Belgija
Koordinate: 50° 32' SG Š, 4° 46' IGD
| krilatica: Jedinstvo stvara snagu Eendracht maakt macht L'union fait la force Einigkeit macht stark |
|
| Himna Brabançonne |
|
 |
|
| Glavni grad | Brisel |
| Službeni jezik | holandski, francuski, nemački |
| - Kralj | Albert II |
| - Predsednik vlade | Elio di Rupo |
| Nezavisnost: | 1830. |
| Površina | |
| - Ukupno | 30.528 km² (139.) |
| - Voda (%) | 6,4 |
| Stanovništvo | |
| - 2011. | 11.007.020 (76.) |
| - Gustina | 354,7/km² |
| Valuta | Evro ¹ (100 центи) |
| Vremenska zona | UTC +1, +2 (CET, CEST) |
| Internet domen | .be |
| Pozivni broj | +32 |
| ¹ Pre 2002. belgijski frank | |
Kraljevina Belgija je zapadnoevropska država koja se graniči sa Holandijom, Nemačkom, Luksemburgom, i Francuskom. Ukupna površina Belgije je 30.150 kvadratnih kilometara. Glavni grad države je Brisel. Ukupno stanovništvo je 10.309.725. Belgija je na kulturnoj raskrsnici germanske i romanske Evrope sa holandskim govornim područjem na severu (Flamanci), nemačkim na istoku, te francuskim na jugu (Valonci). Ta ravnoteža se odražava u državnim institucijama i političkoj istoriji. Flamanci čine 58% stanovnika Belgije, dok su 31% Valonci.
Sadržaj |
[uredi] Istorija
 |
Za više informacija pogledajte članak Istorija Belgije |
U antičkom dobu Belgiju su naseljavala različita plemena Gala i Kelta. Po galskom plemenu Belgi i sama oblast je dobila ime. Od V veka bila je unutar franačke države, a godine 870. veći deo Belgije ulazi u sastav Nemačke.
|
Tokom XV veka teritorija Belgije se objedinjuje pod vođstvom Burgunđana. Od 1477. dolazi pod upravu dinastije Habzburg. Kasnije je postala nasledna teritorija španskih Hasburgovaca, dok se severna Nizozemska (Holandija) njih oslobodila. Posle Rata za špansko nasleđe, 1714, Belgija pripada Austriji. U doba Napoleona, krajem XVIII veka, bila je deo Francuske, a nakon Bečkog kongresa 1815. pripojena je Ujedinjenom Kraljevstvu Nizozemske.
Zahvaljujući francuskoj pomoći, 1830. godine podignut je ustanak za secesiju od Holandije (Belgijska revolucija), pa je nezavisnost Belgije usledila naredne godine. Tada dolazi do velikog privrednog i kolonijalnog uspona (Belgijski Kongo u Africi).
U oba svetska rata Belgiju je okupirala Nemačka. Posle oružane borbe, godine 1960. i 1961. Kongo i Burundi su stekli nezavisnost od njene kolonijalne uprave.
[uredi] Geografija
|
Za više informacija pogledajte članak Geografija Belgije |
Belgija je kraljevina u severozapadnoj Evropi, u Beneluksu. Graniči se sa Holandijom, Nemačkom, Luksemburgom i Francuskom i izlazi na Severno more. Belgija se deli na priobalne nizije na severu, centralni brdoviti deo i Ardenske planine na jugu. Najviši vrh sa 694 metra je Botranž.
[uredi] Klima
Belgija ima okeansku klimu; uticaj vazdušnih masa sa Atlantika jak je u primorju i središnjem delu zemlje. Zime su blage i maglovite, a leta prohladna sa retkim kišama. Srednja januarska temperatura snižava se od obale (4°C) prema unutrašnjosti (0°C u Ardenima) dok je srednja julska temperatura najviša u središnjoj Belgiji (do 22°C), a najniža u planinskom području (14°C). Godišnja količina padavina iznosi u primorju i središnjem delu 700-900 mm, a u Ardenima do 1400 mm.
