Banović Strahinja

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak Banović Strahinja (film).

Banović Strahinja (Strahinjić Ban) je jedna od najpoznatijih narodnih epskih pesama koja govori o Banović Strahinji, srpskom vlastelinu i vitezu, kome je Turčin Vlah Alija oteo ženu. U njoj je obrađena poznata epska tema o ugrabljenoj ženi.

Osnovni motiv pesme zasnovan je na kontrastu između tradicionalnog i ljudskog.

Tradicionalno, Turci Osmanlije su u narodnoj epici predstavljani kao neprijatelji zbog sukoba vere — ovde se naglašava da u pitanju nije takva vrsta sukoba — Strahinja oslobađa zarobljenog derviša kao časnog protivnika, među njima nema mržnje niti zle krvi. Ova epizoda dodatno osvetljava lik Banović Strahinje kao praštaoca.

Predstavnici tradicionalnog morala u pesmi su Jugovići (braća otete žene), dok je Strahinja lik koji izlazi izvan okvira zacrtanih normi oslanjajući se samo na sopstvenu ljudskost.

Kazna za preljubnicu je tradicionalno bila okrutna (u sižejno-tematskim okvirima naše epike ona se kažnjava smrću) i ona se ne bi mogla vratiti svome suprugu, a obljubljena žena je bila kao i preljubnica, čak iako je bila oteta ili silovana kao u ovom slučaju. Banović Strahinja je jedan od retkih likova u narodnoj književnosti koji svojim postupkom opraštanja osuđuje nehumanost i primitivnost takvih shvatanja. Njegovo praštanje prevazilazi sva očekivanja jer oprašta ženi koja ga je izdala i pomogla njegovom protivniku u toku megdana. Ostaje nejasno da li je njegov opraštajući čin posledica praštanja i razumevanja prema ženi koja pomaganjem Vlah Aliji želi da sačuva svoj život, ili je posledica otpora prema svojoj tazbini koja mu se nije u nevolji našla, a koja je bila spremna da okrutno kazni preljubnicu. U prvom planu pesme je etičko-psihološki odnos među junacima.

Šure moje, devet Jugovića!
Šta se, braćo, danas obrukaste?
Na koga ste nože potrgnuli?
Kad ste, braćo, vi taki junaci,
Kamo noži, kamo vaše sablje,
Te ne biste sa mnom na Kosovu.
Da činite s Turcima junaštvo,
Desiti se mene u nevolji?

Lik Banović Strahinje je umetnički uspešan (usamljeni junak, sam jezdi kroz Goleš planinu u pratnji vernog psa Karamana), a suprostavljen je nejunačkim postupcima Jugovića. Banović Strahinja se uvek tumači kao junak velikog čojstva. Istrijski je nepoznata ličnost, a po nekim tumačenjima je narodan poezija u njegovom liku sačuvala sećanje na zetskog feudalca Đurđa Statimirovića Balšića (1386-1404). Podvig Banović Strahinje predmet je više dramskih dela naše pisane kljiževnosti (npr. Borislav Mihajlović Mihiz)

Film[uredi]

Po motivima pesme Banović Strahinja 1981. godine Avala film iz Beograda i Jadran film iz Zagreba u saradnji sa nemačkim kompanijama snimile su istoimeni film.


Vikizvornik
Vikizvornik ima izvorni tekst povezan s ovim člankom: