Vukovar

Vukovar
Obnovljeni Trg dr. Franje Tuđmana.
Osnovni podaci
Država	Hrvatska
Županija	Vukovarsko-srijemska županija
Stanovništvo
Stanovništvo (2001)	31.670
Položaj
Koordinate	45°21′N 18°59′E
Nadmorska visina	108 m
Površina	100,26 km²
Vukovar Vukovar na mapi Hrvatske
Ostali podaci
Gradonačelnik	Željko Sabo (SDP)
Poštanski kod	32000 Vukovar
Pozivni broj	032
Registarska oznaka	VU
Veb-strana	www.vukovar.hr

Vukovar je grad i rečna luka na Dunavu, upravno sedište Vukovarsko-sremske županije, Hrvatska.

Geografski položaj

Vukovar, grad, pristanište na ušću reke Vuke u Dunav, 19 km istočno od Vinkovaca, 36 km jugoistočno od Osijeka. Nadmorska visina grada je 108 metara. Nalazi se na magistralnom putu (M7) Osijek-Vukovar-Ilok i železničkoj pruzi Vinkovci-Vukovar.

Stanovništvo

Za više informacija pogledajte članak Demografija Vukovara

Grad Vukovar

Broj stanovnika po popisima

godina popisa	2001.	1991.	1981.	1971.	1961.	1953.	1948.	1931.	1921.	1910.	1900.	1890.	1880.	1869.	1857.
br. stanovnika	31.670	46.735	41.959	38.830	25.763	20.616	18.994	12.738	12.116	12.149	11.557	11.205	10.234	9.453	8.162

• napomene:

Nastao iz stare opštine Vukovar. Do 1961. deo podataka sadržan je u opštini Borovo, a do 1981. u opštini Trpinja. U 1991. povećan pripajanjem delova područja opština Borovo i Trpinja. U 2001. povećan pripajanjem dela opštine Tompojevci.

Vukovar (naseljeno mesto)

Broj stanovnika po popisima

godina popisa	2001.	1991.	1981.	1971.	1961.	1953.	1948.	1931.	1921.	1910.	1900.	1890.	1880.	1869.	1857.
br. stanovnika	30.126	44.639	39.898	36.813	23.740	18.705	17.223	10.862	10.242	10.359	9.719	9.494	8.741	8.050	7.070

• napomene:

U 1991. povećano pripajanjem delova područja naselja Bršadin i Trpinja (opština Trpinja), naselja Lipovača i naselja Borovo (opština Borovo). Do 1961. deo podataka sadržan je u naseljima Borovo (opština Borovo) i Lipovača, a do 1981. u naseljima Bršadin i Trpinja (opština Trpinja).

Rana istorija i antika

Naseljenost vukovarskog kraja prati se kroz pet hiljada godina u kontinuiranom toku putem brojnih arheoloških lokaliteta. Ovde su značajne kulture mlađeg kamenog doba (neolita) starčevačka, vinčanska i sopotska. Temeljile su se na izgradnji trajnih naseobina. U upotrebi je polirano kameno oruđe, usavršena je proizvodnja keramike. Migracijskim kretanjima i dolaskom novih etničkih skupina indoevropskog porekla uvode se i nove tehnologije. Počinje razdoblje bakarnog doba (eneolitik) s badenskom, kostolačkom i vučedolskom kulturom. Nastaju novi oblici proizvodnje, sahranjivanja i verovanja i složeniji društveni odnosi među ljudima. Način gradnje kuća i kultni predmeti svedoče o povezanosti s mediteranskim kulturnim krugom.

Vučedolska kultura posebno je značajna za vukovarski kraj. Ime je dobila po lokalitetu Vučedol, pet kilometara od Vukovara nizvodno na Dunavu. U vukovarskom kraju brojna su arheološka nalazišta iz bronzanog, starijeg i mlađeg gvozdenog doba, koja svedoče o životu Ilira i Kelta. Nekropola ilirskih grobova na Lievoj bari u Vukovaru dokazuje da je ovde bilo i veliko naselje. Rimljani su u osvajačkim pohodima u poslednjim decenijama prije Hrista izbili na Dunav. Izgradili su brojna utvrđenja, kao granicu (limes) prema varvarskim plemenima. U vukovarskom kraju značajni su rimski lokaliteti Cornacum (Sotin), Cuccium (Ilok) i Ulmo (Tovarnik). Uz Dunav je vodio i važan rimski put. Rimska civilizacija u ovim krajevima uticala je na unapređivanje ekonomije, isušivane su močvare i zasađeni prvi vinogradi.

Naseljavanje Slovena

Propast rimske civilizacije, velika seoba naroda i avarsko-slovenska ekspanzija od šestog veka dalje dovela je do velikih promena. Međuriječje Dunava i Save poprište je velikih sukoba i interesa moćnih država toga vremena. U to vreme se ovdje naseljavaju Sloveni.

Početke današnjeg Vukovara treba tražiti vrlo rano, što potvrđuju i arheološki podaci. Izuzetan topografski položaj visoke obale Dunava kod ušća Vuke bio je važna odbrambena tačka. U prvoj polovini 10. veka zabeleženo je da su Mađari opljačkali tvrđavu Vukovo. Na Levoj bari u Vukovaru istraženo je veliko groblje s brojnim nalazima koji pripadaju belobrdskoj kulturi. Datiranje ovih nalaza u 10. ili 11. vek najbolje potvrđuje da je u susedstvu bilo veliko naselje.

U sačuvanim pisanim dokumentima Vukovar se spominje već početkom 13. veka kao Volko, Walk, Wolkov, odnosno Vukovo. Od 14. veka sve je više u upotrebi pomađareni naziv Vukovar. U to je vreme Hrvatska je pod vlašću Ugara.

