Branislav Nušić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Branislav Nušić

Nusic 1894a.jpg
Nušić u tridesetim godinama

Informacije
Puno ime Alkibijad Nuša
Datum rođenja 20. oktobar 1864.
Mesto rođenja Beograd (Kneževina Srbija)
Datum smrti 19. januar 1938.
Mesto smrti Beograd (Kraljevina Jugoslavija)
Dela
Najvažnija dela „Sumnjivo lice“
„Narodni poslanik“
„Autobiografija“
Potpis

Branislav Nušić (Beograd, 20. oktobar 1864Beograd, 19. januar 1938) je bio srpski književnik, komediograf, pisac romana, drama, priča i eseja, začetnik retorike u Srbiji i istaknuti fotograf amater. Takođe je radio kao novinar i diplomata.

Biografija[uredi]

Branislav Nušić je rođen 20. oktobra (8. oktobra po julijanskom kalendaru) 1864. u Beogradu, u Ulici Kralja Petra prvog, u kući na čijem je mestu danas Narodna banka Srbije, kao Alkibijad Nuša (cin. Alchiviadi al Nuşa) u cincarskoj porodici Đorđa i Ljubice Nuše. Njegov otac je bio ugledni trgovac žitom, ali je ubrzo posle Nušićevog rođenja izgubio bogatstvo. Porodica se preselila u Smederevo, gde je Nušić proveo svoje detinjstvo i pohađao osnovnu školu i prve dve godine gimnazije. Nušić je maturirao u Beogradu. Kada je napunio 18 godina, zakonski je promenio svoje ime u Branislav Nušić. Diplomirao je na pravnom fakultetu u Beogradu 1885. godine. Tokom studija je proveo godinu dana u Gracu.

Nušić se borio u Srpsko-bugarskom ratu 1885. godine, koji ga je zatekao na služenju redovnog vojnog roka. Tada je kao kaplar 15. puka dobio u Jagodini jedan vod dobrovoljaca za obuku, u tom vodu je bio i pesnik Vojislav Ilić.[1]

Nakon rata je objavio kontroverznu pesmu „Dva raba“ u „Dnevnom listu“, zbog koje je osuđen na dve godine robije. Pesma je ismevala srpsku kraljevinu, a posebno kralja Milana, a imala je veze sa sahranom majora Mihaila Katanića i jedne babe, majke pukovnika Dragutina Franasovića.

Tabla na mestu rođenja Branislava Nušića

Državnu službu Nušić je dobio 1889. godine. Kao zvaničnik Ministarstva spoljnih poslova, postavljen je za pisara konzulata u Bitolju, gde se i oženio 1893. godine, Darinkom, ćerkom trgovca Božidara Đorđevića i Ljubice čiji je brat Dimitrije Bodi u to vreme bio konzul u Bitolju.[2] Na jugu Srbije i u Makedoniji proveo je celu deceniju. Njegova poslednja služba u tom periodu bilo je mesto vicekonzula u Prištini. Tokom službovanja u Srpskom konzulatu u Prištini bio je svedok stradanja srpskog stanovništva, što je opisivao u svojim pismima koja su postala poznata kao Pisma konzula[3].

Godine 1900. Nušić je postavljen za sekretara Ministarstva prosvete, a ubrzo posle toga postao je dramaturg Narodnog pozorišta u Beogradu. 1902. je postavljen za poštansko-telegrafskog komesara prve klase u Poštansko-telegrafskom odeljenju Ministarstva građevina [4].1904. godine postavljen je za upravnika Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. 1905. godine, napustio je ovu funkciju i preselio se u Beograd, gde se bavio novinarstvom. Osim pod svojim imenom, pisao je i pod pseudonimom „Ben Akiba“.

Vratio se 1912. godine u Bitolj kao državni službenik, a 1913. godine osnovao je pozorište u Skoplju, gde je živeo do 1915. Napustio je zemlju sa vojskom tokom Prvog svetskog rata i boravio u Italiji, Švajcarskoj i Francuskoj do kraja rata.

Posle rata, Nušić je postavljen za prvog upravnika „Umetničkog odseka“ ministarstva za prosvetu. Na ovoj poziciji je ostao do 1923. godine. Posle toga je postao upravnik Narodnog pozorišta u Sarajevu, da bi se 1927. godine vratio u Beograd.

Njegov 60. rođendan je svečano proslavljen 6. novembra 1924. u Beogradu.[5] Izabran je za redovnog člana Srpske kraljevske akademije 10. februara 1933.

Branislav Nušić je bio plodan pisac, poznat po svom upečatljivom humoru. Pisao je o ljudima i njihovoj, često duhovitoj, prirodi.

