Afrika
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
-
- Za drugu upotrebu, pogledajte članak Afrika (višeznačna odrednica).
|
||
| Površina: | 30.370.000 km² | |
| Broj stanovnika: | 900.000.000 | |
| Broj država: | 53 + 8 delova država | |
| Regioni: | Zapadna Afrika |
|
Afrika je drugi po veličini svetski kontinent po broju stanovnika, kao i po površini. Sa 30.244.050 km² (uključujući i ostrva koja joj pripadaju) čini 20,3% ukupne površine zemlje. U Africi živi više od 900 miliona stanovnika, što čini oko jedne sedmine ukupne ljudske populacije.
Stari Rimljani su koristili ime terra Africa — "zemlja Afra" (plural, od "Afer") — za severni deo kontinenta, koji odgovara današnjem Tunisu, gde se nalazila Rimska provincija Afrika.
Sadržaj |
[uredi] Geografija
 |
Za više informacija pogledajte Geografija Afrike |
Afrika je kontinent u kome se nalazi 56 država. Prostire se na 30.244.050 km², uključujući i ostrva.
Od Evrope je odvojena Sredozemnim morem, a od Azije Crvenim morem. Afrika se na severoistoku spaja sa Azijom u Suecu, korz koji je prokopan Suecki kanal). U geopolitičkoj predstavi kontinenata Sinaj (deo Egipta), koji se nalazi istočno od Sueckog kanala, se smatra delom Afrike. Od najsevernije tačke (u Maroku) do najjužnije tačke (u Južnoafričkoj Republici) Afrika je dugačka 8000 kilometara. Sa istoka na zapad, Afrika je dugačka 7400 kilometara. Dužina obale Afrike je 26.000 kilometara.
[uredi] Države
|
|
|
|
| Ime regiona i teritorije, sa zastavom |
Površina (km²) |
Populacija (1. jul 2002. približno.) |
Gustina stanovništva (po km²) |
Glavni grad |
|---|---|---|---|---|
| Istočna Afrika: | ||||
 Britanska teritorija Indijskog okeana |
60 | ~3.500 | 58,3 | nema |
 Burundi |
27.830 | 6.373.002 | 229,0 | Budžumbura |
 Komori |
2.170 | 614.382 | 283,1 | Moroni |
 Džibuti |
23.000 | 472.810 | 20,6 | Džibuti |
 Eritreja |
121.320 | 4.465.651 | 36,8 | Asmara |
 Etiopija |
1.127.127 | 67.673.031 | 60,0 | Adis Abeba |
 Kenija |
582.650 | 31.138.735 | 53,4 | Najrobi |
.svg){kind=small} Madagaskar |
587.040 | 16.473.477 | 28,1 | Antananarivo |
 Malavi |
118.480 | 10.701.824 | 90,3 | Lilongve |
 Mauricijus |
2.040 | 1.200.206 | 588,3 | Port Luis |
 Majot (Francuska) |
374 | 170.879 | 456,9 | Mamudzu |
 Mozambik |
801.590 | 19.607.519 | 24,5 | Maputo |
.svg){kind=small} Reinion (Francuska) |
2.512 | 743.981 | 296,2 | Sen-Deni |
 Ruanda |
26.338 | 7.398.074 | 280,9 | Kigali |
 Sejšeli |
455 | 80.098 | 176,0 | Viktorija |
 Somalija |
637.657 | 7.753.310 | 12,2 | Mogadišu |
 Tanzanija |
945.087 | 37.187.939 | 39,3 | Dodoma |
 Uganda |
236.040 | 24.699.073 | 104,6 | Kampala |
 Zambija |
752.614 | 9.959.037 | 13,2 | Lusaka |
 Zimbabve |
390.580 | 11.376.676 | 29,1 | Harare |
| Centralna Afrika: | ||||
 Angola |
1.246.700 | 10.593.171 | 8,5 | Luanda |
 Kamerun |
475.440 | 16.184.748 | 34,0 | Jaunde |
 Centralnoafrička Republika |
622.984 | 3.642.739 | 5,8 | Bangui |
 Čad |
1.284.000 | 8.997.237 | 7,0 | Ndžamena |
 Kongo |
342.000 | 2.958.448 | 8,7 | Brazavil |
 Demokratska Republika Kongo |
2.345.410 | 55.225.478 | 23,5 | Kinšasa |
 Ekvatorijalna Gvineja |
28.051 | 498.144 | 17,8 | Malabo |
 Gabon |
267.667 | 1.233.353 | 4.6 | Librvil |
 Sao Tome i Principe |
1.001 | 170.372 | 170,2 | Sao Tome |
| Severna Afrika: | ||||
 Alžir |
2.381.740 | 32.277.942 | 13,6 | Alžir |
 Egipat |
1.001.450 | 70.712.345 | 70,6 | Kairo |
 Libija |
1.759.540 | 5.368.585 | 3,1 | Tripoli |
 Maroko |
446.550 | 31.167.783 | 69,8 | Rabat |
 Sudan |
2.505.810 | 37.090.298 | 14,8 | Kartum |
| Eritreja |
121.320 | 4.465.651 | 36,8 | Asmara |
| Etiopija |
1.127.127 | 67.673.031 | 60,0 | Adis Abeba |
 Tunis |
163.610 | 9.815.644 | 60,0 | Tunis |
 Zapadna Sahara (Maroko) |
266.000 | 256.177 | 1,0 | El Ajun |
| Teritorije Južne Evrope u Severnoj Africi: | ||||
 Kanarska Ostrva (Španija) |
7.492 | 1.694.477 | 226,2 | Las Palmas de Gran Kanaria, Santa Kruz de Tenerife |
| Seuta (Španija) | 20 | 71.505 | 3.575,2 | — |
 Madeira (Portugal) |
797 | 245.000 | 307,4 | Funčal |
 Melilja (Španija) |
12 | 66.411 | 5.534,2 | — |
| Južna Afrika: | ||||
 Bocvana |
600.370 | 1.591.232 | 2,7 | Gaborone |
 Lesoto |
30.355 | 2.207.954 | 72,7 | Maseru |
 Namibija |
825.418 | 1.820.916 | 2,2 | Vindhuk |
 Južnoafrička Republika |
1.219.912 | 43.647.658 | 35,8 | Blumfontejn, Kejptaun, Pretorija |
 Svazilend |
17.363 | 1.123.605 | 64,7 | Mbabane |
| Zapadna Afrika: | ||||
 Benin |
112.620 | 6.787.625 | 60,3 | Porto Novo |
 Burkina Faso |
274.200 | 12.603.185 | 46,0 | Uagadugu |
 Zelenortska ostrva |
4.033 | 408.760 | 101,4 | Praja |
 Obala Slonovače |
322.460 | 16.804.784 | 52,1 | Abidžan, Jamusukro |
 Gambija |
11.300 | 1.455.842 | 128,8 | Bandžul |
 Gana |
239.460 | 20.244.154 | 84,5 | Akra |
 Gvineja |
245.857 | 7.775.065 | 31,6 | Konakri |
 Gvineja Bisao |
36.120 | 1.345.479 | 37,3 | Bisau |
 Liberija |
111.370 | 3.288.198 | 29,5 | Monrovija |
 Mali |
1.240.000 | 11.340.480 | 9,1 | Bamako |
 Mauritanija |
1.030.700 | 2.828.858 | 2,7 | Nuakšot |
 Niger |
1.267.000 | 10.639.744 | 8,4 | Nijamej |
 Nigerija |
923.768 | 129.934.911 | 140,7 | Abudža |
 Sveta Jelena (UK) |
410 | 7.317 | 17,8 | Džejmstaun |
 Senegal |
196.190 | 10.589.571 | 54,0 | Dakar |
 Sijera Leone |
71.740 | 5.614.743 | 78,3 | Fritaun |
 Togo |
56.785 | 5.285.501 | 93,1 | Lome |
| Ukupno | 30.305.053 | 842.326.984 | 27,8 | |
[uredi] Istorija
|
Za više informacija pogledajte Istorija Afrike |
Afrika je najstarija naseljena teritorija na Zemlji i pretpostavlja se da čovek potiče sa tog kontinenta. Tokom većeg dela svoje istorije, Afika (kao i ostali kontinenti) nije imala države, već je bila naseljena grupama plemena, kraljevinama i porodicama.
Iako je Egipat prva ikad formirana država, najveći deo podsaharske Afrike, sa izuzetkom Etiopije, Nubijskog kraljevstva i Sahela, do nedavno nije bio organizovan u države.
U četrnaestom veku evropski istraživači su stigli u Afriku. Prevarom lokalnih plemenskih vođa, Evropljani su zarobili milione Afrikanaca koje su kao roblje odvozili širom sveta.
U ranom devetnaestom veku evropske imperijalne sile su okupirale najveći deo kontinenta formirajući mnoge kolonijalne države, ostavljajući samo dve nezavisne nacije (Liberija i Etiopija). Ova okupacija je trajala do kraja Drugog svetskog rata, kada je počelo postepeno proglašavanje nezavisnosti afričkih država.
I danas najveći deo afričkih država ima granice koje su bile povučene u doba evropskog kolonijalizma.
[uredi] Politika
|
Za više informacija pogledajte Politika Afrike |
Afrika se sastoji od 56 država od kojih su većina republike u kojima vlast ima predsednik.
