Danilo Petrović

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Druga značenja su popisana u članku Danilo Petrović (višeznačna odrednica).
Info non-talk.svg Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno prerađivanje.


Članak je označen ovim šablonom 17.01.2012. i nalazi se u kategoriji Biografije.
Pogledajte kako se menja stranica ili stranicu za razgovor za pomoć. Uklonite ovu poruku kada završite.

Danilo I Petrović Njegoš

Knjaz Danilo I Petrović Njegoš
Knjaz Danilo I Petrović Njegoš

Datum rođenja 6. jun 1826.
Mesto rođenja Njeguši (Crna Gora)
Datum smrti 13. avgust 1860.
Mesto smrti Kotor (Austrijsko carstvo, danas Crna Gora)
Titula Knjaz i gospodar Crne Gore
Period 1. januar 18521. avgust 1860.
Prethodnik/ci Petar II Petrović Njegoš
Naslednik/ci Nikola I Petrović Njegoš
Poreklo i porodica
Dinastija Petrović-Njegoši
Otac Stanko Petrović Njegoš
Majka Anđelika Petrović Njegoš
Supružnik/ci Darinka Petrović Njegoš
Potomstvo Olga Petrović Njegoš

Knjaz Danilo I (Njeguši 6. jun 1826Kotor 13. avgust 1860) je bio vladar (knjaz) Knjaževine Crne Gore. Voljom Petra II je određen za njegovog nasljednika. Poslije smrti Petra II, Senat i skup glavara proglašavaju ga 1. januara 1852. godine za vladara Crne Gore. Dana 1. marta 1852, Senat po odluci Sveopšteg crnogorskog zbora odlučuje da Crna Gora postane nasljedno knjaževstvo.

I pored Njegoševe volje, u Crnoj Gori su postojala još dva pretendenta na presto, i to Njegošev brat Pero Tomov i Đorđije Savov Petrović. Čak je i Senat dana 9. septembra 1851. godine izabrao Pera Tomova za gospodara Crne Gore, ali je zahvaljujući ruskoj podršci, kao i uticaju dvoje uglednih senatora Novice Cerovića i Stefan Perkov Vukotić, kao prvi svjetovni vladar, na presto sjeo Danilo.

Ratovi[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Crnogorsko-turski rat 1852—1853.

Po želji narodnoj i pristanku cara ruskog Nikolaja I proglasio se u Petrogradu za knjaza, i time je konačno u Crnoj Gori svjetovna vlast otcijepljena od duhovne. Turska se bojala da će time suviše porasti Crnoj Gori ugled, te je 1852. godine poslala na nju veliku vojsku pod Omer-Pašom. Brat knjaza Danila, veliki vojvoda Mirko, predvodio je borbu. Pošto se nije mogao održati, sklonio se u Ostroški manastir, gdje je sa 30 Crnogoraca devet dana odolijevao ogromnoj neprijateljskoj sili, dok mu nije stigla pomoć od knjaza Danila. Dani odbrane u Ostroškom manastiru sačinjavaju jednu od najveličanstvenijih crnogorskih ratnih epopeja. Omer pašina godina, kako se taj period nazivao u narodu, završila se 1853. godine kada je Turska na intervenciju Velikih sila priznala novo stanje u Crnoj Gori. Godine 1858, Turska je opet poslala veliku vojsku, koju su u slavnoj bici na Grahovcu na Spasovdan Crnogorci potpuno potukli pod vođstvom velikog vojvode Mirka. Do tada je jedna međunarodna komisija regulisala granice između Crne Gore i Turske.

Struktura vlasti[uredi]

U skladu sa realnim mogućnostima, knjaz je uveo moderan način upravljanja. Na čelu države nalazio se knjaz. Centralnu ustanovu zemaljske vlasti, činio je Senat, sa 12, a kasnije sa 16 senatora. Lokalna vlast, administrativna, izvršna i vojna obavljana je u 50 kapetanija, čije su se teritorije poklapale sa granicama

Reforme[uredi]

U vrijeme svoje kratkotrajne vladavine, preduzeo je brojne mjere kako na unutrašnjem planu, tako i na spoljašnjem. Podsticao je društveno-ekonomske tokove, kako bi svoju zemlju uveo u moderno građansko društvo. Na nacionalno političkom planu, baš kao i njegovi prethodnici, stremio je oslobađanju svih porobljenih južnoslovenskih naroda.

Žestoko se obračunavao sa plemenskim separatizmom i odbijanjem plemena da plaćaju porez. Surovo je ugušio pobunu Bjelopavlića. Ostaće upamćena pohara Kuča, kada je crnogorska vojska, kojom je komandovao njegov brat vojvoda Mirko, surovo kaznila stanovništvo zbog pobune, ubijajući sve od djece u kolijevci do nemoćnih staraca.

Ukinuo je mnoge naslijeđene i necivilizovane običaje, kao što je odsijecanje turske glave i izlaganje iznad Cetinjskog manastira, dovođenje živog roba, otmica djevojaka...

Knjaz Danilo bio je u upravi odvažan, plemenske je svađe i osvete iskorijenio i autoritet državne vlasti visoko uzdigao. Bio je gvozdene volje, jaka karaktera, neustrašiv u ostvarivanju narodnih ideala i državne misli. Njegovo silno rodoljublje i sjajni um, potpomagan u izvođenju državnih zadataka nesavladivom ličnom hrabrošću, položili su temelj novoj Crnoj Gori i pred svijetom je u ugledu podigli na stepen zatočnika balkanske slobode.