[uredi] Reke
Rečna mreža je gusta. Sve reke pripadaju slivu Severnog mora. Glavne su Šelda i Meza. Najviši vodostaj je zimi kada u nizijskom delu reke plave okolno zemljište. Velik je broj kanala, koji osim za plovidbu služe i za navodnjavanje.
[uredi] Flora
Pod šumom je oko 21% površine zemlje. Prirodni biljni pokrov očuvan je samo u Ardenima, koji obiluju hrastovim i bukovim šumama, dok u nizijskom delu rastu mešovite šume breze i hrasta. Crnogorične šume nastale su najčešće pošumljavanjem pustih terena.
[uredi] Administrativna podela
|
Za više informacija pogledajte članak Administrativna podela Belgije |
Belgija se deli na regione, provicije i jezičke zajednice.
[uredi] Regioni Belgije
Regioni Belgije su: Flandrija, Valonija i grad Brisel
  Flandrija |
.png)  Valonija |
  Brisel |
[uredi] Provincije Belgije
Grad Brisel ne pripada nijednoj provinciji.
| Provincija | Površina u km² | Stanovništvo | Glavni grad |
| Antverpen (Anvers) | 2.867 | 1.605.167 | Antverpen (Anvers) |
| Zapadna Flandrija | 3.134 | 1 106 829 | Briž |
| Istočna Flandrija | 2.982 | 1.335.793 | Gent (Gan) |
| Flamanski Brabant | 2.106 | 1.037.786 | Luven |
| Valonski Brabant | 1.093 | 347.423 | Vavr |
| Eno | 3.787 | 1.278.791 | Mons |
| Lijež | 3.862 | 999.646 | Lijež |
| Limburg | 2.422 | 750.435 | Haselt |
| Luksemburg | 4.441 | 232.813 | Arlon |
| Namir | 3.365 | 423.317 | Namir |
[uredi] Jezičke zajednice Belgije
Belgijske jezičke zajednice su:
Flamanska zajednica (govori holandski, sedište je u gradu Briselu)
Frankofonska zajednica (govori francuski), sedište je u gradu Namiru)
Germanofonska zajednica (govori nemački), sedište je u gradu Ojpenu)
 Flamanska zajednica (holandski jezik) |
 frankofonska zajednica (francuski jezik) |
 Germanofonska zajednica (nemački jezik) |
[uredi] Privreda
|
Za više informacija pogledajte članak Privreda Belgije |
Belgija visok stepen razvoja može zahvaliti povoljnom geografskom položaju, izuzetno razvijenoj saobraćajnoj infrastrukturi, raznolikoj industriji, i razvijenoj trgovini. Industrija je uglavnom koncentrisana u vrlo razvijenoj i bogatoj regiji Flandriji na severu, koja je poznata i po najvećoj vrednosti izvoza po glavi stanovnika u svetu. Belgija je prisiljena uvoziti znatne količine sirovina, zbog nedovoljnog broja prirodnih izvora, i izvoziti velike količine gotovih proizvoda.
Kada se uporedi udeo izvoza i uvoza u BDP-u, za Belgiju se može reći da predstavlja jedno od najotvorenijih privrednih država u Evropi, koja najviše zavisi o trgovačkoj saradnji sa 3 susedne zemlje: Nemačkom, Francuskom i Holandijom. Sve to čini Belgiju znatno zavisnom o kretanjima na inostranom tržištu. Stopa rasta GDP-a znatno se smanjila 2001. godine zbog globalne ekonomske recesije.
Struktura BDP-a ukazuje da se radi o izuzetno razvijenoj zemlji: poljoprivreda 2%, industrija 27%, usluge 71%. Ukupni BDP iznosio je u 2004. godini 283.5 milijardi evra, što daje 27.253 evra po stanovniku. Stopa nezaposlenosti iznosila je u 2004. godini iznosila 7.8%. Stopa rasta privrede u 2004. iznosila je 5.2%, dok je inflacija bila 1.9%. U uslužnom sektoru radi 74,2 % stanovnika, u industriji 24.5%, a u poljoprivredi samo 2%.