Od sticanja nezavisnosti, razvoj afričkih država je sputavan nestabilnošću, korupcijom, nasiljem i diktaturama. Do nedavno, samo nekoliko država u Africi je razvilo demokratske vlade, u kojima nije na vlasti diktatura.
U mnogim zemljama su se pojavila stara plemenska neprijateljstva, koja su bila smirena u doba kolonijalnih vlasti. U mnogim državama se vojska pojavila kao jedini faktor koji može održati red i praktično imati vlast.
U periodu između 1960. i 1980. u Africi je bilo više od 70 državnih udara i 13 atentata na predsednike.
Hladni rat, sukob između SAD i SSSRa je takođe imao ulogu u nestabilnosti. Kada su države postajale nezavisne obe zaraćene strane su očekivale pristupanje jednom od blokova. Najveći broj država se u to vreme pridruživao Pokretu nesvrstanih. I pored toga, mnoge države severne Afrike su primale Sovjetsku vojnu pomoć, dok su centralne i južne afričke države bile potpomognute Sjedinjenim Državama ili Francuskom.
Padovi vlada i korupcija su kao rezultat dali rašireno siromaštvo, glad, dok su u značajnoj meri distributivni sistemi nesposobni da stanovništvu obezbede dovoljne količine vode i hrane za opstanak. U Africi je došlo i do velikog širenja brojnih zaraznih bolesti poput HIV virusa, uzročnika side.
Pod pritiskom međunarodnih finansijskih institucija, poput IMFa, mnoge afričke vlade su pokrenule ekonomije koja počinje da daje pozitivne rezultate.
Političke asocijacije kakva je Afrička unija, daju nadu za veću kooperativnost i mir među zemljama.
[uredi] Demografija
|
Za više informacija pogledajte Demografija Afrike |
Približno 80% Afrikanaca živi južno od pustinje Sahara. Domorodačko stanovništvo Podsaharskih zemalja je uglavnom crnačko. Postoje brojne varijacije fizičkih odlika među crnačkim stanovništvom, a najuopštenija podela je na tip Masai koji su poznati po visokoj građi i na tip Pigmeji koji su među najnižim tipovima na Zemlji.
Bantu jezici su dominantni u zapadoj, centralnoj i južnoj Africi. U pustinjiKalahari u južnoj Africi, živi narod poznat pod imenom Bušmani
Na severu Afrike živi brojno stanovništvo koje ne pripada crnačkoj populaciji.
Narodi severne Afrike u najvećem broju govore afro-azijskim jezicima. U ove narode spadaju i drevni Egipćani, Berberi, Nubijci koji su proširili civilizaciju iz Severne Afrike po antičkom svetu. U 600. godini, Arapi muslimani su sa istoka prešli u Afriku i osvojili čitav region.
Berberi su ostali u manjini u Maroku i Alžiru, dok jedan broj Berbera živi i u Tunisu i Libiji. Tuarezi i drugi nomadski narodi su većinsko stanovništvo u saharskim državama.
Narodi poput Etiopljana i Somalijaca se najčešće smatraju crncima, ali istorijski gledano oni su mešanog porekla, i vezani su i za severnoafričku i za podsaharsku kulturu.
Neki delovi istočne Afrike, a naročito ostrvo Zanzibar su prihvatili Arapske i muslimanske doseljenike i trgovce u srednjem veku. Od početka šesnaestog veka Evropljani kao što su Portugalaci i Holanđani formirali su trgovačke stanice i utvrđenja duž zapadne i južne obale Afrike. Velik broj Holanđana, Francuza i Nemaca su naselili današnju Južnu Afriku. Njihovi potomci, Afrikaneri, su najveća belačka populacija u Južnoj Africi.
Približno 20% Afrikanaca su pripadnici urođeničkih afričkih religija. Mali broj Afrikanaca poštuje Jevrejsku tradiciju, dok su u najvećem broju hrišćani i muslimani.
[uredi] Jezici
|
Za više informacija pogledajte Afrički jezici |
Postoje četiri grupe jezika koje pripadaju Africi.
- Afroazijski jezici kao što su berberski i semitski jezici
- Niger-kongo jezici kao što su svahili i bantu jezik
- Koizanski jezici kao što je !Xóõ jezik
- Nilsko-saharski jezici
Engleski, francuski i portugalski jezik su zvanični jezici u nekim državama.
[uredi] Kultura
|
Za više informacija pogledajte Afrička kultura |
Mnoge severne države od Egipta do Maroka se smatraju delom arapske kulture. Južno od Sahare postoji velik broj kulturnih područja, od kojih su neki veoma mali. Veliki deo tih kultura se može smatrati delom Bantu kulture.
