Zagreb

Iz projekta Википедија

Zagreb
Zagreb

Grb Zagreba
Zagreb Zagreb na mapi Hrvatske
Županija	Grad Zagreb
Admin. podela	Zagreb ima 17 gradskih četvrti
Površina	641,355 km²
Stanovništvo  - Ukupno (2005.) - Gustina naseljenosti	779.145 (1.1 milion metropolitansko područje) 1217,4/km²
Gradonačelnik	Milan Bandić

Zagreb (hrv. Zagreb) je glavni grad Republike Hrvatske, i najveći grad u Hrvatskoj po broju stanovnika. Istorijski gledano, Zagreb je izrastao iz dva naselja na susednim brdima, Gradeca i Kaptola, koji čine jezgro današnjeg Zagreba, njegov Stari grad.

Zagreb, kao grad sa oko 750.000 stanovnika, danas predstavlja administrativno, ekonomsko, naučno i kulturno srce Hrvatske. Iako je Zagreb grad na Balkanu, Stari i Novi grad smatraju se delimično spomenicima kulture i sačuvali su do danas ugođaj srednjovekovlja i baroka.

Sadržaj 1 Geografski položaj 2 Istorija 2.1 Hronologija 3 Saobraćaj 4 Demografija 5 Kultura 6 Sport 7 Znamenitosti 8 Spoljašnje veze

[uredi] Geografski položaj

Geografska širina: 45,8 stepeni severno, Geografska dužina: 16 stepeni istočno. Zagreb se nalazi ispod gore Medvednice, na jugozapadnom delu Panonske ravnice, na severnoj obali reke Save. Deo grada se proširio i na južnu obalu reke (Novi Zagreb. Kao raskršće putova, Zagreb se nalazi na glavnoj kopnenoj magistrali koja spaja Srednju Evropu sa Malom Azijom i takođe na jednom od najlakših pristupa Jadranskom moru s Panonske ravnice.

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Zagreba.

Iako je na užem zagrebačkom području bilo i pre ljudskih naseobina, pismeni dokazi o postanku Zagreba istorijski su vezani za osnivanje biskupije na Kaptolu 1094. godine. Drugi važni događaj zbio se 1242, kada je kralj Bela IV izdao povelju (Zlatnu bulu) kojom su građanskom Gradecu priznate znatne povlastice, a naselje postaje slobodnim kraljevskim varošem. Značajna je i 1557, kada se Zagreb prvi put spominje kao hrvatska metropola. Sredinom 19. veka spojeni su dotadašnji delovi Zagreba u jedinstveno naselje, čime su stvoreni uslovi za razvoj modernog srednjoevropskog grada. Konačno, 1991. hrvatski Sabor donosi odluku o samostalnosti i suverenosti Republike Hrvatske, a Zagreb postaje glavni grad nove nezavisne evropske države. Osim spomenutih glavnih događaja u istoriji Zagreba, nebrojeno je mnogo drugih događaja koji su takođe imali veliku važnost u životu i razvoju grada.

[uredi] Hronologija

U pisanim izvorima Zagreb se prvi put spominje 1094, utemeljenjem Biskupije.

• 1242. Zagreb (tada Gradec) Zlatnom bulom ugarskog kralja Bele IV postaje slobodni kraljevski grad.

• 1557. Zagreb se u pisanim dokumentima prvi put spominje kao glavni grad Hrvatske.

• 1669. Jezuiti osnivaju prvu gimnaziju i Akademiju. Ta se godina smatra godinom utemeljenja Zagrebačkog univerziteta.

• 1776. iz Varaždina je u Zagreb preseljeno sedište Hrvatskog kraljevskog veća (Vlade).

• 1941. postao je glavni grad NDH

• 25. juna 1991. Sabor Republike Hrvatske proglašava nezavisnost i suverenost Republike Hrvatske. Zagreb postaje glavni grad.

[uredi] Saobraćaj

Za više informacija pogledajte Saobraćaj u Zagrebu.

Većina glavnih puteva u Hrvatskoj prolazi kroz Zagreb. Skoro oko celog grada su razni autoputevi prema svim delovima Hrvatske. Glavna od njih je sigurno autoput A1 Zagreb - Split - Dubrovnik, koja je u potpunosti završena do Splita, a u toku su radovi od Splita do Ploča sa završetkom do 2008. godine. Posle 2008. godine nastavlja se graditi do Dubrovnika.

Druga glavna trasa je na koridoru X Transevropskih autoputnih mreža, A3 Bregana - Zagreb - Lipovac, koja spaja severnu Evropu sa Turskom preko Balkana i Grčke. Zadnji deo te deonice od Županje do graničnog prelaza Bajakovo sa Srbijom dovršen je na leto 2006.

Treća glavna trasa je autoput A6 Zagreb - Rijeka, koja spaja glavni grad sa najbližom velikom lukom na Jadranu. Delovi tog autoputa su izgrađeni kao poluautoput, međutim do 2008. godine će se izgraditi u pravi autoput.

Uz te tri glavne grane tu su još i autoputevi A4 Zagreb - Goričan koja se u Mađarskoj spaja na autoput prema Budimpešti, pa autoput A2 Zagreb - Macelj (dovršetak zadnje deonice Krapina - Macelj do 2007. godine), koja pripada Fyrnskom autoputu od Nirnberga u Nemačkoj do Beograda u Srbiji (od Zagreba do Lipovca/Bajakovo Fyrnska autoput nosi ime A3).

Uskoro počinju i radovi na novoom autoputu A11 Zagreb - Sisak, završetak deonice do Lekenika do 2008. godine, nastavak do Siska nakon 2008. godine.

[uredi] Demografija

Za više informacija pogledajte Demografija Zagreba.

Prema popisu stanovništva iz 2001. godine grad Zagreb ima 779.145 stanovnika, i to 415.153 žena i 363.992 muškaraca. Šire gradsko područje okuplja više od milion stanovnika. Prosečna starost stanovnika je 39,7 godina. Prema narodnosti većinu stanovnika čine Hrvati (oko 92%), a od nacionalnih manjina najznačajnije grupe su: Srbi, Slovenci, Bošnjaci (bosanski muslimani) i Albanci.

Prema veri većina Zagrepčana izjašnjava se katolicima (87%), a ostale najznačajnije verske zajednice su: pravoslavna zajednica, islamska zajednica (2%), Jehovini svedoci, Evangelička crkva, Adventistička crkva, Baptistička crkva kao i židovska zajednica. Oko 4% izjašnjava se agnosticima, a 3.5% ateistima. Najveće gradske četvrti su: Trešnjevka (više od 120.000 stanovnika), Novi Zagreb (više od 110.000 stanovnika) i Dubrava (blizu 100.000 stanovnika).

[uredi] Kultura

Za više informacija pogledajte Kultura Zagreba.

Zagreb je kulturno središte Hrvatske. U gradu se nalazi više ustanova koje tradicionalno imaju velik prestiž. U muzici je to Koncertna dvorana Vatroslava Lisinskog, u svetu pozorišta, baleta i opere Hrvatsko narodno kazalište, a među bibliotekama Nacionalna i sveučilišna knjižnica. Među brojnim kvalitetnim muzejima (Tehnički muzej, Muzej Mimara) i galerijama, po kulturnom odjeku izložaba možda se najviše ističu Klovićevi dvori.

Osim toga, u gradu se nalaze sedišta praktično svih važnijih kulturnih ustanova, kao što su Matica hrvatska i Društvo hrvatskih književnika. Zagreb je i mesto održavanja više festivala sa svetskim značenjem, kao što su Animafest i Eurokaz.

U Zagrebu se govori varijanta kajkavskog dijalekta. Ovaj svojevrsni "gradski dijalekt" (tzv. purgerski) čini govor Zagrepčana pomalo živopisnim.

[uredi] Sport

Za više informacija pogledajte Sport u Zagrebu.

Poznatiji profesionalni timovi iz Zagreba su: KK Cibona, NK Dinamo, NK Zagreb, RK Badel, BK Mladoct i drugi.

[uredi] Znamenitosti

S obzirom na svoju dugu istoriju, Zagreb je pun mesta koja vredi videti, bilo turistu koji prvi put dolazi u Zagreb, ili čoveku rođenom u Zagrebu, koji često hoda Zagrebom znajući malo ili ništa o njegovoj bogatoj istoriji. Sledi kraći popis spomenika ili znamenitosti Zagreba:

• spomenik banu Josipu Jelačiću na glavnom gradskom trgu (Trg bana Josipa Jelačića)
• spomenik Kralju Tomislavu pored Glavne stanice (Tomislavov trg)
• zelena zona od Glavne stanice do Trga bana Jelačića (Tomislavov trg sa Umetničkim paviljonom, Štrosmajerov trg, Zrinjevac)
• gornji grad (katedrala, crkva sv. Marka, kula Lotrščak,...)
• groblje Mirogoj
• Medvednica (Sljeme, stari grad Medvedgrad)
• Zoološki vrt

[uredi] Spoljašnje veze

• Zvanična internet prezentacija Zagreba ((hr))
• Zagreb Slike ((en))
• Zagreb Info ((hr))
• Naselje Špansko ((hr))
• Interaktivna karta grada

Koordinate: 45° 49' SG Š, 15° 59' IGD

Županije u Hrvatskoj
Bjelovarsko-bilogorska | Brodsko-posavska | Varaždinska | Virovitičko-podravska | Vukovarsko-sremska | Dubrovačko-neretvanska | Zagrebačka | Zadarska | Istarska | Karlovačka | Koprivničko-križevačka | Krapinsko-zagorska | Ličko-senjska | Međimurska | Osječko-baranjska | Požeško-slavonska | Primorsko-goranska | Sisačko-moslavačka | Splitsko-dalmatinska | Šibensko-kninska Grad Zagreb