Auto-putevi u Srbiji

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
New map of motorways in Serbia.svg
thumb

Auto-putevi u Srbiji, zajedno sa brzim putevima, imaju ukupnu dužinu od oko 651 kilometara. Prema novoj kategorizaciji državnih puteva u Srbiji, državni putevi su podeljeni na puteve Ia, Ib i puteve IIa i IIb reda. Prema Generalnom Master planu saobraćaja u Srbiji predviđeno je da svi putevi Ia reda budu izgrađeni u profilu auto-puta. Takođe, predviđeno je i da pojedine deonice puteva Ib reda u Srbiji budu nadograđene u profil brzog puta. Ukupna dužina auto-puteva i brzih puteva nakon izgradnje svih predviđenih putnih pravaca bila bi nešto više od 1400 kilometara.

Auto-puteve odlikuje signalizacija sa zelenom podlogom i belim slovima, opšte ograničenje brzine 120 km/h i postojanje zaustavne trake. Za razliku od auto-puteva, brze puteve odlikuje signalizacija sa plavom podlogom i belim slovima, opšte ograničenje 100 km/h i nepostojanje zaustavne trake.

Lista auto-puteva[uredi]

Kao što je već pomenuto, planirano je da svi državni putevi Ia reda budu izgrađeni u profilu auto-puta. U Srbiji trenutno postoji pet ovakvih putnih pravaca obeleženih oznakama od A1 do A5.

A1[uredi]

Auto-put A1 spaja najveće gradove u Srbiji pravcem sever-jug. Njegova trasa je GP Horgoš - Subotica - Novi Sad - Beograd - Niš - GP Preševo i ima dužinu od 584 kilometra. Od njegove celokupne dužine, 513 kilometara je izgrađeno u profilu auto-puta i to na delu od GP Horgoš do Grabovnice kod Leskovca, od Donjeg Neradovca do Srpske kuće, kod Vranja, i od Levosoja, kod Bujanovca, do GP Preševo. U toku je izgradnja deonica od Grabovnice kod Leskovca do Tunela Manajle kod Vladičinog Hana, od Vladičinog Hana do Donjeg Neradovca kod Vranja i od Srpske Kuće kod Bujanovca do Levosoja. Ovaj putni pravac je deo Koridora 10. Celokupan auto-put trebalo bi da bude gotov do kraja 2015. ili početka 2016 [1].

A2[uredi]

Auto-put A2 je planirani auto-put koji će se pružati od Beograda do granice sa Crnom Gorom. Trenutno nijedna deonica ovog puta nije izgrađena, ali je deo auto-puta od Obrenovca do Preljine u izgradnji [1] [2] [2]. Ukupna dužina auto-puta u izgradnji je 103 kilometra. Trasa od Beograda do Obrenovca još uvek je neizvesna [3], a auto-put bi trebalo da bude izgrađen do kraja 2016. godine, na delu od Beograda do Požege[3].

A3[uredi]

Auto-put A3 pruža se trasom GP Batrovci - Beograd. Ukupna dužina auto-puta je oko 96 kilometra i on je izgrađen celom svojom dužinom. Auto-put predstavlja deo Koridora 10.

A4[uredi]

Auto-put A4 spaja Niš sa GP Gradina i biće dug 102 kilometra. Od toga je već izgrađeno 16,5 kilometra auto-puta oko Niša i 2 kilometra u zoni GP Gradina. Sve preostale deonice su u izgradnji i ceo auto-put bi trebalo da bude gotov do kraja 2015. ili početka 2016. godine[1]. Ovaj putni pravac je takođe deo Koridora 10.

A5[uredi]

Auto-put A5 ima sledeću trasu: Ukrštanje sa auto-putem A2 kod Preljine - Kraljevo - Kruševac - ukrštanje sa Auto-putem A1 kod Pojata. Nijedna deonica ovog puta nije izgrađena, a ovaj planirani auto-put bi trebalo da ima ukupnu dužinu od oko 112 kilometara. Za ovaj auto-put, potpisan je predugovor o izgradnji [4]. Izgradnja bi trebalo da se završi do 2017. godine. Postoje planovi da ovaj putni pravac bude produžen do GP Kotroman na granici sa Bosnom i Hercegovinom, kao i do granice sa Bugarskom kod Zaječara. Ipak, moguće je da će ovi auto-putevi, kada budu izgrađeni, dobiti druge oznake.


Lista brzih puteva[uredi]

Predviđeno je da se pojedine deonice sledećih državnih puteva Ib reda nadograde u profil brzog puta ili, pak, budu zamenjene novim trasama u profilu brzog puta.

Državni put broj 10[uredi]

Na ovom putu je izgrađen brzi put na deonici Beograd - Pančevo u dužini od 7,7 kilometra.

Državni put broj 21[uredi]

Predviđeno je da deo ovog puta od Novog Sada do Šapca bude izgrađen u profilu brzog puta. Dužina brzog puta biće oko 60 kilometara. Potpisan je predugovor za deo od Rume do Novog Sada [4].

Državni put broj 24[uredi]

Predviđeno je da deo ovog puta od Batočine do Kragujevca, u dužini od 25 kilometara, nadogradnjom postojećeg puta postane brzi put. Do sada je izgrađeno 9 kilometara brzog puta.

Državni put broj 26[uredi]

Deo ovog puta od Šapca do Loznice u dužini od oko 60 kilometara bi trebalo da postane brzi put. Takođe, na deonici od Beograda - Ostružnice već je izgrađen brzi put u dužini od 8,3 kilometra.