Izvoz je za 2004. godinu iznosio 246.4 milijardi evra, a glavni izvozni partneri su Nemačka, Francuska, Holandija i Velika Britanija. Glavni izvozni proizvodi su hemijski i farmaceutski proizvodi, prevozna sredstva, mašine i oprema, plastika i guma kao i metali.
Uvoz u 2004. godini iznosio je 229.5 milijardi evra. Glavni uvozni partneri su: Holandija, Nemačka, Francuska, Velika Britanija i SAD. Glavni uvozni proizvodi su: hemijski i farmaceutski proizvodi, strojevi i oprema, prevozna sredstva, minerali i drago kamenje.
[uredi] Stanovništvo
|
Za više informacija pogledajte članak Demografija Belgije |
Belgija ima 10.379.067 stanovnika u 2006. godini. Sa 342 stanovnika po km² jedna je od najgušće naseljenih evropskih država. Najveća gustina stanovnika je u Flamanskom dijamantu koji čine aglomeracije Brisela, Genta, Antverpena i Luvena i ostalih urbanih središta poput Liježa, Šarlroa i Briža. Više od 97% stanovnika živi u gradovima što predstavlja jedan od najvećih postotaka urbanizacije na svetu. Najveći gradovi su: Brisel (1.006.749 stan.), Antverpen (457.643), Gent (231.769), Šarlroa (201.307), Lijež (187.218) i Briž (117.351).
Po regijama najviše stanovnika u 2005. ima Flamanija: 6.043.161, Valonija ima 3.395.942 i Brisel 1.006.749. Oko 60% stanovnika govori holandskim jezikom odnosno flamanskim, 32% francuskim, a 1% nemačkim. Brisel, koji čini 8% stanovništva je dvojezični grad: francusko-holandski. U početku, grad je bio većinski holandski, dok danas oko 80% stanovnika govori francuski, 8,5 % holandski, a 10,2 % i jednim i drugim jezikom.
Oko 58% stanovnika čine etnički Flamanci, 31% Valonci, a ostalih 11% čine imigranti iz Italije, Francuske, Nemačke i Severne Afrike. Prema veri Belgijanci su većinom katolici, 75%, dok ostalih 25% čine muslimani, protestanti, jevreji i ateisti. Očekivana životna dob je 78,77 godina. Za muškarce iznosi 75,59 godina, a za žene 82 godine.
[uredi] Kultura
|
Za više informacija pogledajte članak Kultura Belgije |
U književnosti su zastupljene flamanska i francuska književnost. Najpoznatiji srednjevekovni književnici su Filip de Komin i Žan Froasar. Najpoznatiji iz 19. veka su Šarl de Koster, Emil Verheren i Hendrik Konsijens, a iz 20. grof Moris Meterlink.
Belgija je zemlja koja je dala veliki doprinos razvoju likovnih umetnosti. Naročito su plodni bili periodi ranog nizozemskog slikarstva (Flamanski primitivci), Flamanske renesanse i baroka, kao i arhitektura romanike, gotike, renesanse i baroka. Belgija je bila jedan od centara renesanse u 15. i 16. veku. Najpoznatiji slikari ovog perioda su braća Hubert i Jan van Ajk, Hijeronimus Boš, Rohir van der Vejden i Piter Brojgel Stariji. U doba baroka (17. vek) istakli su se Peter Paul Rubens i Antonijus van Dajk. Posle 17. veka došlo je do stagnacije u razvoju likovnih umetnosti, mada je Belgija zadržala reputaciju u izradi vrhunskih tapiserija. U 20. veku najpoznatiji umetnici su Džejms Ensor, Pol Delvo i Rene Margit. Belgijski arhitekta Viktor Horta je snažno uticao na razvoj evropske arhitekture u 20. veku. Modernu arhitekturu Belgije je razvio Henri Klemens van de Velde.
Bitan deo belgijske kulture su festivali. Najpoznatiji je karneval u Binšu.
[uredi] Spoljašnje veze
|
||||||||||||||