Atentat i razlozi atentata[uredi]

U naponu snage svršio je tragičnom smrću od atentata, koji je, kao posljedica ličnih motiva, na njega izvršen u Kotoru 1. avgusta 1860 (po julijanskom kalendaru). Atentat je izvršio Todor Kadić, koga je neposredno nakon atetnata uhvatio Serdar Škrnjo (Filip) Kusovac. Na upražnjeni prijesto poslije Danila došao je njegov sinovac knjaz Nikola I. Razlog atentata je bio događaj iz Ostroga, na dan Svete Trojice (Pedesetnica) juna 1854. godine, kada je pijani Danilo silovao Kadićevu sestru, a ženu popa Puniše iz Bjelopavlića, Danicu Pavićević, poznatiju kao Vilajetu, kojoj po ljepoti nije bilo ravne. To je bio i razlog pobune Brđana protiv Crnogoraca, jer su još tridesetak djevojaka, spremnih za prosidbu, silovane od perjanika, po odobrenju Danila, u manastirskim odajama. Običaj je bio da o tom prazniku roditelji dovode ćerke koje bi bile na dugačkoj klupi kamenoj pored crkve, i da sklapaju vjeridbe. Zbog atentata, sud u Kotoru je Kadića osudio na smrt vješanjem, a Mirko je sve Kadiće prognao iz Crne Gore. Pobjegli su u srpsko selo Vraka, sjeverno od Skadra. Ostroški kaluđer Vladimir, pisao je u svome pismu od 27. decembra 1854. godine da su postupci knjaževi i njegove garde izazvali mržnju kod naroda "prema knjazu napasniku". (Podaci su iz knjige Ilije Petrovića, "Crnogorska pohara Kuča", gdje autor navodi više izvora koji potvrđuju istinitost navoda.)

Zakonik[uredi]

Godine 1855, na inicijativu knjaza Danila donesen je Zakonik Danila I, gospodara Crne Gore i Brda kasnije poznat kao „Danilov zakonik“, kojim je knjaz nastavio reforme u zemlji. Zakonik je štampan u Novom Sadu a potom i u Francuskoj, Italiji i Poljskoj. Najznačajnije odredbe su one koje se odnose na ustavnopravna pitanja- na položaj čovjeka i građanina, na položaj knjaza kao vrhovnog gospodara, na prava i položaj sudova, obaveze građana u odbrani otadžbine... Ovim zakonom je dovršeno rušenje patrijahalnog načina života, ukinuta samostalnost plemena, učvršćena državna vlast, što nije prošlo bez otpora. Ovaj zakonik je imao 95 članova. Zakonik u pisanoj formi u 92.članu ne spominje srbsku narodnost, ali je u zvaničnoj, štampanoj verziji, pored ostalih dopuna izvršena i ta dopuna, koju neki zlonamjerno nazivaju falsifikatom. Pošto je štampana verzija bila u zvaničnoj upotrebi u Crnoj Gori, jasno je da nema govora o falsifikatu, već o dopuni.

Ženidba[uredi]

U januaru 1855. godine knjaz se oženio sa Darinkom Kvekić, iz ugledne srpske tršćanske porodice. Prva crnogorska knjeginja bila je veoma inteligentna, obrazovana i ambiciozna. Govorila je četiri strana jezika: italijanski, latinski, ruski i francuski, a pod njenim uticajem knjaz je počeo da uči ruski i francuski. Njenim dolaskom se umnogome promijenio život na crnogorskom dvoru. Imala je uticaja na spoljnu politiku, pa je i nerijetko bila na udaru ruske diplomatije. Ona je uticala da se ukine stari običaj javnog isticanja odsječenih glava neprijatelja. Josef Holeček u knjizi "Crna Gora u miru", piše: "Glave sa Tablje su uklonjene u vrijeme knjaza Danila, na molbu njegove žene Darinke, kojoj se nije dopalo da ih ugleda svaki put kad pogleda kroz prozor."

Lazar Mamula,namjesnik Dalmacije bio je vjenčani kum crnogorskog kneza Danila. Mamula je u jednom izvještaju iz 1853. poslanom u Beč, između ostalog za Danila rekao: "On govori samo srbski i talijanski." Knez Nikola je protjerao Darinku i ćer Olgu iz Crne Gore, nakon atentata na Danila.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]



Prethodnik:
Petar II Petrović Njegoš
Petrović-Njegoši Naslednik:
Nikola I Petrović Njegoš
Prethodnik:
{{{pre2}}}
{{{spisak2}}} Naslednik:
{{{posle2}}}
Prethodnik:
{{{pre3}}}
{{{spisak3}}} Naslednik:
{{{posle3}}}
Prethodnik:
{{{pre4}}}
{{{spisak4}}} Naslednik:
{{{posle4}}}
Prethodnik:
{{{pre5}}}
{{{spisak5}}} Naslednik:
{{{posle5}}}
Prethodnik:
{{{pre6}}}
{{{spisak6}}} Naslednik:
{{{posle6}}}