Srpsko-vizantijski stil

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak Srpsko-vizantijski stil (moderni).
Kraljeva crkva u Studenici

Srpsko-vizantijski stil ili Srpsko-vizantijska škola (Vizantijski stil, mk. Вардарски стил) u srpskoj arhitekturi tokom srednjeg veka obuhvata vremenski period od kraja XIII veka do kraja XIV veka i geografski prostor Metohije, Kosova i severne Makedonije.

Sam stil se naziva Vizantijski zbog činjenice da su za uzor uzimane vizantijske građevine, kao i to da je nastao pod uticajem Renesanse Paleologa.

Istorijat[uredi]

Kao početak epohe se mogu uzeti Milutinove crkve svetog Nikite na Skopskoj Crnoj Gori (podignuta pre 1307) i Bogorodice Ljeviške u Prizrenu (podignuta 1307), dok se kao njen kraj mogu uzeti crkve u Andrejašu (podignuta 1389), Dragobrilji (podignuta 1395) i Crkolezu (1395). Međutim ove granice su samo okvirne pošto ima sakralnih objekata koji vremenski ili geografski pripadaju nekom drugom stilu, ali su arhitektonski građene u Srpsko-vizantijskom stilu.

Osnovnu osobenost ovog stila predstavlja osnova upisanog krsta sa jednim ili pet kubeta, dok se sa zapadne strane obično nalazi priprata. Spoljašnja obrada crkvenih građevina je izvršena u vizantijskom stilu, što se manifestuje upotrebom sivog ili žućkastog kamenja i crvene opeke koji su obično tako poređani, da stvaraju ukrasne šare na fasadi. Za razliku od Raškog stila i originalnog freskoslikarstva koje ga je pratilo, građevine Vardarskog stila su ukrašene freskama koje su rađene po uzoru na vizantijske rađene u tom periodu.

Pred kraj epohe srpsko-vizantijskog stila u severnim delovima nekadašnjeg Srpskog carstva počeo je da se razvija tzv. Moravski stil koji se preplitao sa srpsko-vizantijskim stilom u poslednjoj četvrtini XIV veka.

Najvažniji spomenici stila[uredi]

Najreprezentativniji arhitektonski spomenici rađeni u Srpsko-vizantijskom stilu su[1]:

(Osnovna crkva svetih Apostola u Pećkoj patrijaršiji je rađena u Raškom stilu, ali su crkve svetog Dimitrija, Nikole i Bogorodice rađene u Vardarskom.)

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Jovan Deretić, „Kulturna istorija Srba“, Beograd 2005. ISBN 86-331-2386-X

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]