albanije. Albanski ima mnoge zajedničke osobine sa drugim jezicima Balkana (vidi: Balkanska jezička zajednica).

Standard za pisani albanski jezik je usvojen 1908. godine i zasniva se na latiničnom alfabetu.

Sadržaj 1 Karakteristike 2 Primer teksta 3 Poređenje albanskog sa drugim jezicima 4 Spoljašnje veze 5 Reference

[uredi] Karakteristike

Albanski jezik ima 7 samoglasnika i 29 suglasnika. Gege dijalekt ima nazalne samoglasnike kojih nema u toske dijalektu. Naglasak je uglavnom na pretposlednjem slogu.

Imenice se dele u 3 roda (muški, ženski i neutralni) i 2 broja (jednina i množina). Postoje 4 deklinacije i 6 padeža (nominativ, akuzativ, genitiv, dativ, ablativ i vokativ).

Član se može nalaziti pre ili posle imenice, kao u rumunskom, bugarskom ili makedonskom (bug. planina - planinata, alb. mal-mali).

[uredi] Primer teksta

Član 1 Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima

Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe në të drejta. Ata kanë arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri tjetrit me frymë vëllazërimi.

• tungjatjeta - zdravo

[uredi] Poređenje albanskog sa drugim jezicima

Albanski	muaj	i ri	nënë	motër	natë	hundë	tre	i zi / e zezë	i kuq	i verdhë	i blertë / i gjelbër	ujk
Drugi Indoevropski jezici
srpski	mesec	novo	majka	sestra	noć	nos	tri	crno	crveno	žuto	zeleno	vuk
engleski	month	new	mother	sister	night	nose	three	black	red	yellow	green	wolf
latinski	mēnsis	novus	māter	soror	nox	nasus	trēs	āter, niger	ruber	flāvus, gilvus	viridis	lupus
italijanski	mese	nuovo	madre	sorella	notte	naso	tre	nero	rosso	giallo	verde	lupo
nemački	Monat	neu	Mutter	Schwester	Nacht	Nase	drei	schwarz	rot	gelb	grün	Wolf
portugalski	mês	novo	mãe	irmã	noite	nariz	três	negro	vermelho	amarelo	verde	lobo
španski	mes	nuevo	madre	hermana	noche	nariz	tres	negro	rojo	amarillo	verde	lobo
rumunski	luna	nou/noi	mamă	soră	noapte	nas	trei	negru	roşu	galben	verde	lup
velški	mis	newydd	mam	chwaer	nos	trwyn	tri	du (/di/)	coch, rhudd	melyn	gwyrdd, glas	blaidd
poljski	miesiąc	nowy	matka	siostra	noc	nos	trzy	czarny	czerwony	żółty	zielony	wilk
litvanski	mėnuo	naujas	motina	sesuo	naktis	nosis	trys	juoda	raudona	geltona	žalias	vilkas
bugarski	mesec mesec	nov nov	maйka maika	sestra sestra	noщ nošt	nos nos	tri tri	čeren čeren	červen červen	žъlt žălt	zelen zelen	vъlk vălk

[uredi] Spoljašnje veze

• Albanski jezik i kultura
• Fraze albanskog jezika
• Izvori za albanski jezik
• Englesko-albanski rečnik
• Albansko-francusko-albanski rečnik
• Gege albanski (Languages of the World)
• Toske albanski (Languages of the World)
• Jezici Albanije

[uredi] Reference