Venecija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Venecija
Venezia — Venesia

Venezia veduta aerea.jpg
Pogled na Veneciju iz vazduha

Zastava
Osnovni podaci
Država Zastava Italije Italija
Regija Veneto
Stanovništvo
Stanovništvo 270.589
Gustina stanovništva 652,69 st/km²
Geografske karakteristike
Koordinate 45°26′20″N 12°19′10″E / 45.438889, 12.319444
Nadmorska visina 0 m
Površina 412 km²
Venecija na mapi Italije
{{{alt}}}
Venecija
Venecija na mapi Italije
Ostali podaci
Gradonačelnik Masimo Kacijari
Veb-strana venezia.it

Venecija (ital. Venezia, stariji naziv: Mleci) je grad, pristanište i čuveno turističko mesto u severoistočnoj Italiji, na Jadranskom moru, sa 270.589 stanovnika (zajedno sa Mestreom). Venecija je upravno središte pokrajine Veneto i istoimenog okruga Venecija.

Venecija je u središnjem dobu srednjeg veka bila najvažniji grad na svetu i najveće trgovište Evrope između njenog Zapada i Istoka. Grad je i poznat kao dugogodišnja prestonica nadasve čuvene Mletačke republike.

Venecija je jedinstven grad na svetu, izgrađena je na 118 malih ostrva u laguni, na ušću reke Brente u Venecijansku lagunu, sa kanalima umesto ulica. Duž kanala nalazi se niz crkava i palata prvorazredne vrednosti, koji tvore jedinstven urbani sklop. Zbog rad Venecija i njeni kanali proglašeni su spomenikom Svetske baštine UNESKOa.

Grad ima brojne nadimke poput: „Serenisima“, „Kraljica Jadrana“, „Nevesta mora“, „Grad mostova“, „Grad vode“. Sa druge strane, mnogi gradovi građeni na kanalima nose epitete „Severne Venecije“ (Sankt Peterburg), „Zapadne Venecije“ (Amsterdam), „Američke Venecije“ (Nju Orleans).

Poreklo naziva[uredi]

Venecija i pokrajina Veneto duguju nazive plemenu Veneti koje je naseljavalo ovo područje pre njegovog osvajanja od strane starog Rima.

Položaj grada[uredi]

Venecija se nalazi u severoistočnom delu Italije. Istočno i južno od grada (kroz lagunu) je Jadran, a na severu i zapadu je kopno i kopneni deo grada Mestre. Od prestonice Rima grad je udaljen 550 km, a od prvog većeg grada, susedne Padove, svega 50 km.

Panorama starog dela Venecije sa Crkvom sv. Marka u pročelju

Prirodne odlike[uredi]

Venecija i okolna laguna

Reljef: Venecija se razvila u krajnje severozapadnom delu Jadranskog mora. Grad je smešten u središnjem delu Vencijanske lagune na 118 ostrva ispresecanih mnogobrojinm kanalima i premošćenih sa 177 mostova. U posldnjim decenijama primećeno je lagano tonjenje grada, što je danas najveći problem gradske uprave.

Klima: Klima u Veneciji je izmenjeno sredozemna klima sa primetnim uticajem sa kontinentalnog Severa. Stoga su zime nešto oštrije, a leta blaža nego u južnijim delovima Italije. Ovaj sudar klima očitava se i u veoma jakim vetrovima (bura).

Vode: Jadransko more u ovom delu je najhladnije i nema plavu boju kao u južnim delovima. Položaj grada u Venecijanskoj laguni dodatno menja svojstva morske vode. Zbog severnijeg položaja i zatvorenosti bilo je uobičajeno da se pojedinih godina laguna zaledi. Voda je zbog močvarnog karaktera okoline uvek bila mutna i prljava, ali je zbog preterane urbanizacije lagune ona danas poznata i kao veoma zagađena.

Istorija[uredi]

Česte poplave oduvek su bile slabost grada
Stari prikaz Venecije iz 16. veka
Najvažniji deo istorijskog jezgra grada
Panorama Trga sv. Marka sa starim gradom u pozadini
Kanali kao neizostavni simbol grada
Muransko staklo i danas je veoma cenjeno
Prevoz gondolom i danas je najvažnija vrsta prevoza u starom gradu
Mir Burana kao najudaljenih ostrvskog naselja u okviru Venecije
Venecijalni festival

Praistorija i antika[uredi]

Šire područje Venecije bilo je naseljeno još u vreme praistorije. Prvi poznati stanovnici bili su pleme Veneti. Kasnije je područje palo pod Rimljane, a na obližnjem kopnu javilo se više značajnih gradova. Sam položaj današnjeg grada bio močvarni i je drugorazrednog značaja, pa nema naznaka većih naselja i zajednica ljudi.

