Austrija

Iz projekta Википедија

Koordinate: 47° 36′ SG Š, 13° 47′ IGD

Republika Austrija (nem. Republik Österreich) je država u centralnoj Evropi. Graniči se sa Nemačkom i Češkom na severu, Slovačkom i Mađarskom na istoku, Slovenijom i Italijom na jugu, Švajcarskom i Lihtenštajnom na zapadu i nema izlaz na more. Glavni grad je Beč (nem. Wien).

Po političkom uređenju Austrija je parlamentarna demokratija. Sastoji se od devet federalnih država, i jedna je od dve evropske države koje su proglasile stalnu neutralnost (druga je Švajcarska). Austrija je članica Ujedinjenih nacija i Evropske unije.

Sadržaj 1 Poreklo imena 2 Istorija 3 Geografija 4 Politika 5 Stanovništvo 6 Pokrajine 7 Vidi još 8 Spoljašnje veze

[uredi] Poreklo imena

Njeno ime nem. Österreich se na srpski može prevesti kao "istočno carstvo", što potiče od staronemačkog Ostarrîchi. Izraz verovatno potiče od dijalekatskog prevoda srednjevekovnog latinskog imena za region Marchia orientalis, što znači "istočna granica", jer se nalazila na istočnom kraju Svetog Rimskog Carstva, što se takođe ogleda u imenu Ostmark koje se koristilo nakon pripajanja Austrije trećem rajhu.

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Austrije.

Nakon što su je osvajali Rimljani, Huni, Lombardi, Ostrogoti, Bavari i Franci, Austrija bila pod vlašću Babenberga od 10. do 13. veka, kad su ih nasledili Habzburgovci. Kuća Habzburg je potom vladala Austrijom sve do 20. veka.

Nakon ukidanja Svetog rimskog carstva, Austrija je 1867. godine postala deo dvojne monarhije, Austro-Ugarske. Austro-Ugarska se raspala nakon što je izgubila Prvi svetski rat, pa je nastala Austrija u današnjim granicama. Austriju je pripojila Nemačka 1938. godine.

Saveznici su nakon 2. svetskog rata držali Austriju do 1955. godine, kad je opet stekla potpunu nezavisnost pod uslovom da ostane neutralna. Ipak, nakon propasti komunizma u Istočnoj Evropi, Austrija se politički sve više angažovala, pa je 1995. godine postala članica Evropske Unije, a 1999. je uvela valutu evro.

[uredi] Geografija

Za više informacija pogledajte Geografija Austrije.

Austrijski zapad i jug leže na Alpima. Zbog tih planinskih područja, Austrija je poznato turističko odredište za zimske sportove. Najviši vrh je Grosglokner (3.798 m), a nakon njega Vildšpice (3.774 m). Sever i istok zemlje su uglavnom brežuljkasti i ravni. Najveća reka je Dunav. Austrija ima pet nacionalnih parkova i šezdesetak prirodnih rezervata. Klima je umerena, sa hladnim zimama i svežim letima.

Najveći gradovi su: Beč (glavni grad), Salcburg, Insbruk, Grac i Linc.

Vidi takođe: Spisak gradova u Austriji

[uredi] Politika

Za više informacija pogledajte Politika Austrije.

Šef države je predsednik, koji se bira na opštim izborima svakih 6 godina. Predsednik bira kancelara, koji je obično vođa najjače stranke u parlamentu.

Austrijski parlament ima dva doma: Bundesrat (savezno veće), koji ima 64 predstavnika saveznih država prema broju stanovnika, i Nacionalrat (državno veće), koji ima 183 zastupnika koji se biraju izravno.

Nakon tri decenije vlasti socijaldemokrata (SPO), 2000. godine je osnovana desna koalicija konzervativne Narodne stranke (OVP) i desničarske Slobodarske stranke (FPO). Nakon što je unutar FPO zavladala gužva oko politike i vodstva stranke, savezni kancelar Volfgang Šisel (OVP) najavio je 9. septembra 2002. da će opšti izbori biti održani prevremeno, krajem novembra. U izborima od 24. novembar 2002. stranka OVP premoćno je pobedila (42.3% glasova), dok je FPO dobio 10.1%.

Austrijski parlament (Nacionalrat, 183 zastupnika) ima sledeći sastav:

• 79 zastupnika iz Narodne stranke (42.3% glasova)
• 69 zastupnika iz Socijaldemokratske stranke (36.51%)
• 18 zastupnika iz Slobodarske stranke (10.1%)
• 17 zastupnika iz Stranke zelenih (9.47%)

Dana 28. februara 2003. koalicija između OVP i FPO je obnovljena, a Volfgang Šisel (OVP) je opet postao savezni kancelar. Njegov zamenik je bio Herbert Haupt (FPO) dok ga nije zamenio Hubert Gorbač (FPO) 20. oktobra 2003. Pre toga su dugo trajali "ispitivački pregovori" između OVP i ostalih najvećih stranaka - FPO, SPO i Zelenih.

[uredi] Stanovništvo

Za više informacija pogledajte Demografija Austrije.

Službeni jezik je nemački, koji se takođe govori u Nemačkoj. Ipak, standardni jezik nemačkog u Austriji ima razlike u odnosu na varijantu koja se koristi u Nemačkoj. Na primer, koristi se nekoliko slavenskih reči (npr. kukuruz, kren).

Jedan deo državljana Austrije pripadaju manjinama. U Koruškoj i Štajerskoj živi oko 50,000 Slovenaca. Po nekim procenama austrijskih vlasti u Austriji živi oko 300 000 Srba. Austrija ima i mnogo radnika-imigranata.

Više od tri četvrtine Austrijanaca su katolici. Ostale važne vere su islam i protestantizam.

[uredi] Pokrajine

Za više informacija pogledajte Austrijske pokrajine.

	Pokrajina	Glavni grad	Stanovništvo	Površina u km²	Gustina- stanovništva u [1/km²]	Gradovi	Druge opštine
1.	Burgenland (Gradišće)	Ajzenštat	276.419	3.965	69,7	13	158
2.	Koruška	Klagenfurt (Celovec)	559.440	9.536	58,7	17	115
3.	Donja- Austrija	Sankt Pelten	1,552.848	19.178	81,0	74	499
4.	Gornja Austrija	Linc	1,387.086	11.982	115,8	29	416
5.	Salcburg	Salcburg	521.238	7.154	72,9	10	109
6.	Štajerska	Grac	1,190.574	16.392	72,6	34	509
7.	Tirol	Insbruk	683.317	12.648	54,0	11	268
8.	Foralberg	Bregenc	356.590	2.601	137,1	5	91
9.	Beč	Beč	1,631.082	415	3.831,9	1	0

[uredi] Vidi još

• Grosglokner
• Bodensko jezero
• Atersko jezero
• In
• Koruško pitanje

[uredi] Spoljašnje veze