Berane

Iz projekta Википедија

Berane je gradsko naselje u opštini Berane u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 11776 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 12267 stanovnika),

Berane
Država	Crna Gora
Grad	[[Grad |]]
Opština	Berane
Položaj	42° 50′ 33" SGŠ 19° 52′ 24" IGD
Površina	km²
Populacija (2003)  - broj stanovnika  - gustina	11776  st./km²
Poštanski broj	84300
Pozivni broj	087
Registarska oznaka	BA
Berane Berane na mapi Crne Gore

Sadržaj 1 Geografija 1.1 Reljef 1.2 Geološki sastav kotline 1.3 Klimatske odlike 2 Istorija 3 Demografija 4 Reference 5 Spoljašnje veze 6 Vidi još 7 Spoljašnje veze

[uredi] Geografija

Berane se nalazi u Gornjem Polimlju između vrhova Bjelasice na zapadu, Cmiljevice na istoku, Tivranske klisure na sjeveru, zbog čega su u gradu prisutni sjeverni vjetrovi, i Sutjeske i Previje na jugu. Kao što se vidi ona je dobro prirodno ograničena, sem na sjevero-istoku gdje je preko Police i Bihora niz manjih krečnjačkih uzvišenja, uglavnom planinskim visovima. Berane ima veoma povoljan saobraćajno geografski položaj, jer je magistralnim putem povezan sa Srbijom, a preko Rožaja i Čakora sa Kosovom i Metohijom. Dolinom Lima je takođe povezano magistralnim putem sa juznim dijelom Srbije i jugozapadnim dijelom BiH, a od Bijelog Polja i željeznicom.

[uredi] Reljef

Reljef Beranske opštine formiran je za vrijeme tektonskih procesa, od prije 50 miliona godina u periodu zvanom Tercijer. Beranska kotlina nastala je spuštanjem zemljišta duž tektonskog rasjeda pravcem jugozapad-sjeveroistok. Prosijecanjem Tivranske klisure, Beransko jezero oteklo je prema Bijelom Polju i poslije toga stvorena je kompozitna dolina rijeke Lim. Za vrijeme jezerske faze nataložila se ogromna količina sendimentalnih stijena čiji se tragovi mogu vidjeti u dijelu Tivranske klisure.

[uredi] Geološki sastav kotline

U sastavu Beranske kotline učestvuju stare paleozijske stijene, trijaški krečnjaci (Alpska orogeneza) i Jezerski sendimenti. Jezerski sendimenti se sastoje iz Kongomerata, raznobojnih glina, uglja i laporca.

Proračunate rezerve mrkog uglja na osnovu dosadašnjeg istraživanja iznose 170 miliona tona. Beranska kotlina se pruža pravcem sjeveroistok-jugozapad u dužini od 9 km, a širina kotline je od 3-5 km. Na desnoj strani Lima zastupljen je reljef u kome se smjenjuju zalivske doline, zaobljena uzvišenja, među kojima se ističu Jasikovac, Gradac i Dapsićko brdo. Reljef na lijevoj obali Lima karakterišu 3 glacijelne terase koje se stepenasto dižu: plato glavne ulice, beranski aerodrom i Crni vrh.

[uredi] Klimatske odlike

Berane sa kotlinom ima umjereno kontinentalnu klimu sa jakim uticajima planinske klime. Mjerenja meteroloških elemenata vrše su u Beranama od 1947. godine, te klimatski podaci odgovaraju samo za gradsko naselje.

Na dnu Beranske kotline temperature ljeti mogu se popeti do 35C° (26. juli 1953. godine); zimi temperatura se može spustiti do -30C° (17. januar 1985. godine). Najhladniji mjesec u Beranama je januar sa srednjnom mjesečnom temperaturom od -2C°, a najtopliji mjesec juli sa srednjom mjesečnom temperaturom od 25,6C°. Srednja godišnja temperatura u Beranama je 9,4C°.