Vukovarska tvrđava bila je čvrsto zidana na visokoj dunavskoj obali. U gradu su stanovali bankari, trgovci i seljaci. Već 1231. godine, među prvima na tom području Vukovar je dobio status slobodnog kraljevskog grada. Poveljom hercega Kolomana potvrđene su povlastice, koje su štitile vukovarske stanovnike.

U Vukovaru je tada sedište velike Vukovske županije, koja se protezala između Dunava i Save. Vukovarski kraj je tada gusto naseljen, postojala su brojna su utvrđenja i kmetska sela. U crkvenom pogledu Vukovska županija je bila pod katoličkom nad-biskupijom u Pečuhu.

Turska vladavina - 16. i 17. vek

Sto pedeset godina turske vladavine donele su vukovarskom kraju velike promene. Turci su na svom pohodu 1526. godine, pod vođstvom sultana Sulejmana Veličanstvenog zauzeli sva utvrđenja uz Dunav, pa tako i Ilok i Vukovar, te su potom izvojevali veliku pobedu na Mohačkom polju. Vukovar je izgubio strateški značaj, ali je ostao značajno trgovačko-bankarsko mesto na važnom i prometnom putu. Imao je nekoliko gradskih četvrti, bogomolje, prenoćišta i škole. Pred kraj turske vladavine imao je do 3.000 stanovnika.

U isto vreme Ilok je značajno tursko upravno i vojno sedište. Pretežito je naseljen muslimanima.

Tada je hrišćansko stanovništvo teško stradalo, povuklo se u šume ili je pobijeno. Na opustelo područje kao pomoćne turske čete dolaze Srbi, ali se povlače zajedno s turskom vojskom. Vukovar je oslobođen od Turaka 1687, a Ilok 1688. godine.

Ponovno naseljavanje - 18. i 19. vek

U Vukovaru je ostalo naseljeno pedesetak kuća. U opustošeni vukovarski kraj vraća se starosedelačko i novodoseljeno stanovništvo. U neka opustela mesta naseljavaju se pravoslavni Srbi i Šokci. U XVIII i XIX veku naseljava se i znatan broj Nemaca, Mađara, Jevreja, Rusina, Slovaka i Ukrajinaca. Tako ovo područje postaje višenacionalno.

Vukovar je sedište velike Sremske županije, koja se protezala između Dunava i Save, na istoku sve do Zemuna, na zapadu do Osijeka, osim područja Vojne krajine

Od 1840. godine Vukovar je uključen u stalni parobrodski promet na Dunavu. Od 1878. godine priključen je na železničku prugu. Vukovarska luka je najveća pretovarna luka u ovim krajevima.

Spori razvoj industrije u Vukovaru utiče na mali porast stanovništva grada. Po popisu stanovništva iz 1900. godine u Vukovaru živi 10.400.

20. vek

Oštečeni vodni toranj kao posledica rata.

Juna 1920. godine u Vukovaru je održan Drugi kongres Socijalističke radničke partije (komunista), na kom je ona promenila naziv u Komunistička partija Jugoslavije.

Tokom rata u Hrvatskoj 1990-ih godina, grad Vukovar je teško razoren.

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Razvoj nauke i kulture

U skladu sa svojim položajem u ekonomskom i administrativnom pogledu Vukovar se razvio u prosvetno, kulturno i zdravstveno sedište.

U 18. veku u Vukovaru već deluje ranarnica, a lečenjem se bave i neki franjevci. Prvi diplomirani lekar deluje od 1763. godine. Krajem 18. veka ovde je vladala velika sremska kuga. Prva mala bolnica otvorena je tek 1857. godine.

Već od 1730. godine Vukovar ima razvijeno narodno školstvo. Iz franjevačke škole razvila se narodna škola u Starom Vukovaru. Novi Vukovar ima svoju školu. Šegrtska škola osnovana je 1886. a gimnazija 1891. godine.

U Vukovaru je osnovana štamparija 1867. godine i izdavala je prve vukovarske novine na nemačkom jeziku »Der Surmier Bote«. Kasnije je radilo više štamparija, a od brojnih novina isticale su se »Sriemske novine«, koje su izlazile gotovo tri decenije na prelazu u 20. vek.

U Vukovaru su delovali brojni likovni stvaraoci.

Vukovar ima svog nobelovca Lavoslava Ružičku. Rođen je u Vukovaru 1887. godine, a Nobelovu nagradu za hemiju dobio je 1939. godine.

Sport

• Sportsko društvo Vukovar '91
• Fudbalski klub Vukovar '91
• Fudbalski klub Borovo
• Fudbalski klub Radnički (Vukovar)
• Fudbalski klub Vupik
• Fudbalski klub Dunav (Sotin)
• Fudbalski klub Vuteks-Sloga (nastao sjedinjavanjem FK Vuteks i FK Sloga)
• Fudbalski klub Lipovača
• Fudbalski klub Mitnica
• Ženski odbojkaški klub Vukovar
• Rukometni klub Borovo
• Atletski klub Maraton

Vidi još

• Spisak gradova u Hrvatskoj
• Bitka za Vukovar
• Rat u Hrvatskoj

Izvor

• CD-rom: "Naselja i stanovništvo RH od 1857-2001. godine", Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Hrvatske, Zagreb, 2005.

Spoljašnje veze

• Internet prezentacija Vukovara ((hr))

Ovaj nezavršeni članak Vukovar je vezan za grad u Vukovarsko-sremskoj županiji. Koristeći pravila Vikipedije, možete ga proširiti.

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Vukovar

Naseljena mesta Grada Vukovara

Vukovar | Grabovo (deo) | Lipovača | Sotin

Bivša naselja: Jakobovac | Ovčara