Vavilon

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu


Koordinate: 32° 32.5′ SG Š 44° 25.4′ IGD

Vavilon

Američki vojnici kod ostataka Vavilona
Američki vojnici kod ostataka Vavilona

Osnovni podaci
Država Zastava Iraka Irak
Položaj
Koordinate 32°32′11″N 44°25′15″E / 32.536389, 44.420833
Vavilon na mapi Iraka
{{{alt}}}
Vavilon
Antička Mesopotamija
Tiglath-Pileser II - 1889 drawing.jpg
Eufrat · Tigar
Gradovi / carstva
Sumer: Uruk · Ur · Eridu
Kiš · Lagaš · Nipur
Akadsko kraljevstvo: Akad
Vavilon · Izin · Suza
Asirija: Ašur · Niniva
Dur-Šarukin · Nimrud
Vavilonija · Haldeja
Elam · Amoriti
Huriti · Mitani
Kasiti · Urartu
Hronologija
Kraljevi Sumera
Kraljevi Asirije
Kraljevi Vavilona
Jezik
Aramejski
Sumerski · Akadski
Elamitski · Huritski
Mitologija
Enuma Eliš
Prvobitna bića
Apsu · Tiamat
Lahmu · Lamija
Anšar · Kišar
Mumu
Sedam bogova
Anu · Enlil · Ki · Enki
Ištar · Sin · Sama
Polubogovi i heroji
Enkidu · Gilgameš · Lugalbanda
Tamuz · Utnapištim

Vavilon je drevni, uništeni grad u Mesopotamiji u svoje vreme najveći na svetu. Nalazio se blizu današnjeg grada Al Hilaha u Iraku, odnosno oko 88 km južno od Bagdada. Vavilon je bio glavni grad Vavilonskog carstva i jedan od najstarijih i najpoznatijih kulturnih, političkih i trgovačkih centara u antičkom svetu. Ime mu potiče od akadske reči Vavilu, što znači „božja kapija“. Ta reč bila je prevod sumerskog imena Kadingira.

Istorija[uredi]

Ištarina kapija u muzeju Pergamon u Berlinu.

Grad su osnovali Sumerani u četvrtom milenijumu p. n. e., a prvi put se pominje na pločici Sargona Akadskog iz 24. veka p. n. e. kada je Sargon Akadski proglasio Vavilon prestonicom svoje države. Tokom narednih nekoliko vekova važnost grada i broj stanovnika bili su manji. Grad dobija opet važnost u 18. veku p. n. e. kada postaje glavni grad Hamurabijevog carstva. Od tog trenutka grad Vavilon postaje glavni grad Vavilonije, mada su ga Kasiti, tokom svoje 440 godina duge vladavine, preimenovali u „Karandunijaš“.

Grad je bio smešten na obema obalama reke Eufrat tako da su morali biti sagrađeni nasipi koji su ga štitili od sezonskih poplava. Bio je opkoljen sa tri visoka bedema pravougaone osnove, čija je ukupna dužina premašila 8 km; dva su bila debljine 7,80 i 7, a jedan 3,30 m. U narednim godinama Vavilon je postajao sve veći i raskošniji, ali su ga uskoro osvojili Asirci. Stanovništvo grada u dva navrata se pobunilo protiv asirske vlasti (prvi put u doba Mušezub-Marduka, a drugi put za vreme Šamaš-šum-ukina), ali su ga Asirci oba puta ponovo osvojili (prvi put Senaherib, a drugi put Asurbanipal).

Za vreme Senaheribove vlasti stanovništvo Vavilona se stalno bunilo, tako da je Senaherib, da bi ugušio ustanke, 689. p. n. e. naredio poptuno uništenje grada. Svi zidovi, palate i hramovi bili su uništeni, a ostaci bačeni u kanal Arahtu. Ovaj čin je tako rasplamsao versku svest Mesopotamije da nedugo zatim Senaheriba ubijaju nepoznati napadači. Njegov naslednik Esarhadon odmah je obnovio grad, u njemu se krunisao i izgradio palatu u kojoj je provodio jedan deo godine. Nakon njegove smrti vladar Vavilonije postaje njegov najstariji sin Šamaš-šum-ukin koji je kasnije vodio pobunu protiv svog brata Asurbanipala Asirskog.

Još jednom se Vavilon našao pod opsadom Asiraca. Kralj Asurbanipal je brzo osvojio grad i razorio ga, ali kad je 612. p. n. e. pala Niniva, Vavilon se oslobodio asirske vlasti i postao glavni grad novog Vavilonskog carstva. Godine 605. p. n. e. Vavilonci su pobedili Egipćane u bici kod Karkemiša i uklonili ih sa svetske pozornice. Tokom perioda nezavisnosti pod Nabopolasarom započelo je novo razdoblje arhitektonskih radova, a Nabopolasarov sin Nabukodonosor je od grada napravio čudo antičkog sveta. Nabukodonosor je izgradio Ištarinu kapiju, obnovio Etamenanski hram i izgradio Semiramidine viseće vrtove (jedno od sedam svetskih čuda).

Godine 538. p. n. e. Vavilon osvaja persijski kralj Kir Veliki koji dopušta porobljenim Jevrejima iz Vavilona da se vrate svojim kućama. Pod vladavinom Kira i njegova sina Darija, Vavilon je postao centar učenja i naučnog napretka. Vavilonski naučnici su napravili zvezdane mape i uspostavili temelje savremene astronomije i matematike. Međutim, za vreme vladavine Darija III Vavilon počinje stagnirati.

Godine 331. p. n. e. Aleksandar Veliki porazio je Darija III u bici kod Gaugamele. U oktobru iste godine, Aleksandar sa svojom vojskom ulazi u Vavilon. Pod njegovom vladavinom, Vavilon je ponovo procvetao kao središte učenja i trgovine. Ali, nakon Aleksandrove tajanstvene bolesti i smrti u Vavilonu 323. p. n. e., njegovo carstvo je podeljeno između njegovih generala i slede decenije ratovanja. Zbog toga je Vavilon u potpunosti opusteo već 275. p. n. e. Dokazi o postojanju Vavilona pronalaze se u iskopinama, Herodotovim opisima, tekstovima pisanim klinastim pismom. Većina pronađenih ostataka pripada gradu koji je sagradio Nabukodonosor. Tada je to bio najveći grad na svetu sa mnoštvom hramova, velikim hramom Marduk, sa Ziguratom koji je verovatno inspirisao priču o Vavilonskoj kuli. Viseći vrtovi sa terasastom bujnom vegetacijom bili su jedno od Sedam svetskih čuda.

Reč Vavilon danas se koristi i kao opšti simbol za multikulturnu i multietničku metropolu u kojoj istovremeno zajedinički živi više naroda, vera i jezika. Ponekad označava i veliku gradsku celinu iskvarenu porocima i nemoralom.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]