Branko Ćopić
Iz projekta Википедија
Branko Ćopić je srpski književnik, rođen 1. januara 1915. godine u selu Hašanima u Bosanskoj krajini, (tada Austrougarska).
| Branko Ćopić | |
|---|---|
 Fotografija Branka Ćopića |
|
| rođen: | 1. januar 1915. Selo Hašani, BiH |
| preminuo: | 26. mart 1984. Beograd, Srbija |
Sadržaj |
[uredi] Biografija
Branko Ćopić rođen je početkom Prvog svetskog rata 1915. godine u selu Hašanima pod planinom Grmečom. U isto vreme, njegov otac, kao vojnik austrougarske armije, borio se negde na frontu u Karpatima, a njegov stric Nidžo, srpski dobrovoljac, borio se u srpskoj vojsci protiv austrougarskih zavojevača. Tako su se dva brata, nalazeći se u dve zaraćene vojske, borili ustvari jedan protiv drugoga. Kad mu je bilo četiri godine, umro mu je otac. Ćopić je, zajedno sa mlađim bratom i sestrom, ostao da živi pored majke, dede Radeta i strica Nidže.
Prva pročitana knjiga bila mu je „Migel Servantes“ koju je, negde u trećem razredu, kupio od učiteljice. U toj knjizi bio je opisan život slavnog španskog pisca Servantesa, skupa sa nekoliko odlomaka iz njegovog romana „Don Kihot“. Sledeće pročitane knjige bile su „Doživljaji jednog vuka“, pa „Doživljaji jedne kornjače“[traži se izvor]. Prvo štampano delo objavio je sa četrnaest godina u omladinskom časopisu „Venac“ 1928. godine. Ćopić je pohađao učiteljsku školu u Banjaluci i Sarajevu, a završio u Karlovcu, a Filozofski fakultet u Beogradu. Već kao student afirmisao se kao darovit pisac i skrenuo na sebe pažnju književne kritike; 1939. godine je dobio nagradu „Milan Rakić“. Uoči Drugog svetskog rata nalazio se u đačkom bataljonu u Mariboru. U danima aprilske katastrofe on je, sa grupom svojih drugova, pokušao da pruži otpor neprijatelju kod Mrkonjić Grada. Posle toga je otišao u svoj rodni kraj, a kad je planula prva oslobodilačka puška, stupio je u redove ustanika i među njima ostao tokom cele narodnooslobodilačke borbe. Sve vreme rata bio je ratni dopisnik zajedno s nerazdvojnim prijateljem i kumom, takođe poznatim književnikom, Skenderom Kulenovićem.
Posle rata neko vreme je bio urednik dečijih listova u Beogradu, a potom počeo profesionalno da se bavi književnošću. Smatra se jednim od najvećih dečijih pisaca rođenih na jugoslovenskim prostorima. Okončao je život samoubistvom, skočivši s mosta u reku Savu 1984. godine u Beogradu, sa Brankovog mosta.
Dela su mu prevođena na ruski, engleski, francuski, nemački, ukrajinski, poljski, češki, bugarski, slovenački i mađarski jezik. Bio je član SANU i ANUBiH.
Celi radni i životni vek nakon Drugog svetskog rata Branko Ćopić je proveo u Beogradu, ali je često putovao po Jugoslaviji i drugim evropskim državama.
Za književni rad dobio je, među ostalim, Nagradu AVNOJ-a i Njegoševu nagradu (obe 1972). Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih visokih odlikovanja.
[uredi] Književni opus
Njegova prozna dela prožeta su lirikom i živopisnim realističkim slikanjem seoskog života, poznavanjem života i mentaliteta ljudi sa sela, vedrinom i živošću duha. Kreirao je mnoštvo upečatljivih i živopisnih likova i događaja nadahnutom pripovedačkom tehnikom koristeći svež, sočan i slikovit jezik pri čemu je inspiraciju nalazio u svom podgrmečkom zavičaju. Ćopića su doratnim pripovetkama najviše zanimali siromašni seljaci, sanjari i prosjaci, deca, skitnice i nadničari, i on je o svima njima pričao sa brižnim, zaštitničkim razumevanjem. U lirski intoniranim ratnim pripovetkama Ćopić je nadahnuto opisivao herojske podvige, mučeništvo i samopregor svojih junaka.
