Vavilon

Iz projekta Википедија

Koordinate: 32° 32.5′ SG Š 44° 25.4′ IGD

Ukoliko ste tražili drugu odrednicu, pogledajte članak Vavilon (višeznačna odrednica).

Antička Mesopotamija

Eufrat · Tigar
Gradovi / carstva
Sumer: Uruk · Ur · Eridu
Kiš · Lagaš · Nipur
Akadsko carstvo: Akad
Vavilon · Izin · Suza
Asirija: Ašur · Niniva
Dur-Šarukin · Nimrud
Vavilonija · Haldejsko carstvo
Elam · Amoriti
Huriti · Mitani
Kasiti · Urartu
Hronologija
Kraljevi Sumera
Kraljevi Asirije
Kraljevi Vavilona
Jezik
Aramejski
Sumerski · Akadski
Elamitski · Huritski
Mitologija
Enuma Eliš
Gilgameš · Marduk

Vavilon je antički grad u Mesopotamiji, blizu današnjeg grada Al Hilaha u Iraku, odnosno oko 88 km južno od Bagdada. Vavilon je bio glavni grad Vavilonskog Carstva i jedan od najstarijih kulturnih, političkih i trgovačkih centara. Ime mu potiče od akadske reči Vavilu, što znači "božja kapija", a koja je bila prevod sumerskog imena Kadingira.

[uredi] Istorija

Čuvena Ištarina kapija u Pergamon muzeju u Berlinu.

Grad su osnovali Sumerani u četvrtom milenijumu pne, a prvi put se pominje na pločici Sargona Akadskog iz 24. veka pne. kada je Sargon Akadski Vavilon proglasio prestonicom svoje države. Tokom narednih nekoliko vekova važnost grada se smanjivala, a takođe i broj stanovnika u njemu. Grad ponovo dobija na važnosti u 18. veku pne. kada postaje glavni grad Hamurabijevog carstva. Od tog trenutka grad Vavilon postaje glavni grad Vavilonije, mada su ga Kasiti, tokom svoje 440 godina duge vladavine, preimenovali u „Karandunijaš“.

Grad je bio smešten na obema obalama reke Eufrat tako da su morali biti sagrađeni nasipi koji su ga štitili od sezonskih poplava. Bio je opkoljen sa tri visoka bedema pravougaone osnove, čija je ukupna dužina premašila 8 km; dva su bila debljine 7,80 i 7, a jedan 3,30 m. U narednim godinama Vavilon je postajao sve veći i raskošniji, ali su ga uskoro osvojili Asirci. Stanovništvo grada se u dva navrata pobunilo protiv asirske vlasti (prvi put u doba Mušezub-Marduka, a drugi put za vreme Šamaš-šum-ukina), ali su ga Asirci oba puta ponovo osvojili (prvi put Sanherib, a drugi put Asurbanipal).

Za vreme Sanheribove vlasti stanovništvo Vavilona se stalno bunilo, tako da je Sanherib, da bi ugušio ustanke, 689. pne. naredio poptuno uništenje grada. Svi zidovi, palate i hramovi su bili uništeni, a ostaci bačeni u kanal Arahtu. Ovaj čin rasplamsava versku svest Mesopotamije tako da nedugo zatim Sanheriba ubijaju nepoznati napadači. Njegov naslednik Esarhadon odmah je obnovio grad, u njemu se krunisao i izgradio palatu u kojoj je provodio jedan deo godine. Nakon njegove smrti vladar Vavilonije postaje njegov najstariji sin Šamaš-šum-ukin koji je kasnije vodio pobunu protiv svog brata Asurbanipala Asirskog.

Još jednom se Vavilon našao pod opsadom Asiraca. Kralj Asur-bani-pal je brzo osvojio grad i razorio ga, ali kad je 612. pne. pala Niniva, Vavilon se oslobodio asirske vlasti i postao glavni grad novog Vavilonskog Carstva. Godine 605. pne. Vavilonci su pobedili Egipćane u bici kod Karkemiša i uklonili ih sa svetske pozornice. Tokom peioda nezavisnosti pod Nabopolasarom započelo je novo razdoblje arhitektonskih radova, a Nabopolasarov sin Nabukodonosor je od grada napravio čudo antičkog sveta. Nabukodonosor je izgradio Ištarinu kapiju, obnovio Etamenanski hram i izgradio Semiramidine viseće vrtove (jedno od sedam svetskih čuda).

Godine 538. pne. Vavilon osvaja persijski kralj Kir Veliki koji dopušta porobljenim Jevrejima iz Vavilona da se vrate svojim kućama. Pod vladavinom Kira i njegova sina Darija, Vavilon je postao centar učenja i naučnog napretka. Vavilonski naučnici su napravili zvezdane mape i uspostavili temelje savremene astronomije i matematike. Međutim, za vreme vladavine Darija III Vavilon počinje stagnirati.

Godine 331. pne. Darija III porazio je Aleksandra Velikog u bici kod Gaugamele. U oktobru iste godine, Aleksandar sa svojom vojskom ulazi u Vavilon. Pod njegovom vladavinom, Vavilon je ponovo procvetao kao središte učenja i trgovine. No, nakon Aleksandrove tajanstvene smrti 323. pne., njegovo carstvo je podeljeno među njegovim generalima i slede decenije ratovanja. Zbog toga je Vavilon u potpunosti opusteo već 275. pne..

Reč Vavilon dana se koristi i kao opšti simbol za multikultiralnu i multietničku metropolu u kojoj istodobno zajedinički život deli više naroda, vera i jezika. Ponekad označava i veliku urbanu celinu iskvarenu porocima i nemoralom.