Srednji vek[uredi]

Istorija Venecije započinje upadima i pljačkama varvara na prostor rimske imperije, kada stanovništvo sa susednog kopna beži na ostrva Venecijanske lagune, kao izolovanija i bezbednija od ovih upada. U ovo vreme nastaje i niz drugih naselja u laguni koja danas postoje - (Malamoko, Torčelo). U 7. i 8. veku ovde postoji vizantijska vlast, vezana za Carigrad morem. Ovo je pospešilo razvoj priobalnih naselja, pa i Venecije. U 9. veku javlja se u Veneciji episkopija, koja je snažno uzdignuta premeštanjem moštiju svetog Marka u Veneciju 828. godine

Od 9. do 12. veka nastaje razvoj grada i on postaje jedno od središta tadašnje civilizacije, ako ne i najvažniji grad sveta. Procvat grada bio je vezan za položaj grada između Istoka i Zapada i Sredozemlja i kontinentalnog Severa. Tada se podižu i najvažnije građevine grada: Crkva svetog Marka, stara duždeva palata, gradski arsenal, trasiraju se kanali i utvrđuju ostrva. U ovo vreme započelo je i širenje gradske vlasti na okolinu, a kasnije i širom Jadrana i šire. Opadanje moći Vizantije omogućilo je i Veneciji i širenje posrednog uticaja Venecije, već sada poznate kao Mletačka republika.

Na vrhuncu moći, u poznom srednjem veku, Venecija je imala 3.300 brodova i 36.000 mornara. Gradom je vlada aristokratija koja je birala dužda kao izbornog vladara. Grad je u to vreme postaje i stecište nauke i umetnosti, a gradska uprava je bila među najorganizovanijim u tadašnjem svetu.

Novi vek[uredi]

U 15. veku počinje stagnacija, a zatim i opadanje značaja i moći Venecije i Mletačke republike. Prvi razlog je bio opadanje značaja Istoka i propast Vizantije. Novouspostavljena vlast Osmanlija na Balkanu nije bila blagonaklona, što je uticalo na znatno opadanje trgovine. Drugi razlog je pronalazak puteva ka Istoku preko Atlantika i oko Afrike, čime je Venecija izgubila prvenstvo u trgovini sa Dalekim istokom. Takođe, udaljenost od Atlantika onemogućila je Veneciji stvaranje kolonija na prekomorskim područjima.

I pored toga Venecija je ostala važno trgovište i zanatsko središte Evrope sve do kasnog 18. veka, a venecijanska kultura i umetnost tek u ovom dobu započinju svoj najveći razvoj i procvat u vreme renesanse i baroka.

Savremeno doba[uredi]

Nagli sunovrat Venecije desio se propašću i ukidanjem 1000-godišnje Mletačke republike od strane Napoleona 1797. godine mirom u Kampoformiju. Tokom Napoleonovih ratova Venecija je bila deo njegove Kraljevine Italije, da bi potom bila deo Lombardo-Venecije, vazalne države Habzburške monarhije. 1866. godine Venecija i okolina su pridruženi novoosnovanoj Kraljevini Italiji. Ovako buran 19. vek doveo je do propadanja grada i smanjenja stanovništva, ali je otvorio zanimanje za grad među evropskom aristokratijom. Tako, u 19. veku Venecija postaje jedno od prvih turističkih odredišta.

Tokom 20. veka Venecija je izbegla razaranja u svetskim ratovima i relativno bezbolno prošla kroz dato razdoblje. Međutim stari grad na ostrvima gubio je bitku sa razvoje predgrađa na kopnu, koja su danas znatno veća i vezuju 4/5 gradsnog stanovništva. Stari deo Venecije vremenom je postao prvorazredna turistička znamenitost, a brojne prazne palata i zdanja popunjene su kulturnim i u upravnim sadžajima. I pored toga Venecija je danas daleko od slave koju je nekada imala.

