Bor (grad)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Bor

Panorama Bora
Panorama Bora

Grb
Osnovni podaci
Država Zastava Srbije Srbija
Upravni okrug Borski
Opština Bor
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) 34160
Položaj
Koordinate 44°04′25″N 22°05′26″E / 44.073666, 22.0905
Vremenska zona srednjoevropska:
UTC+1
Nadmorska visina 353 m
Bor na mapi Srbije
{{{alt}}}
Bor
Bor na mapi Srbije
Ostali podaci
Poštanski broj 19210
19211
19212
19218
Pozivni broj 030
Registarska oznaka BO


Koordinate: 44° 04′ 25" SGŠ, 22° 05′ 26" IGD

Bor je gradsko naselje i sedište opštine Bor i Borskog okruga u istočnoj Srbiji u regionu koji je poznat i pod imenom Timočka Krajina. Prema popisu iz 2011. bilo je 34160 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 40668 stanovnika) i posle Zaječara najveće je naselje u ovom delu Srbije.

Bor je rudarski i industrijski grad sa razvijenom obojenom metalurgijom.

Grad je osnovan 1945. godine, a samo naselje negde oko 1800. godine. Planski je naseljavan stručnom radnom snagom u vreme Jugoslavije te je stoga izuzetno šarolikog etničkog sastava.

Geografija[uredi]

Bor se nalazi u Timočkoj krajini u neposrednoj blizini Brestovačke Banje. Bor je takođe u neposrednoj blizini Borskog jezera i planine Stol.

U opštini Bor je jedan od najvećih rudnika bakra u Evropi.

Bor ima civilni aerodrom koji poslednjih godina nije u funkciji. Najbliži civilni aerodromi su u Nišu i Beogradu. Međunarodni aerodrom Konstantin Veliki Niš vrši redovne letove za Bolonju od 25. decembra 2009. godine i ima sezonske letove ka Antaliji, Tivtu i Podgorici. Bor - Niš preko Zaječara i Knjaževca je udaljen 128km evropskim putem E771, dok je Bor - Niš preko Paraćina udaljen 192km evropskim putevima E761 i E75. Međunarodni aerodrom Nikola Tesla u Beogradu vrši letove ka velikom broju odredšta u inostranstvu. Beograd je udaljen 272km putem E761 i E75.

Bor je udaljen oko 30km od Zaječara, 60km od Negotina, oko 60km od Majdanpeka i 120km od Kladova.

Najbliži granični prelazi su Đerdap 1 - Gvozdena Kapija kod Kladova sa Rumunnijom i Vrška Čuka kod zaječara sa Bugarskom.

Istorija[uredi]

Dom kulture u Boru

U okviru Rimskog carstva, Bor je bio u sastavu provincije Gornje Mezije, čiji je glavni grad bio Viminacijum (današnji Kostolac). Od četvrtog do šestog veka, grad je bio deo Istočno rimskog carstva (Vizantije). Ova teritorija je zatim promenila mnogo gospodara. Prvo su je osvojili Gepidi, a u njihovom posedu je ostala do bugarskog osvajanja. Zatim je ponovo ušla u sastav Vizantije, a potom i Kraljevine Ugarske.

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Naselje Bor je nastalo uz rudnik bakra koji je 1903. godine otvorio Đorđe Vajfert. Od tada Bor počinje naglo da se razvija i raste. U periodu od 1933. do 1940. godine Bor je dobio novo naselje, Nova (Južna) kolonija, podignuta je bolnica i nova škola, a rudnik je prerastao u jedan od najvećih u Evropi. Godine 1931. imao je 4.749 stanovnika[1]. Status grada Bor je dobio tek nakon Drugog svetskog rata, 30. maja 1947. godine kada je imao 11.000 stanovnika, dok danas broji oko 33.000 sa dvadesetak nacija.

Demografija[uredi]

U naselju Bor živi 30895 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 37,4 godina (36,5 kod muškaraca i 38,2 kod žena). U naselju ima 14044 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,80.

Ovo naselje je u uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine) ali uz prisustvo velikog broja nacija i nacionalnih manjina.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija
Godina Stanovnika
1948. 11103 [2]
1953. 14533
1961. 18816
1971. 29418
1981. 35591
1991. 40668 40391
2002. 40342 39387
2011. 34160
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[3]
Srbi
  
32.785 83,23%
Vlasi
  
2.352 5,97%
Romi
  
1.216 3,08%
Makedonci
  
507 1,28%
Jugosloveni
  
251 0,63%
Crnogorci
  
192 0,48%
Albanci
  
105 0,26%
Hrvati
  
86 0,21%
Bugari
  
62 0,15%
Slovenci
  
51 0,12%
Rumuni
  
47 0,11%
Muslimani
  
37 0,09%
Mađari
  
24 0,06%
Nemci
  
23 0,05%
Bošnjaci
  
16 0,04%
Rusi
  
15 0,03%
Slovaci
  
3 0,00%
Goranci
  
3 0,00%
Česi
  
2 0,00%
Ukrajinci
  
2 0,00%
Rusini
  
1 0,00%
nepoznato
  
430 1,09%


Privreda[uredi]

Damper u park muzeju

Privreda Bora i okoline se od osnivanja grada bazirala na rudarstvu. Sa razvojem rudarstva, grad se razvijao. Broj stanovnika se povećavao i uz rudnik su nastale i druge propratne fabrike (fabrika bakarne žice npr.). Zatim nešto kasnije razvile su se i druge grane industrije (Jugobanka Bor npr.). Ekonomski vrhunac grada je bio osamdesetih godina 20. veka kada je postojao koncern koji je imao svoja predstavništva u Nemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama. Devedesetih godina 20. veka, sa raspadom SFR Jugoslavije, koncern dolazi u tešku ekonomsku situaciju u kojoj se nalazi do 2010. godine. Između 2000. i 2010. odvija se niz dešavanja - projekata o saradnji sa drugim firmama iz zemlje i inostranstva - ne bi li se došlo do ekonomske stabilnosti. U istom periodu, država kao vlasnik koncerna je pokušala u dva navrata da proda koncern putem privatizacije sa istim ciljem. Početkom 2010. godine, koncern je i dalje u vlasništvu države.

Školstvo[uredi]

U Boru postoji više osnovnih i srednjih škola, osnovna muzička i baletska škola i fakultet.

Osnovne škole:

  • Osnovna škola „Vuk Karadžić"
  • Osnovna škola „Sveti Sava"
  • Osnovna škola „Branko Radičević"
  • Osnovna škola „Dušan Radović“ (ranije "9. Srpska udarna brigada")
  • Osnovna škola "3. oktobar"
  • Škola za osnovno i srednje obrazovanje „Vidovdan"
  • Škola za osnovno muzičko obrazovanje i vaspitanje „Miodrag Vasiljević"

Srednje škole:

  • Gimnazija „Bora Stanković"
  • Mašinsko-elektrotehnička škola
  • Ekonomsko-trgovinska škola
  • Tehnička škola
  • Škola za srednje obrazovanje „Vidovdan"

Fakultet u Boru pripada Beogradskom Univerzitetu:

  • Tehnički fakultet u Boru

Reference[uredi]

  1. ^ Mate Ujević, Hrvatska enciklopedija, treći svezak, Zagreb 1942. — strana 70
  2. ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  3. ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
  4. ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Spoljašnje veze[uredi]