Početkom 1950ih godina Ćopić je počeo da piše i satirične priče u kojima je oštro kritikovao ružne pojave u tadašnjici. Jedna od takvih priča bila je i „Jeretička priča“ objavljena u „Ježu“ koja je pokrenula lavinu osuda sa vrha partije i vlasti a u hajci na pisca učestvovao je i Broz lično[traži se izvor]. Književni istoričar Ratko Peković napisao je knjigu „Sudanije Branku Ćopiću“ u kojoj je detaljno opisana cela hajka na pisca.
Sa uspehom se ogledao i u pisanju romana iako su prirodi njegovog književnog talenta više odgovarale kraće forme — pripovetke i novele. Romani „Prolom“ i „Gluvi barut“ slikaju učešće seljaka Bosanske Krajine u ustanku, a „Ne tuguj bronzana stražo“ prilagođavanje tih istih seljaka, sada kolonista, novim uslovima života u Vojvodini.
Glavnina Ćopićevog proznog opusa humoristički je intonirana, a humor nalazi u prirodi i mentalitetu njegovih junaka koji i u najtežim životnim trenucima znaju da sačuvaju vedrinu i da se nasmeju čak i vlastitoj nevolji. Sem toga, Ćopić je od onih pisaca koji su svoj posmatrački talenat naročito iskazivali kroz otkrivanje sitnih ljudskih mana i nedostataka.
Iako je Ćopić bio pisac epske širine i zamaha sa urođenim pripovedačkim i humorističkim darom, u njegovim delima vidljiva je i jedna lirska žica koja se nije pokazivala samo u opisima bosanskih pejzaža već i u portretisanju ljudskih likova koji su mu bili bliski i dragi. Ta Ćopićeva poetska žica naročito je vidljiva u njegovoj ratnoj lirici, pre svega u zbirci „Ognjeno rađanje domovine“.
Branko Ćopić je cenjen i kao dečiji pisac, prvenstveno zahvaljujući živoj mašti i daru za spretno uobličavanje svojih posmatranja ali i nesumnjivom humorističkom talentu. Napisao je preko trideset knjiga za decu, među kojima su i dva romana.
[uredi] Dela
[uredi] Zbirke pripovedaka
- Pod Grmečom (1938),
- Borci i bjegunci (1939),
- Planinci (1940),
- Rosa na bajonetima (1946),
- Sveti magarac (1946),
- Surova škola (1948),
- Ljudi s repom (1949),
- Odabrane ratne pripovetke (1950),
- Izabrane humorističke priče (1952),
- Ljubav i smrt (1953),
- Dragi likovi (1953),
- Doživljaji Nikoletine Bursaća (1955),
- Gorki med (1959),
- Bašta sljezove boje (1970);
[uredi] Romani
- Prolom (1952),
- Gluvi barut (1957),
- Ne tuguj bronzana stražo (1958)
- Osma ofanziva (1964),
- Delije na Bihaću (1975);
[uredi] Zbirke pesama
[uredi] Komedije
- Doživljaji Vuka Bubala
- Odumiranje međeda
[uredi] Dela za decu
- U svijetu medvjeda i leptirova (1940), pripovetke
- Priče partizanke (1944), pripovetke
- Pjesme pionirke (1945), pesme
- Bojna lira pionira (1945), pesme
- Družina junaka (1945), pripovetke
- Bajka o sestri Koviljki (1946), proza
- Doživljaji kuma Torbe (1946), pripovetke
- Vratolomne priče (1947), pripovetke
- Armija odbrana tvoja (1947), pesme
- Sunčana republika (1948), pesme
- Rudar i mjesec (1948), pesme
- Ježeva kućica (1949), pesma
- Priče ispod zmajevih krila (1950), pripovetke
- Pijetao i mačka (1952), pripovetke
- Doživljaji mačka Toše (1954), pripovetke
- Lalaj Bao, čarobna šuma (1957), pesme
- Orlovi rano lete (1957), roman
- Partizanske tužne bajke (1958), pripovetke
- Večernje priče, (1958), priče u stihu
- Djeda Trišin mlin (1960), zbirka pesama
- Priče zanesenog dječaka (1960), pripovetke
- Magareće godine (1960), roman
- Slavno vojevanje (1961), roman
- Bitka u Zlatnoj dolini (1963), roman
- Mala moja iz Bosanske Krupe (1971), pesme
- Glava u klancu, noge na vrancu (1971), pripovetke
- Lijan vodi karavane (1975), pripovetke.
[uredi] Sabrana dela
[uredi] Spoljašnje veze
 |
Vikicitat ima kolekciju citata srodnih sa:
|
