Bliski Istok
Iz projekta Википедија
 |
Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno prerađivanje.
To podrazumeva uklapanje potpunijeg i tačnijeg sadržaja, uklanjanje suvišnog i neodgovarajućeg teksta, dodavanje referenci i slična uređivanja, kako bi se dobio kvalitetan i enciklopedijski članak. |
Bliski Istok koji obuhvata prostor oko južnog i istočnog dela Mediterana, teritoriju koja se prostire od istočnog dela sredozemnog mora pa sve do Persijskog zaliva. Oblast obuhvata nekoliko kulturnih i etničkih grupa, uključujući tu i persijsku, arapsku, i tursku kulturu. Četiri najrasprostranjenija jezika su persijski, arapski, turski, i hebrejski.
Većina definicija Bliskog Istoka se odnosi na države od Irana u jugozapadnoj Aziji Irana do Egipta pa je po tome i Egipat takođe deo Bliskog Istoka, dok se ostale severnoafričke države kao što su Libija, Tunis i Maroko smatraju severnoafričkim državama.
Sadržaj |
[uredi] Promene u značenju tokom vremena
Sve do Drugog svetskog rata bilo je uobičajeno nazivati istočnu obalu Mediterana Bliskim istokom. Srednji istok je tada označavao područje od Mesopotamije do Burme odnosno područje između Bliskog i Dalekog istoka. Značenje Srednjeg pojma u ovom članku promenilo se (u engleskom jeziku) tokom rata verovatno pod uticajem antičke ideje Sredozemnog mora kao "mora u sredini".
[uredi] Granice
Bliski Istok definiše kulturno područje, pa zbog toga nema precizne granice. Najuobičajnija i jako proizvoljna definicija uključuje: Bahrein, Kipar, Egipat, Tursku, Iran (Persiju), Irak, Izrael, Jordan, Kuvajt, Liban, Oman, Katar, Saudijsku Arabiju, Siriju, Ujedinjene Arapske Emirate, Jemen, Zapadnu obalu i Pojas Gaze.
Iran se često smatra istočnom granicom, a Afganistan i zapadna Pakistan se često ubrajaju zbog svog bliskog odnosa (etnički i religijski) s većom grupom iranskih naroda kao i istorijskih veza sa Bliskim istokom, uključujući delove raznih carstava koja su se prostirala u regiji. Značajna carstva osnovali su među ostalima Persijanci i Arapi. Afganistan, Tadžikistan i zapadni Pakistan dele bliske kulturne, lingvističke i istorijske veze sa Iranom i takođe su deo Iranske visoravni, dok je iranski odnos s arapskim državama utemeljen više na religiji i geografskoj blizini. Kurdi, druga grupa iranskog jezičnog ogranka, najveća su etnička grupa na Bliskom istoku bez vlastite države.
Iako se često smeštaju izvan okvira Bliskog istoka, Severna Afrika ili Magreb nemaju jake kulturne i lingvističke veze s regijom, a istorijski su delili mnoge događaje koji su oblikovali mediteransku i srednjoistočnu regiju. Te događaje potaknuli su fenička kolonija Kartaga, grčko-rimska civilizacija, te muslimansko arapsko-berbersko i Otomansko Carstvo. Magreb se ponekad uključuje, a ponekad isključuje iz Bliskog istoka od medija i u neformalnoj uporabi. Većina akademika ipak nastavlja identifikovati severnu Afriku kao geografski deo Afrike, ali uz blisku povezanost sa jugozapadnom Azijom u terminima politike, kulture, religije, jezika, istorije i genetike. To se može uporediti sa ostalim sličnim primerima poput Tasmanije i Njufaundlenda koji geografski ne pripadaju Evropi, ali dele mnogo osobina sa severozapadnom i sjevernom Evropom. Madagaskar je jednako tako u određenom smislu bliži jugoistočnoj Aziji nego jugoistočnoj Africi.
[uredi] Religije
Islam je dominantna religija u Bliskom Istoku i takođe vodeća religija za kulturu, politiku i određenom stepenu čak i biznis. Postoje zategnuti religiozni odnosi u regionima:
- U Iranu, islamska vlada i religiozni lideri izbacivanje i diskriminaciju Baha religije.
- U Izraelu/Palestini izraelska vlada daje manje privilegija za muslimane da se izjednače sa ostalim religijama.
- U Palestini od 1995. bilo je mnogo izveštaja o napadima muslimanske većine na hrisćane. Rezultiralo je talasom iseljavanja Hrišćana.
- U Libanu još uvek ima neprijateljstva između ljudi različitih religija, iako je građanski rat prestao.
- U Saudijskoj Arabiji vlada još uvek ne dozvoljava izgradnju nikakvih verskih objekata sem islamskih.
[uredi] Politika i ekonomija
Bliski Istok je u svojevremeno udomio neke od istaknutih kultura njegovog vremena, kao antička egipatska kultura i rano razdoblje Otomanske imperije.
Danas je region karakterizovan jakom političkom tenzijom, kao što je problem Palestina/Izrael, problem Kurdistana, problemi sa snadbevanjem vode. Isto tako i određeni broj manjih, još uvek važnih problema, kao prisustvo Sirije u Libanu, sporovi oko granica Sirije i Turske, Egipta i Sudana, Saudijske Arabije i Jemena. Kao i sigurnost hrišćana u Egiptu.
Države Bliskog Istoka su prošle kroz nekoliko decenija relativno malog ekonomskog rasta i imovina je neravnomerno podeljena između država, sa Arapskim Emiratima i Izraelom kao dve države koje nude najviši životni standard za celu populaciju. Neke države su pokazale ekonomsko jačanje u određenom periodu, i danas je Egipat država sa najvećim ekonomskim rastom i to je prednost za celu sadašnju populaciju.