Stanovništvo[uredi]

Prema proceni, u gradu je 2010. živelo 270.884 stanovnika.[1]

Kretanje broja stanovnika
1981. 1991. 2001.
346.146 309.422 271.073

Venecija je 2008. godine imala nešto blizu 270.000 stanovnika, gotovo isto kao na početku 20. veka. Opšte opadanje stanovništva tokom proteklih decenija odraža se i na gradsko stanovništvo je izuzetno staro - prosečan Vencijanac ima 46 godina. Prirodni priraštaj u gradu je među najmanjim od svih značajnijih italijanskih gradova.

Grad danas ima značajan udeo imigrantskog stanovništva. 94% stanovnika su građani Italije. Ostalih 6% su doseljenici iz svih krajeva svega, ali najviše sa Balkana.

Stanovništvo Venecije danas mahom živi na kopnu, u delu grada Mestre, 176.000 stanovnika., dok u starom delu grada živi svega 62.000 stanovnika. (i to dobrim delom studenti i imigranti), a ostala ostrva u laguni (Murano, Burano, Lido) imaju zajedno 31.000 stanovnika.

Život u starom delu grada i danas je sličan onom pre nekoliko vekova. Stara Venecija je udaljena 4 kilometra od kopna i 2 kilometra od otvorenog mora. Živeti u Veneciji zapravo znači zaboraviti na komfor automobila, na autobuse, na gradsku vrevu, biti uvek spreman na česte poplave, guste magle, vlažnost i pešačenje.

Gradska arhitektura[uredi]

Venecija ima mnogo poznatih građevinskih i umetničkih spomenika: Duždeva palata, Most uzdaha, čuvena Crkva svetog Marka u Veneciji i devedeset drugih crkava, bogati muzeji, umetničke galerije, čuvena akademija lepih umetnosti (Accademia di Belle Arti), opservatorija i druge naučne i kulturne ustanove.

Gradska privreda[uredi]

Tradicija Venecije su specifični i visokocenjeni zanati, koji su i danas živi, mada osavremenjeni. Zanatska proizvodnja se bazira na izrada predmeta od stakla, (prepoznatljivo obojeno staklo sa ostrva Murano), čipki, srebra, zlata, kože. Savremena industrija nalazi se na kopnu, gde se nalazi savremeni grad i industrijska zona Mestre. Može se smatrati i nekom vrstom predgrađa Venecije, ali danas ima mnogo više stanovnika nego što ima sama Venecija.

Turizam[uredi]

Turizam je danas najvažnija delatnost Venecije i njen pokretač. Grad nudi prelepu arhitekturu i ambijente, mnogobrojna mesta puna emocija i romantike, brojne crkve, muzeje, galerije. U gradu se tokom godine dešavaju mnoge manifestacije, od kojih su najpozantije filmski festival u Veneciji, Venecijanski bijenale i karneval u Veneciji. U blizini Venecije su mnogobrojne plaže, od kojih je najpoznatija Lido, poznata još od kraja 18. veka. Danas je veoma poznata i turistička zona Lido di Jesolo.

Saobraćaj[uredi]

Unutargradski saobraćaj je u najvećem delu vodeni. Venecija ima 177 kanala po kojima se saobraća gondolama, čamcima, malim parabrodima i motornim brodovima. Javni gradski prevoz u Veneciji se takođe obavlja kanalima. Koriste se brodovi koji se nazivaju Vaporeto. Glavna saobraćajnica grada, arterija Venecije je Kanal Grande (Veliki kanal) koji grad deli na dva dela. On je najveći kanal i na njemu je čuveni most Rialto, a oko 380 manjih i većih mostova služi za prelaz preko mnogih drugih kanala. Grad je do danas uspeo da sačuva tipografsku numeraciju ulica (koje se u Veneciji zovu kale, poprečne su ramo) koja datira iz 1171. godine kada je ceo grad podeljen u šest zona: tri sa jedne strane Velikog kanala i tri sa druge.

S kopnom Venecija je povezana železničkom prugom i auto-putem preko velikog „lagunskog mosta“. Na ostrvu Lido nalazi se aerodrom Venecija-Lido, dok se novi, moderni Aerodrom „Marko Polo“ nalazi na kopnu.

Galerija slika[uredi]

Dodatno pogledati[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Istat demographic balance 2010, Pristupljeno 5. 5. 2013.

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :