Vučitrn

Ukoliko ste tražili tvrđavu, pogledajte članak Vučitrn (tvrđava).

Vučitrn
Vučitrn
Administrativni podaci
Država	Srbija
Pokrajina	Kosovo i Metohija
Upravni okrug	Kosovskomitrovački
Opština	Vučitrn
UNMIK	Vučitrn
Geografski podaci
Geografske koordinate	42° 49′ 00" SGŠ 20° 58′ 00" IGD
Vremenska zona	srednjoevropska: UTC+1
Nadmorska visina	514 m
Stanovništvo (2002)
broj stanovnika
Vučitrn  Vučitrn na mapi Srbije

Vučitrn stari oblik Vučji Trn (alb. Vushtrri) je naselje i sedište opštine Vučitrn na Kosovu i Metohiji. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Vučitrn površine 1845 ha. Smešten je na ušću Trstene u Sitnicu, na nadmorskoj visini od 512m. Nalazi se na putnom pravcu koji povezuje Kosovsku Mitrovicu sa Prištinom odnosno na nekadašnjem karavanskom drumu koji je povezivao Dubrovačku republiku sa Skopljem. Grad je dobio ime po biljci Vučiji trn(lat. Ononis Spinosa).

Demografija

Naselje ima albansku etničku većinu. Do 1999. godine u gradu je živelo oko 1200 Srba, oko 500 Muslimana i oko 2000 Roma.

Broj stanovnika na popisima:

• popis stanovništva 1948. godine: 5813
• popis stanovništva 1953. godine: 6691
• popis stanovništva 1961. godine: 8025
• popis stanovništva 1971. godine: 12334
• popis stanovništva 1981. godine: 20204
• popis stanovništva 1991. godine: 30651

Istorija

Vučitrn je podignut na prostoru rimskog Vicijanuma (lat. Vitianum), dok se sam grad se razvio oko srpske srednjevekovne tvrđave i njenog podgrađa koje su po narodnom predanju podigli epski Vojinovići. U prvoj četvrtini XV veka u njemu se nalazila prestonica Brankovića (Vuka i Đurđa) i u njemu je u svom dvoru povelje izdavao budući despot Srbije Đurađ Branković (1427—1456). Od srpskog srednjevekovnog grada, danas su opstali samo ostaci tvrđave koju čini deo bedema sa tzv. kulom Vojinovića i veliki kameni most preko Sitnice poznat kao Vojinovića most. Ovo mesto je tokom srednjeg veka bilo centar trgovine sa Dubrovčanima. Tokom osmanlijske vladavine Vučitrn je bio jedan od značajnijih gradova u tom delu Balkanskog poluostrva i sedište jednog sandžaka. Tokom 14. i 15. veka u gradu je bilo smešteno središte turske upravne vlasti. U popisima koji su rađeni početkom 16. veka pominje se da je u vučitrnskom sandžaku bilo "ukupno manastira i crkava 52". Jedno vreme Vučitrn je bio i sedište srpske mitropolije. Prema narodnom predanju, na mestu današnjeg muslimanskog hamama i tekije nalazila se pravoslavna crkva. Danas u Vučitrnu postoji crkva Sv. Ilije, koja je podignuta 1834. godine. Ona je dosta ukopana u zemlju da ne bi prelazila visinu koju su turske vlasti propisivale za hrišćanske bogomolje.

Posle NATO bombardovanja SRJ i dolaska UNMIKa na Kosovo i Metohiju oko 1.300 Srba je prema procenama OEBSa napustilo opštinu, a tokom martovskih nemira 2004. stradale su kuće Srba i Aškalija, a pravoslavna crkva u samom gradu je teško oštećena. U gradu se danas nalazi škola Kosovske policijske službe.

Kulturne znamenitosti

Vojinovića kula

Za više informacija pogledajte članak Vojinovića kula

Danas je od celokupnog nekadašnjeg utvrđenja opstala samo Donžon kula koja se u narodu naziva Vojinovića kula (po Vojinovićima iz epskih pesama) sa delom bedema u obliku kvadrata.

Sam Donžon spada u red najlepših kula tog tipa u ovom delu Srbije zbog svojih lepih proporcija i pravilno poređanog kamenja u njenim zidovima. Na njenim zidovima (debljine oko 3 m) se vide ostaci mašikula, strelnica odnosno puškarnica, a pored zatvorenog prizemlja, imala je sprat, nad kojim se nalazio otvoreni vrh kule sa grudobranom.

Visina bedema kvadratnog dvorišta je 4 m—5 m, sa izuzetkom južnog dela bedema koji je okrenut ka glavnoj ulici sa kosinom pri dnu (visina 1,2 m—1,5 m, ispad 0,35 m—0,4 m) čija je visina 6 m—7 m.

Vojinovića most

Za više informacija pogledajte članak Vojinovića most

Vojinovića most u Vučitrnu preko reke Sitnice na starom karavanskom drumu koji je povezivao Dubrovačku republiku sa Skopljem je najstariji očuvani kameni most na prostoru republike Srbije i potiče sa kraja XIV veka. Čini ga ukupno 9 lukova (5 prvobitnih i 4 naknadno dodata) sa ukupnom dužinom preko 135 m, dok širina kolovoza iznosi skoro 5 m. Sitnica više ne protiče ispod Vojinovića mosta, jer je, usled prirodnih geoloških promena promenila svoj tok, pa sada protiče u neposrednoj blizini Vojinovića mosta.

Literatura

• Aleksandar Deroko. Srednjevekovni gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji. Beograd, 1950.
• Ivan Zdravković. Srednjovekovni gradovi i dvorci na Kosovu. Beograd, 1975

Vidi još

• Opština Vučitrn
• Kosovsko-Mitrovački okrug

Spoljašnje veze

• Zvanična prezentacija
• Vučitrn (www.fallingrain.com)
• OEBSovi podaci i procene o stanovništvu Vučitrna (PDF)