[uredi] Istorija

U srednjem vijeku područje Berana je bilo poznato kao Budimlja. Bilo je od velikog ekonomskog, religioznog političkog znajača u srpskoj zemlji Raškoj. Mnoštvo manastira i crkava u blizini grada svjedoče o bogatom duhovnom životu tadašnjih Srba. U Beranama se nalazi zadužbina Nemanjića manastir Đurđevi Stupovi. Berane je kao gradsko naselje formirano u drugoj polovini XIX vijeka, tačnije 1862. godine po zapovjedi turskog vojskovođe Husein-paše. On je naredio vojsci da se na lijevoj obali Lima, na mjestu gdje se danas nalazi bolnica, podigne kamena kasarna za potrebe vojne uprave. Naselje je počelo brzo da se širi, a na desnoj obali Lima nastalo je drugo naselje u podnožju brda Jasikovac, gdje su stanovali turski oficiri i činovnici sa brojnim ženama u haremima. Po tim haremima je dio varoši nazvan Hareme. O porijeklu naziva Berane postoje različita i podijeljena mišljena. Jedni smatraju da je još u XIV vijeku nastalo Beranselo, te da je od toga kasnije i gradsko naselje dobilo ime Berane. Po mišljenju prof.dr. Milisava Lutovca naziv Berane je nastalo od turske riječi Bir-hane, što u prijevodu znači jedna kuća. Berane je oslobođeno od turske vlasti 1912. godine u Prvom balkanskom ratu.

Od jula 1949. do marta 1992. godine grad je nosio ime Ivangrad, po narodnom heroju Ivanu Milutinoviću (1901-1944).

[uredi] Demografija

U naselju Berane živi 8645 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 34,9 godina (33,5 kod muškaraca i 36,2 kod žena). U naselju ima 3330 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,54.

Prema podacima Berane je 1872. godine imalo 410 kuća i 860 stanovnika. 1962. godine u gradskom naselju živjelo je 10.600 stanovnika. Već 1965. godine Berane je imalo preko 12.000 stanovnika, a 1972. godine čak 19.000 stanovnika. Može se zaključiti da je nagli razvoj industrije i fabrika, od 1960-1970 godine stvorilo uslove za jaka migraciona kretanja selo-grad, kao što su "Rudnik Mrkog uglja", fabrika celuloze i papira "Beranka", fabrika kože "Polimka", fabrika cigle i crijepa "Rudeš", fabrika kućnih aparata "Obod" itd.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je heterogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija Godina Stanovnika 1948. 3701 [1] 1953. 4513 1961. 6969 1971. 11164 1981. 12720 1991. 12267 11957 2003. 12651 11776

Etnički sastav prema popisu iz 2003.[2]
Srbi			5.375	45,64%
Crnogorci			3.776	32,06%
Muslimani			1.015	8,61%
Bošnjaci			918	7,79%
Jugosloveni			40	0,33%
Hrvati			31	0,26%
Albanci			30	0,25%
Romi			18	0,15%
Makedonci			14	0,11%
Slovenci			4	0,03%
Rusi			4	0,03%
Nemci			1	0,00%
Italijani			1	0,00%
nepoznato			135	1,14%

[uredi] Reference

1. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2005, COBISS-ID 8764176
2. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2004, ISBN 86-84433-00-9
3. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, oktobar 2004, COBISS.CG-ID 8489488

[uredi] Spoljašnje veze

• Opština Berane
• Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
• Satelitska mapa (Wikimapia)
• Gugl satelitska mapa (Maplandia)
• Plan naselja na mapi (Mapquest)
• Beranske novosti
• Beranska gimnazija
• STŠ "Vukadin Vukadinović"
• SMŠ "dr Branko Zogović"
• Berane Town Forum

Koordinate: 42° 50' 33" SG Š, 19° 52' 24" IGD

Naseljena mesta opštine Berane

Azane • Babino • Bastahe • Beran Selo • Berane • Bor • Bubanje • Budimlja • Buče • Veliđe • Vinicka • Vrševo • Vuča • Glavaca • Godočelje • Goražde • Gornja Vrbica • Gornje Zaostro • Dapsići • Dašča Rijeka • Dobrodole • Dolac • Donja Vrbica • Donja Ržanica • Donje Zaostro • Donje Luge • Dragosava • Zagorje • Zagrad • Zagrađe • Javorova • Jašovići • Johovica • Kalica • Kaludra • Kruščica • Kurikuće • Lagatori • Lazi • Lubnice • Lužac • Lješnica • Mašte • Mezgalji • Murovac • Orah • Orahovo • Pahulj • Petnjik • Petnjica • Pešca • Ponor • Poroče • Praćevac • Radmanci • Radmuževići • Rovca • Rujišta • Savin Bor • Skakavac • Tmušići • Trpezi • Tucanje • Crvljevine • Crni Vrh • Štitari

[uredi] Vidi još

• Opština Berane

[uredi] Spoljašnje veze

• Opština Berane
• Beranske novosti
• Posjeti Berane
• Beranska gimnazija
• Srednja Škola 'Vukadin Vukadinović'
• Berane (sajt na engleskom jeziku)
• Klub ljubitelja jezika Ami
• http://sb94.freehostia.com/