Vijetnam

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Socijalistička Republika Vijetnam
Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Zastava Vijetnama Grb Vijetnama
Zastava Grb
krilatica: Độc lập, tự do, hạnh phúc
(vijetnamski: Nezavisnost, sloboda, sreća)
Himna
Tiến Quân Ca
Položaj Vijetnama
Glavni grad Hanoj
Službeni jezik vijetnamski
Predsednik: Čiong Tan Šang
Premijer: Ngujen Tan Zung
Nezavisnost: od Francuske, proglašena 2. septembra 1945, stečena 11. oktobra 1954.
Površina  
 — ukupno 331.690 km² (65)
 — voda (%) 1,3
Stanovništvo  
 — 2013. 89,708,900 [1] (14)
 — gustina 253/km² 
Valuta vijetnamski dong
Vremenska zona UTC +7
Internet domen .vn
Pozivni broj +84

Vijetnam (vijet. Việt Nam), ili zvanično Socijalistička Republika Vijetnam (vijet. Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) je najistočnija zemlja Indokineskog poluostrva u Jugoistočnoj Aziji [2]. Graniči se sa Kinom na severu, Laosom na zapadu, Kambodžom na jugozapadu, dok je na istoku Južno kinesko more. Broj stanovnika Vijetnama je 90 miliona, i po tome je Vijetnam trinaesta najmnogoljudnija zemlja na svetu.

Geografija[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Geografija Vijetnama
U planinskim predelima severnog Vijetnama živi većina nacionalnih manjina

Vijetnam sa površinom od 331.688 km² spada u grupu srednje velikih zemalja jugoistočne Azije. Oko 20% površine čine ravnice, dok je ostatak planinskog (40%) i brežuljkastog karaktera (40%). Sever zemlje se sastoji iz ušća Crvene reke i planinskog područja sa Pan Si Pangom (sa 3.143 metara nadmorske visine) na severozapadu. Jug zemlje sačinjavaju ravničarski predeli oko ušća Mekonga i planinski delovi oko visoravni Taj Nujen. Klima je tropska, obeležena čestim monsunima. Na severu je izražen pad temperature između novembra i aprila. Temperature se kreću između 5 i 37 °C, prosek padavina između 1200 i 3000 centimetara, dok je prosečna vlažnost vazduha oko 84%. Važniji gradovi su Hanoj, Ho Ši Min, Kan To, Da Nang, Hajfong, Nja Čang i Hue, a najveće ostrvo je Fukvok.

Istorija[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Istorija Vijetnama
Administrativna podela Francuske Indokine.

Istorija Vijentama prema legendama počinje pre više od 4.000 godina. Međutim, jedini pouzdani izvori pokazuju da istorija Vijetnama počinje pre otprilike 2.700 godina. Najveći deo perioda od 111. p. n. e. do početka 10. veka, Vijetnam je bio pod direktnom kontrolom kineskih dinastija. Vijetnam je ponovo stekao autonomiju početkom 10 veka, a punu nezavisnost 938. I dok je veći deo svoje istorije Vijetnam bio vazal susedne Kine, kasnije je odbijao uzastopne kineske pokušaje da stavi ovu teritoriju pod svoju kontrolu. Vijetnam je čak uspeo da odbije tri invazije Mongola tokom dinastije Juan, kada je Kina bila pod vlašću Mongola. Međutim, tadašnji kralj Tran Nan Tong je diplomatskim putem ipak postao vazal Juan da bi izbegao dalje sukobe. Period nezavisnosti je kratko prekinut u drugoj polovini 19. veka, kada je Francuska kolonizovala Vijetnam. Tokom Drugog svetskog rata, Japan je isterao Francusku iz Vijetnama, ali je zadržao francuske upravnike tokom svoje okupacije. Nakon rata Francuska je pokušala da ponovo uspostavi svoju kolonijalnu vlast, ali na kraju nije uspela. Ženevskim pregovorima država je podeljena na dva dela uz obećanje da će se nakon demokratskih izbora ponovo ujediniti država. Međuim, podela je umesto mirnog ujedinjenja dovela do Vijetnamskog rata, koji se u zavisnosti od gledišta smatra građanskim ratom ili još jednim bojištem tadašnjeg Hladnog rata. Tokom tog perioda, Severni Vijetnam su podržavali Narodna Republika Kina i Sovjetski Savez, dok je Južni Vijetnam imao podršku SAD. Nakon milonskih žrtava i povlačenja SAD iz Vijetnama 1973, rat se okončao padom Sajgona pod vlast Severnog Vijetnama aprila 1975. Ujedinjeni Vijetnam je preživeo unutrašnje represije i bio je izolovan od međunarodne zajednice zbog invazije Vijetnama na Kambodžu. Godine 1986. Komunistička partija Vijetnama je promenila svoju ekonomsku politiku i počela reforme sličnim onima u Kini.

Stanovništvo[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Demografija Vijetnama
Broj stanovnika od 1960. godine

Broj stanovnika Vijetnama se procenjuje na oko 83,5 miliona. Stanovništvo je u proseku veoma mlado; oko 30% stanovništva je ispod 14 godina, dok je samo oko 5% preko 65. Stopa porasta stanovništva se procenjuje na oko 1,3%. Prognoza dužine života žena trenutno iznosi 68, a muškaraca 64 godine. Većina stanovništva Vijetnama živi u gusto naseljenim područjima ušća Crvene reke i Mekonga, sa izraženom poljoprivrednom delatnošću. I pored agrarnog porekla, više od 25% vijetnamaca, živi u urbanim sredinama velikih gradova. Oko 88% stanovništva su Vijetnamci (Vijet ili Kin). Pored toga su priznate još 53 nacionalne manjine. Najveće od njih su: Kinezi (1,2 miliona), Tai, Kmeri i ostale manjine tzv. „brdski narodi“. Pošto su pripadnici brdskih naroda, u indokineskim ratovima, kao i u Vijetnamskom ratu, ratovali na strani Francuske odnosno SAD, posle ujedinjenja Vijetnama su bili izloženi represalijama. U nekim slojevima društva nisu ni danas rado viđeni.

Najveći gradovi[uredi]


Ho Ši Min

Hanoj
Poredak Grad Pokrajina Populacija
Hajfong
Kanto
Kanto
1 Ho Ši Min 7.396.446
2 Hanoj 6.472.200
3 Hajfong 1.907.705
4 Kanto 1.187.089
5 Da Nang 887.069
6 Bijen Hoa Dong Naj 784.398
7 Nja Čang Kan Hoa 392.279
8 Buon Me Tuot Dak Lak 340.000
9 Hue Tija Tijen — Hue 333.715
10 Taj Ngujen Taj Ngujen 330.707
2009 Census


Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :


Koordinate: 8°-23° SGŠ, 102°-109° IGD