Velimir Piletić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Velimir Piletić

Pukovnik Velimir Piletić SUDBINA SRPSKOG OFICIRA.jpg
Pukovnik Velimir Piletić
na naslovnoj strani knjige
SUDBINA SRPSKOG OFICIRA

Lični podaci
Datum rođenja 2. maj 1906.
Mesto rođenja Beograd (Kraljevina Srbija)
Datum smrti 23. jul 1972.
Mesto smrti Pariz (Francuska)
Vojska Jugoslovenska vojska, Jugoslovenska vojska u otadžbini
Godine služenja 1941. do 1944
Najviši čin Pukovnik, Vojvoda
Jedinica Krajinski Korpus
Bitke i ratovi Aprilski rat,
Drugi svetski rat

Velimir – Velja Piletić (rođen 2. maj 1906. godine, Beograd, Kraljevina Srbija – umro 23. jul 1972. godine, Pariz, Francuska), bio je generalštabni major vojske Kraljevine Jugoslavije. Tokom Drugog svetskog rata bio je komandant Istočne Srbije, pa zatim komandant Krajinskog korpusa Jugoslovenske kraljevske vojske u Otadžbini. Sredinom 1942. godine proglašen je za vojvodu krajinskog. Jedan je od retkih visokih četničkih oficira iz Srbije koji je preživeo rat. Posle rata, važio je za istaknutog političkog emigranta.

Biografija[uredi]

Piletići su poznata porodica iz Crne Gore iz bratstva Pipera. Jole Piletić bio je serdar i vojvoda, poglavar i vođa plemena piperskog. Serdar Jole Piletić dolazi u sukob prvo sa okolinom knjaza Nikole, pa zatim i sa samim knjazom. Optužen je da rovari protiv knjaza Nikole i da radi za Srbiju. Na serdara Jola vršen je veliki pritisak sa Cetinja od strane tiranskog režima knjaza Nikole. Serdar je uvređen i donosi odluku da se seli za Srbiju. Godine 1879. serdar Jole je pošao za Srbiju sa šest najbližih familija, ukupno pedeset i šest članova porodice, među kojima je bio i Janko, otac Velimira Piletića. Stigli su u Kruševac 19. oktobra 1879. godine. Piletići serdara Jola nastanili su se po raznim mestima u Srbiji.

Velimir Piletić rođen je u Beogradu, od oca Janka, šefa poreske uprave, i majke Živke, devojačko prezime Lukić, učiteljice, koja je posle udaje napustila zanimanje i postala domaćica. Velimir je upisao Nižu školu Vojne akademije, koju je s uspehom završio sa 50. klasom i promovisan je u čin potporučnika. Poručnik Velimir Piletić se oženio sa Oliverom Nenadović, kćerkom Jakova Nenadovića, inspektora MUP-a, iz porodice Nenadović i Anđelije Petrović Njegoš. Olivera je odrasla na italijanskom kraljevskom dvoru Savoja gde joj je tetka Jelena i kćerka kralja Nikole bila kraljica od Italije. Velimir zatim završava Višu školu Vojne akademije i Generašltabnu pripremu. Pred rat, generalštabni major Piletić se nalazio na položaju pomoćnika načelnika štaba Dunavske divizione oblasti.

Aprilski rat[uredi]

Početkom aprila 1941. godine generalštabni major Piletić postavljen je za Načelnika štaba Dunavske divizione oblasti. Ova diviziona oblast tada je obuhvatala prestonicu Beograd i delove Banata i Srema. Komandant Beograda je bio armijski general Vojislav Nikolajević. Od trupa imao je na raspoloženju: Sremsku operativnu dviziju pod komandom generala Jovana Antića i Dunavsku oblasnu diviziju pod komandom generala Stevana Miletića. Nemcu su napali Kraljevinu Jugoslaviju bez objave rata 6. aprila 1941. godine bombardujući Beograd u više navrata. Zatim su nastupile njihove munjevite motorizovane invazione trupe iz gotovo svih susednih država. Komandant odbrane Beograda armijski general Nikolajević je po saznanju da su Nemci zauzeli Niš i da nadiru sa juga ka Beogradu, nemačke oklopne divizije su već bile kod Jagodine, 150 km južno od Beograda, doneo odluku o manevru svojih divizija, što je podrazumevalo da se divizije povuku iz Srema i Banata i skoncetrišu južno od prestonice odakle se očekivao glavni nemački napad. Armijski general Nikolajević ovlastio je generalštabnog majora Piletića da ovu naredbu o odbrani prestonice sa južne strane prenese svom komandantu Dunavske oblasne divizije generalu Miletiću. Ali, čim su se divizije prebacile na južni sektor stigla je naredba Vrhovne komande Jugoslovenske vojske upućena Komandi Beograda da se u toku noći 12/13. aprila napusti prestonica.

Generalštabni major Piletić dobio je naređenje da minira beogradske mostove, čije je rušenje predviđeno ratnim planom u slučaju evakuacije vojske iz prestonice, i da spali velike vojne rezereve sena. Za vreme bombardovanja Beograda Nemci su mostove poštedeli, kao i veliki senjak. Za nemačku vojsku beogradski mostovi bili su od veliog značaja, posebno za njihove motorizovane trupe koje su munjevito napredovale. Major Piletić naredio je svojim vojnicima da se mostovi sruše, što je i učinjeno 13. aprila dva sata po ponoći, novi viseći most Viteški kralj Aleksandar I (današnji Brankov most) i novi drumsko-železnički most knez Pavle (današnji Pančevački most) našli su se na dnu svojih reka. Tokom iste noći nadomak Beograda spaljen je i veliki senjak, oko milion kila sena, čiji je plamen zlosutno osvetljavao prestonicu u noći. Dunavska oblasna divizija povukla se u pravcu Banje Koviljače na Drini. Majora Piletića je kapitulacija, 16. aprila, zatekla u Goraždu. Sutradan, 17. aprila, major Piletić kreće na put u Boku, ali ostaje odsečen u Beranu, koji Nemci zauzimaju, 18. aprila 1941. Major Piletić izbegava nemačko zarobljeništvo i vraća se u Beograd. Tokom prvog talasa okupacije, major Piletić nalazi se na lečenju u bolnici, gde Nemci još uvek nisu proveravali spiskove bolesnika, tamo je bio pošteđen brojnih provera koje su vojne patrole vršile nad građanima na ulici. Za majorom Piletićem raspisale su poternicu banatske Švabe iz Pančeva, čije su grupe pod zaštitom nemačke vojske tih dana krstarile gradom i tražile svoje predratne srpske progonioce. Pre rata, Piletić je ometao rad nemačke manjine u Pančevu i njihovu antijugoslovensku organizaciju kulturbund. Folksdojčeri nisu uspeli da pronađu majora.

Istočna Srbija[uredi]

Sredinom maja 1941. godine komunisti Budimir Tomović i Slobodan Škerović sastali su se po odobrenju partije sa generalštabnim majorom Piletićem i predložili mu da bude Glavni vojni instruktor Komunističke partije Jugoslavije. Piletić je ovaj predlog odbio, a komunisti su tek kasnije pronašli vojnog instruktora partije, drugog generalštabnog oficira, Arsu Jovanovića. U svoje redove Piletića su želeli da vide ljotićevci i nedićevci, ali je on sve ponude uporno odbijao, sve sem jedne, ponudu generalštabnog pukovnika Dragoljuba Mihailovića. Četničkim odredima pukovnika Dragoljuba Mihailovića Piletić se pridružio sredinom avgusta 1941. godine. Upućen je u Istočnu Srbiju, gde je komandovao odredom, brigadom, korpusom, grupom korpusa i na kraju severoistočnim frontom.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]