Preminuo je 19. januara 1938, a tog dana fasada zgrade beogradskog Narodnog pozorišta bila je uvijena u crno platno.[6]

O njegovom burnom životu snimljena je televizijska drama Neozbiljni Branislav Nušić 1986. godine.

Književna dela[uredi]

Drame[uredi]

  • „Tako je moralo biti“
  • „Jesenja kiša“
  • „Iza Božjih leđa“
  • „Pučina“
  • „Kirija“
  • „Analfabeta“
Spomenik Branislavu Nušiću na Trgu Republike u Beogradu

Komedije[uredi]

  • „Protekcija“
  • „Svet“
  • „Put oko sveta“
  • „Gospođa ministarka“
  • „Narodni poslanik“
  • „Mister Dolar“
  • „Ožalošćena porodica“
  • „Pokojnik“
  • „Sumnjivo lice“
  • „Ujež“
  • „Dr“
  • „Ne očajavajte nikad!“
  • „Vlast“ (nedovršena)
  • „Đole Kermit“ (nedovršena)

Romani[uredi]

  • „Opštinsko dete“ (u Sarajevu izdato kao „Općinsko dijete“)
  • „Hajduci“ (svoj doživljaj iz detinjstva)
  • „Devetsto petnaesta“ (1920) [7]
  • „Autobiografija“

Pripovetke[uredi]

Nušićev grob na beogradskom Novom groblju
  • „Politički protivnik“
  • „Posmrtno slovo“
  • „Klasa“
  • „Pripovetke jednog kaplara“

Tragedije[uredi]

  • „Knez Ivo od Semberije“
  • „Hadži-Loja“
  • „Nahod“

Rasprave i udžbenici[uredi]

  • „Retorika“

Putopisi[uredi]

Ostale umetnosti[uredi]

Doprinos srpskoj fotografiji[uredi]

Poštanska marka s likom Branislava Nušića, deo serije maraka pod imenom „Velikani srpske književnosti“ koju je izdala Srbijamarka, PTT Srbija, 2010. godine

Bavio se fotografijom i pre konzulovanja u Prištini (jun 1893). Jedan je od najranijih srpskih stereofotografa. Ostavio je trag i kao pisac o srpskoj fotografskoj istoriji (prvi je zabeležio delovanje putujućih dagerotipista Kapilerija i Dajča), i nekim tada novim tehnikama (npr. o rentgenskoj fotografiji). Svojim fotografskim radovima ilustrovao je svoje tri putopisne knjige. Učesnik je Prve izložbe fotoamatera u Beogradu, 1901. Objavio je u listu „Politika“ i jednu pripovetku na fotografske teme koju je posvetio svom kumu, dvorskom fotografu Milanu Jovanoviću. Nušićeva fotografska dela se čuvaju u njegovom legatu u Muzeju grada Beograda.

Opere[uredi]

Stripovi[uredi]

Još za Nušićevog života, njegova dela su stripovana u najtiražnijim međuratnim listovima, a autori su bili najpoznatiji umetnici tog doba.

Filmovi[uredi]

Nušićeva dela su od 1950. do danas adaptirana u pedesetak bioskopskih i televizijskih filmova:

Literatura[uredi]

Literatura o fotografskom radu[uredi]

  • Branibor Debeljković, Stara srpska fotografija, Beograd, 1977, str. 38;
  • Mile Stanić, „Tri Nušićeva pisma iz Prištine“, Glasnik Baština, sveska 3, Priština: Institut za proučavanje kulture Srba, 1992, str. 101-105.
  • Goran Malić, „Nušić, okom i srcem“, Politika, 28. 3. 1998, str. 25.
  • Goran Malić, Letopis srpske fotografije 1839-2008. Beograd : Fotogram, 2009.

Literatura o stripskim adaptacijama[uredi]

  • Zdravko Zupan i Slavko Draginčić, Istorija jugoslovenskog stripa I, Forum Marketprint, Novi Sad, 1986. E-izdanje: Projekat Rastko
  • Zdravko Zupan, Vek stripa u Srbiji, Kulturni centar — Galerija savremene umetnosti, Pančevo, 2007.

„Nušićevi dani“[uredi]

U Smederevu se od 1984 održava festival „Nušićevi dani“, sa ciljem popularizacije komedigrafskog dela Branislava Nušića, koji je detinjstvo i mladost proveo u Smederevu.

Tom prilikom se uručuje i Nušićeva nagrada glumcu za životno delo, kao i Nušićeva nagrada koja se dodeljuje bijenalno i do sada je uručena:

U Ivanjici se održava „Nušićijada“ koja za tri dana okupi oko 30 hiljada ljudi.[9]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :