Dubrovačka republika

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Za ostale upotrebe, pogledajte članak Dubrovačka republika (1991).
Dubrovačka republika
Respublica Ragusina
Zastava Dubrovačke republike Grb Dubrovačke republike
Zastava Grb
Dubrovačka republika
Dubrovačka republika 1426. god
Geografija
Kontinent Evropa
Regija Balkansko poluostrvo
Glavni grad Dubrovnik
Površina 1500 km²
Stanovništvo 30000
Društvo
Zvanični jezici latinski, srpski[traži se izvor od 11. 2013.]
Religija Katoličanstvo
Vladavina
Istorijsko doba srednji vek, Novi vek
Osnivanje 1358
Prestanak 1808
Status Bivša država
Događaji
Osnovan Dubrovnik oko 614
Francuska aneksija 31. januar 1808.
Prethodnici i naslednici
Prethodile su: Nasledile su:
Flag of PalaeologusEmperor.svg Vizantijsko carstvo Ilirske provincije (Prvo francusko carstvo) Flag of France.svg
Ovaj članak je deo serije o
istoriji Hrvatske:
pogledaj  razgovor  uredi

Dubrovačka republika (lat. Respublica Ragusina) je bila najznačajnija grad-republika i trgovački centar na istočnom Jadranu. Razvila se oko vizantijskog Dubrovnika u ranom srednjem veku i postojala je sve do 1806. godine kada su je zauzele Napoleonove snage i pripojile novostvorenim Ilirskim provincijama (1808). Svoj vrhunac je dostigla u XIV i XV veku zahvaljujući veoma razvijenoj trgovini u unutrašnjosti Balkanskog poluostrva na kome su se Dubrovčani bavili i zakupljivanjem trgova, rudnika i carina od lokalnih vladara Srbije i Bosne, čime su dodatno povećavali svoje prihode. U cilju pospešenja svoje trgovine, Dubrovčani su u većim gradovima u unutrašnjosti osnivali svoje kolonije (Novo Brdo i drugi). U doba svog najvećeg obima, republika je zahvatala prostor od Pelješca (Stonski rat) do bokokotorske Prevlake sa delovima Konavla i Popovog polja. Otkriće Amerike i pomorskog puta za Indiju, kao i stagnacija Osmanskog carstva u XVII veku koja je za posledicu imala davanje trgovačkih povlastica drugim zapadnim zemljama, doveli su do opadanja dubrovačke privrede i celokupne države, a prelomnu tačku predstavlja veliki zemljotres koji je grad pogodio 6. aprila 1667. godine i od koga se on više nikada nije oporavio. Iako je Dubrovačka republika nominalno priznavala vrhovnu vlast većih država (Vizantija, Mletačka republika, Mađarska, Osmansko carstvo), ona je faktički bila nezavisna.

Po uređenju je bila aristokratska republika na čijem se čelu nalazio izborni knez protokolarnih ovlašćenja koga su prvo postavljali njeni suvereni, a kasnije ga je biralo lokalno plemstvo iz svojih redova. Stvarna vlast nalazila se u rukama Veća umoljenih ili Senata koji je sačinjavalo 45 najbogatijih i najistaknutijih plemića i oni su donosili sve odluke i zakone. Pored kneza i Senata, u Dubrovačkoj republici postojalo je još

  • Malo veće koje je činilo 11 biranih članova Senata da bi sprovodilo njegove odluke,
  • Veliko veće koje su činili svi punoletni plemići i koje se sastajalo povremeno da bi donosilo zakone.

Na njenom prostoru se razvila jaka materijalna kultura u kojoj se ističe dubrovačka književnost koja predstavlja najviše domete renesanse, humanizma i baroka među Južnim Slovenima.

Istorija

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Istorija Dubrovnika

Nastanak

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Prvi vekovi

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Mletačka vlast

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Nezavisnost i osnivanje republike

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Osmanski period

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Slabljenje republike

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Nestanak republike

Wiki letter w.svg Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi.
Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje.

Plemićke porodice

Dubrovačka književnost

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Dubrovačka književnost

Dubrovačka književnost obuhvata književnost stvorenu na tlu Dubrovačke republike i ona predstavlja najviše domete književnosti humanizma i renesanse među Južnim Slovenima. Stvarana je na lokalnom jeziku tzv. dubrovačkom književnom jeziku koji je u osnovi štokavsko istočnohercegovački dijalekat (i)jekavskog izgovora sa čakavizmima i ikavizmima (kojih nije bilo u svakodnevnom govoru[1]) preuzetim iz susednih dalmatinskih govora i romanskim pozajmljenicama iz dalmatskog (kojim se koristio romanski deo stanovništva) i italijanskog (toskanskog) jezika. Kao najstarije delo renesanse u Dubrovniku uzimaju se tri stiha koja je 1421. godine na praznoj strani „Carinskog statuta“, ćirilicom zapisao Džonko Kaličević[1]. Krajem XV veka javljaju se petrarkisti Šiško Menčetić sa kanconijerom u kome ima više od 500 pesama i Džore Držić. Nakon njih se počinju da stvaraju Mavro Vetranović, Nikola Nalješković i Marin Držić, a potom u drugoj polovini XVI veka Dinko Ranjina, Dinko Zlatarić i Andrija Čubranović. Krajem XVI i početkom XVII veka javlja se barok u dubrovačkoj književnosti koji svoj vrhunac dostiže u delima Ivana Dživa Gundulića, Dživa Bunića i Džona Palmotića. Ignjat Đurđević i njegovo delo Uzdasi Mandolijene pokornice iz 1728. godine predstavljaju njen poslednji veliki domet. Ep Osman Ivana Gundulića predstavlja najznačajnije delo dubrovačke književnosti i najuspeliji slovenski barokni ep[1], a od značajnih dela svakako treba pomenuti i komediju Marina Držića Dundo Maroje. Vuk Stefanović Karadžić je dva elementa dubrovačkog književnog jezika (čuvanje glasa h i dentala d i t iza je nastalog od kratkog glasa jat) koji su se u većini drugih sredina izgubili, uneo 1836. i 1839. godine u svoju jezičku reformu. U današnjoj nauci postoji sporenje oko toga da li dubrovačku književnost treba svrstati u srpsku ili hrvatsku književnost (u zavisnosti od toga da li se dubrovački govor smatra delom srpskog ili hrvatskog jezika) ili je ona nešto između njih.

Narodni jezik i pisma Dubrovačke republike

Sami Dubrovčani su svoj govor nazivali srpskim (lingua serviana), dubrovačkim, naškim, slovinskim, ilirskim, a u nekoliko slučajeva hrvatskim[1]. U pisanju su korišćeni glagoljica i ćirilica, a od XV veka i latinica koja je kasnije u potpunosti potisnula prva dva pisma. Pored upotrebe za korespondenciju sa vladarima širom Balkana, ćirilica je korišćena i u samom Dubrovniku, kako među stanovništvom, tako i među katoličkim klerom (na jednom molitveniku iz 1512. godine stoji da je ispisan „srpskim pismom i jezikom“, a treba pomenuti zbornik pobožnih tekstova „Libro od mnozijeh razloga“ iz 1520. godine)[1].

Vidi još

Reference

  1. ^ a b v g d Aleksandar Milanović, „Kratka istorija srpskog književnog jezika“, Beograd 2004. ISBN 86-17-11104-6

Spoljašnje veze

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Dubrovačka republika