Vladan Desnica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Vladan Desnica

Vladan Desnica.jpg

Informacije
Datum rođenja 17. septembar 1905.
Mesto rođenja Zadar (Austrougarska)
Datum smrti 4. mart 1967.
Mesto smrti Zagreb (SFRJ)
Dela
Potpis

Vladan Desnica (Zadar, 17. septembar 1905Zagreb, 4. mart 1967) je bio srpski i jugoslovenski književnik.

Poreklo[uredi]

Vladan Desnica rođen je u Zadru u srpskoj porodici Desnica, pravoslavne veroispovesti. Njegov otac je Uroš Desnica, a majka Fani Desnica, rođ. Luković. Vladan Desnica potomak je Stojana Mitrovića Jankovića[1] (oko 1635—1687), u srpskoj narodnoj pesmi poznatog kao Janković Stojan, vođe srpskih kotarskih uskoka u XVII veku, serdara Kotara, kavaljera sv. Marka, konjičkog kapetana, zapovednik tvrđave Ostrovice.

Desnice su srpska porodica poreklom iz Srba u Lici, odakle je pradeda Vladana Desnice, Danilo Desnica, trgovac i posednik, došao u Obrovacgde mu se rodio sin Vladimir Desnica (1850—1922) koji je sa Olgom Janković, kćerkom grofa (conte veneto) Ilije Dede-Jankovića (1818—1874), potomkom Stojana Jankovića, poznatim slovenofilom, pesnikom, prvakom srpskog naroda u Dalmaciji, imao sina Uroša Desnicu (Obrovac, 28. avgust 1874 - Split, 13. jul 1941), pravnika, člana Srpske stranke, nosioca austrijskog viteštva, predsednika Dalmatinske vlade, poslanika u Narodnoj skupštini, senatora, koji je učestvovao u donošenju Zadaraske rezolucije, a kao protivnik austrougarske aneksije Bosne i Hercegovine tokom Prvog svetskog rata bio interniran u Italaju. Pošto je konte Ilija Dede-Janković bio poslednji muški izdanak svoje porodice, Jankoviće su po njegovoj kćerki Olgi, nasledile Desnice, celokupnu imovinu u Islamu Grčkom, uključujući dvore Jankovića, porodičnu crkvu zemljišne posede i dr[2].

Uroš Desnica se oženio sa Fani Luković, kćerkom pomorskog kapetana Đure Lukovića iz porodice Luković iz Prčnja u Crnoj Gori[3]. Uroš Desnica je sa Fani Desnica, rođ. Luković imao sina Vladana Desnicu i kćerke Olgu i Natašu.

Biografija[uredi]

Vladan Desnica studirao je prava i filozofiju u Zagrebu i Parizu, doplomirao na zagrebačkom Pravnom fakultetu 1930. Radio je kao advokat, a zatim je prešao u državnu službu. 1934. pokrenuo je književno-istorijski godišnjak „Magazin sjeverne Dalmacije“ koji je i uređivao dve godine. Književnim radom počeo je da se bavi pred Drugi svetski rat, a intenzivno tek posle oslobođenja.

Pisao je pjesme, poeme, kratke priče i novele uglavnom sa tematikom svoje rodne Dalmacije. Najpoznatiji roman mu je Proljeća Ivana Galeba objavljen 1957. u Zagrebu. Roman „Zimsko ljetovanje“ objavio je 1950, to je prvi srpski roman sa tematikom iz Drugog svetskog rata. Neke od njegovih pripovedaka imaju antologijsku vrednost: Posjeta, Priča o fratru sa zelenom bradom, Florjanović, Konac dana, Bunarevac, Solilokviji gospodina Pinka. U značajnija dela ubraja se zbirka pesama „Slijepac na žalu“ i drama „Ljestve Jakovljeve“.

Bavio se i filmom, napisao je scenario za film „Koncert1954. jednan od najznačajnijih filmova jugoslovenske kinematografije. Po njegovom scenariju je snimnjen i film „Prvada“ 1962, a posle njegove smrti „Pred zoru“ 1974. na osnovu istoimene novele, koja je realistička analiza gradsko-seoski odnosa u okviru ratnih dešavanja. 1974. po noveli „Florijanović“ snimnjena je istoimena TV drama.

Vladan Desnica je sahranjen u srpskoj pravoslavnoj crkvici Svetog Georgija pored dvora Janković Stojana u Islamu Grčkom. Crkvu u kojoj je sahranjen su uništile hrvatske snage tokom operacije Maslenica u januaru 1993. godine.[4]

Saradnja sa četničkim novinama[uredi]

Zanimljivo je to da Hrvatska danas smatra da je Vladan Desnica hrvatski pisac i da je pisao hrvatskim jezikom. Osamdesetih godina se otkrilo da je sarađivao i pisao tekstove za Četnički pokret i Četničke novine u Drugom svjetskom ratu. Čak uprkos toj činjenici Hrvatska ne odustaje da Vladana i danas ne uvrsti u udžbenike osnovnih i srednjih škola kao isključivo hrvatskog pisca[traži se izvor od 11. 2009.].

Bibliografija[uredi]

  • Zimsko ljetovanje - 1950 Zagreb,
  • Olupine na suncu - 1952 Zagreb,
  • Proljeće u Badrovcu - Beograd 1955,
  • Slijepac na žalu (pesme) - 1955 Zagreb
  • Tu odmah pored nas - 1956 Beograd,
  • Proljeća Ivana Galeba - 1957 Zagreb i Sarajevo,
  • Fratar sa zelenom bradom (pripovetke) - 1959 Zagreb,
  • Sabrana dela I -IV - 1975 Zagreb
  • Progutane polemike - 2001 Beograd

Reference[uredi]

  1. ^ Rodoslov Jankovića i Desnica vid. Baština dvora Jankovića, Istorijski muzej Srbije, Beograd 2006, str. 92.
  2. ^ Rodoslov Jankovića i Desnica, kao i detaljnu porodičnu istoriju vid. Baština dvora Jankovića, Istorijski muzej Srbije, Beograd 2006, str. 92.
  3. ^ Lukovići su porodica katoličke veroispovesti. U bokokotorskom zalivu ima mnogo katoličkih porodica poreklom iz crnogorskih brda, koji su primili katoličanstvom dolaskom u primorje. Simo Matavulj govori o srpskom poreklu Lukovića u knjizi Boka i Bokelji. Lukovići su, prema porodičnom predanju, poreklom iz Foče (Srbinje) u današnjoj Republici Srpskoj, odnosno Bosni i Hercegovini, odakle su preko crnogorskih brda, došli u crnogorsko primorje u XVII veku. U prošlosti bili su najbrojnija prčanjska porodica. Rodonačelnik grane Lukovića koja se iz Prčnja preselila u Boku kotorsku, kapetan Marko Luković za zasluge stečene u ratu dobio je od venecijanskih vlasti naslov konte 27. 3. 1773. O Lukovićima iz Prčnja, vid. Don Niko Luković, Prčanj, Kotor 1937, str. 217.
  4. ^ „Годишњица страдања Срба у акцији „Масленица““. RTV.rs. 22. 1. 2011..  ((sr))

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]