Državni put broj 36[uredi]

Predviđeno je da paralelno sa trasom državnog puta broj 36 od Paraćina do Zaječara i granice sa Bugarskom bude izgrađen brzi put koji će biti vođen novom trasom. Postoji mogućnost i da novi put bude izgrađen u profilu auto-puta. Njegova dužina biće 95 kilometara.


Istorija[uredi]

Auto-put E70 blizu Sremske Mitrovice

Auto-putevi na prostoru Balkana su počeli da se grade u vreme Jugoslavije. S obzirom na rastuću potražnju (tranzitni položaj Jugoslavije), kapacitet drumske mreže sa 2×1om-trakom nije bio dovoljan. Plan je tražio povećanje kapaciteta drumske prohodnosti i počela je izgradnja drumske mreže sa najmanje 2×2-traka auto-puta, odnosno sa razvijanjem potencijalnih magistrala. Važnu ulogu u ovome je igrao prozapadni uticaj sa kojim je Beograd uvek rado čuvao svoj integritet i time sprečavao jačanje uticaja ostalih komunističkih i socijalističkih zemalja istočnog bloka[5].

Jugoslavija je sa ovim planovima krenula još u sedamdesetim godinama dvadesetog veka. Jugoslovenska vlada je zatražila zajam od MMF-a koji je i dobila. Zapadu je ovaj jugoslovenski projekat odgovarao iz strateško-političkih razloga, pa je time ujedno bilo i olakšano dobijanje zajma. Auto-putevi su uglavnom građeni na delovima nekadašnjeg auto-puta Bratstvo-jedinstvo.

Severno-južna ruta auto-puta je jačala sa slabljenjem socijalizma, tako da je već tokom osamdesetih izgrađen deo auto-puta BeogradNovi SadBačka Topola. Ovaj planirani auto-put je prvobitno u stvari bio samo polu-auto-put sa 1×2 saobraćajne trake i 1×1 zaustavnom trakom, ukupno sa 3 trake za dva smera.

Početkom devedesetih završen je deo ovog puta na relaciji Bačka TopolaSuboticaHorgoš, ali put se nije spojio sa ostakom puta dalje na sever na Mađarskoj granici, koji je već bio spreman na relaciji ReskeSegedinKečkemetBudimpeštaĐerHeđešhalom. Ovim spajanjem bi se otvorio koridor koji bi spajao luke Soluna i Istanbula, (Bosfora) sa srednjom i zapadnom Evropom.

Po prvobitnom planu Srbija je do 1998. godine trebalo da ima 420 km auto-puteva i 220 km polu-auto-puteva. Rat u Jugoslaviji i NATO bombardovanje su bili glavni uzročnici da se ovi ciljevi ne ostvare.

Tokom dvehiljaditih početo je sa radovima na vojvođanskoj deonici Bačka TopolaHorgoš auto-puta, deo puta u delu BeogradNovi Sad je proširen na 2×2+1 traku i počelo je sa izgradnjom beogradske zaobilaznice koja bi imala dužinu od 38 km.

U 2012. godini, Srbija ima 610 km puteva koji se računaju u ovu kategoriju.

Putna mreža Srbije kao deo evropske putne mreže[uredi]

Auto-put E75 kod Inđije.

Sledeće evropske rute prolaze kroz Srbiju:

Kao dopuna:

Kako bi se jasnije videlo zašto i gde su se gradili takozvani veliko brzinski putevi, i način na koji se gradi, mora se znati i za planove o pan-Evropskom koridoru. Ovaj koridor je predviđao izgradnju mreže puteva koji bi bili uspostavljeni kako bi se ubrzao i olakšao međunarodni protok robe i putnika, kako među susednim državama tako i do Bliskog istoka, Mediterana a i ostalih interesnih područja. Ovakve projekte je najviše podržavala organizacija Transevropske mreže TEN (Trans-European Networks), koja je aktivno učestvovala u konsolidacijama ovakvih planova.

Ciljevi TEN-a su bili da koordinacijom saobraćaja, protokom energenata i telekomunikacionom mrežom pomogne razvoju ekonomije i zajedničkog evropskog tržišta, buduće Evropske unije.

Ovim planom je došlo do oživljavanja zapadno-istočne mreže puta E70, dela kroz bivšu Jugoslaviju, koji bi spojio ekonomske i političke centre bivše države. Ovaj koridor je nosio zvaničnu oznaku Xa i spajao se sa delom severno-južnog koridora puta E75 sa oznakom Xb. Prvenstvo u građenju je imao koridor sa pravcem zapad-istok koji je išao rutom Grac-Maribor-Ljubljana-Zagreb-Beograd.

Deonice auto-puteva i brzih puteva u izgradnji[uredi]

Napomena: Ovde su ubrojane i deonice za koje je samo potpisan ugovor ili predugovor za izvođenje radova.

  • Grabovnica - Tunel Manajle ~30 km
  • Vladičin Han - Donji Neradovac 26,3 km
  • Obrenovac - Preljina 103 km
  • Pojate - Preljina 110 km (odloženo [4])
  • Prosek - Dimitrovgrad 83,5 km
  • Novi Sad - Ruma 27 km
  • Batočina - Kragujevac (deo koji se trenutno gradi) 10 km
  • Ukupno: 389,8 km

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]