[uredi] Religija
U Africi postoji mnogo rasprostranjenih religija. islam 45% i hrišćanstvo 40% su najraširenije religije u velikom broju država dok druge države imaju lokalne religije koje su tradicija pojedinih plemena.
[uredi] Saobraćaj
|
Za više informacija pogledajte Saobraćaj u Africi |
Saobraćaj je u Africi vrlo slabo razvijen, što je posledica različitih prirodnih i društvenih činilaca. Najvažnije prepreke razvoja su: slaba razuđenost obale, strmi planinski rubovi nad njima, vodopadi na rekama, pustinje, prašume, močvare i velike udaljenosti. Zato je Afrika u pretkolonijalnom razdoblju saobraćajno bila vrlo zaostala, a takvo stanje je do danas tek delimično popravljeno. Tradicionalan način saobraćaja kao onaj na kamili još uvek se često koristi u slabije pristupačnim delovima Afrike, a u sredozemnoj Africi teret često prenose magarci i mazge. Pretkolonijalna Afrika južno od Sahare nije poznavala kola na točkovima sve do 19. veka kada su Buri prodirali u unutrašnjost stepa volovskim zapregama. Kolonijalno razdoblje unosi bitne promene – ubrzo je obala bila uključena u okeansku plovidbu, ali problem je bio povezati unutrašnja proizvodna područja sa obalom. I danas je taj problem prisutan.
Afrika ima oko 8.000 km unutrašnjih plovnih puteva koji su zbog nedostatka međusobne povezanosti i povezanosti s morem privredno manje važni. Mreža reka Nila, Konga i Nigera pruža ograničene mogućnosti pristupa prostorima unutrašnjosti kontinenta jer brojni vodopadi i slapovi sprečavaju plovidbu duž većeg dela rečnog toka. Afričke železnice sagrađene su prvenstveno radi iskorištavanja prirodnih resursa i većina ih povezuje unutrašnjost sa većim priobalnim gradovim, ostavljajući velike delove kontinenta nedirnutima – pet zemalja bez pristupa moru uopše nema železnice ( Mali, Gvineja Bisao, Sijera Leone, Liberija i Gvineja ). Afrika ima manje železničkih pruga od ijednog drugog kontineta. Najrazvijeniju mrežu železnica ima JAR, na koju otpada 24 % svih afričkih šina. Potpuno samostalnu železničku mrežu ima Egipat (7 % afričkih priga) i atlaske zemlje (13 % afričkih pruga). Nakon Prvog svetskog rata Afrika dobija i prve automobilske puteve. Mnogi putevi su izgrađeni 1970-ih ali ekonomske poteškoće otežavaju njihovo održavanje i prošrivanje mreže. Velike udaljenosti, nedostatak drugih saobraćajnih veza i potreba za brzom povezanošću sa svetom dovode do naglog razvitka vazdušnog saobraćaja.
[uredi] Spoljašnje veze
- http://www.francewatcher.org/
- Scandal of African Poverty
- Education in the Quest for Responsible Governance in Africa
- AfroLink.com - Africa Directory, with categorized links to African sites, updates, resources and more.
- An Irish anarchist in Africa provides a readable and compelling, but biased, introduction to today's western Africa.
- The Contemporary Africa Database
- AllAfrica.Com, current news/events, information, economy stats, etc.
- African Anarchism: The History of a Movement
 |
Severna | Alžir · Egipat · Libija · Maroko (Zapadna Sahara) · Sudan · Tunis |
 |
Zapadna | Benin · Burkina Faso · Gambija · Gana · Gvineja · Gvineja Bisao · Zelenortska ostrva · Liberija · Mali · Mauritanija · Niger · Nigerija · Obala Slonovače · Senegal · Sijera Leone · Togo |
 |
Centralna | Angola · Demokratska Republika Kongo · Ekvatorijalna Gvineja · Gabon · Kamerun · Republika Kongo · Sao Tome i Principe · Centralnoafrička Republika · Čad |
 |
Istočna | Burundi · Eritreja · Etiopija · Zambija · Zimbabve · Kenija · Komori · Madagaskar · Malavi · Mauricijus · Mozambik · Ruanda · Sejšeli · Somalija · Tanzanija · Uganda · Džibuti |
 |
Južna | Bocvana · Južnoafrička Republika · Lesoto · Namibija · Svazilend |
|
|
||
|
Zavisne teritorije |
||
| Kontinenti sveta | ||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
 Azija |
 Afrika |
 Severna Amerika |
 Južna Amerika |
 Evropa |
 Australija i Okeanija |
 Antarktik |
||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
 Afrika-Evroazija |
 Severna i Južna Amerika |
 Evroazija |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
| Geološki superkontinenti : Gondvana · Severnoatlantsko kopno · Pangea · Panotija · Rodinija · Kolumbija · Kenorlend · Ur | ||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
