Iz projekta Википедија
Grad Zaječar
| Grb Zaječara |
 |
 |
| Lokacija |
Zaječarski okrug, istočna Srbija |
| Broj stanovnika |
39.800 (2002) |
| Poštanski broj |
19000 |
| Pozivni broj |
019 |
| Gradonačelnik |
Boško Ničić (Pokret živim za Krajinu) |
| Geografski položaj |
43°54' severno
22°07' istočno
Nadmorska visina 137m
|
| Skraćenice |
ZA, ZA |
Zaječar je gradsko naselje u opštini Zaječar u Zaječarskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 39491 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 39625 stanovnika). Sedište više osnovnih i srednjih škola kao i više škole za Menadžment i prvog osnovanog privatnog fakultetu u Srbiji Fakulteta za menadžment Megatrend univerziteta. Zaječar je i nadaleko poznat po muzičkom rok festivalu Gitarijadi koja traje punih 40 godina.
[uredi] Geografija
Grad se danas nalazi u zaječarskoj kotlini gde se kod mesta zvanog Sastavak Crni Timok i Beli Timok slivaju u reku Veliki Timok. Sama kotlina se nalazi između dva planinska luka karpatskog i balkanskog. Grad je izgrađen na raskrsnici magistralnih puteva:
[uredi] Istorija
Najstariji poznati stanovnici ovih krajeva bili su Tribali, posle njih na ovom području se spominju Mezi, u dolini Timoka pominju se još i Timahi, ali se o njima sem njihovog imena ništa ne zna. Naseljeni Sloveni u ove krajeve nazvali su se Timočani, a prve direktne vesti o Timočanima odnose se na 818.god., kada se oni već smatraju formiranom slovenskom grupom, te iste godine oni su se odmetnuli od Bugara. Zaječar se prvi put spominje 1466. godine u turskom tefteru vezanom za stanovništvo vidinskoga pašaluka, a od XVI - XVIII veka ima malo podataka o naselju. 1806.god. stvoreni su povoljni uslovi za dizanje ustanka u ovim krajevima Karađorđe je odobrio hajduk Veljku Petroviću, knezu Milisavu i popu Radosavu da sa Timočanima i Crnorečanima dižu ustanak i posle niza uspešnih bojeva najveći deo Krajine i Zaječara je oslobođen. Kriza i propast Prvog srpskog ustanka imali su teške posledice i u ovim krajevima. 1833.god. ovaj kraj je konačno oslobođen i pripojen Srbiji. Naziv je najverovatnije turskoga porekla. Po nekim pretpostavkama potiče od izvesnog Said-Asir paše koji je svoju vojsku postavio u dolini Timoka u godinama kriznim po srpsku despotovinu. U blizini grada se nalaze ostaci rimske carske palate iz IV pre nove ere, Felix Romuliana (Gamzigrad), koja je priznata kao svetska kulturna baština pod zaštitom UNESKO-a.
[uredi] Religija
Zaječar je sedište Eparhije Timočke Srpske Pravoslavne Crkve, koja se prostire na celokupnoj teritoriji Zaječarskog i Borskog okruga, na čelu Eparhije je Njegovo Preosveštenstvo Episkop Timočki G. G. Justin. Grad ima saborni hram posvećen Roždestva Presvete Bogorodice, ceneći značaj i ulogu Crkve u ovim krajevima knez Miloš Obrenović je odlučio da se osnuje nova timočka episkopija i da se u Zaječaru podigne nova crkva, gradnja je počela u proleće 1834.god. a završena oktobra meseca iste godine. Danas je u izgradnji novi hram u naselju Kotlujevac. U opštini u ataru sela Selačka postoji Manastir Suvodol, kao i Manastir Svetog Petra i Pavla u Grlištu.
[uredi] Znamenite ličnosti
- Galerije, car iz doba poznog Rimskog carstva, umro i sahranjen u blizini Zaječara (Gamzigrad).
- Veljko Petrović, poznatiji kao hajduk Veljko, ustanički vođa, jedan od najslavnijih vojvoda iz Prvog srpskog ustanka.
- Adam Bogosavljević, borac za socijalnu pravdu, demokratiju i seljačka prava jedan od osnivača narodnjačkog radikalizma u Srbiji.
- Svetozar Marković, radikalni socijalista istaknuti agent - korespondent prve Internacionale za Srbiju, osnivač radikalnog socijalističkog pokreta u Srbiji.
- Nikola Pašić, najznačajniji srpski novovekovni političar, državnik, predsednik vlade, osnivač i vođa Narodne radikalne straneke Srbije.
- Đorđe Genčić, industrijalac, ministar unutrašnjih dela u vreme Aleksandra Obrenovića.
- General Nikola Colović, proslavljeni komandant Konjičke divizije u Prvom svetskom ratu.
- Marinko Stanojević, naučni radnik, bavio se etnološkim i antropogeografskim ispitivanjima Timočke Krajine.
- Zoran Radmilović, bard srpske glumačke scene.
[uredi] Međunarodna saradnja
[uredi] Demografija
U naselju Zaječar živi 32337 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,2 godina (39,3 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 13733 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,88.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).
- Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
|
|
| Etnički sastav prema popisu iz 2002.[2] |
|
| Srbi |
|
37.500 |
94,95% |
| Romi |
|
233 |
0,59% |
| Jugosloveni |
|
219 |
0,55% |
| Vlasi |
|
159 |
0,40% |
| Crnogorci |
|
131 |
0,33% |
| Makedonci |
|
111 |
0,28% |
| Bugari |
|
84 |
0,21% |
| Hrvati |
|
80 |
0,20% |
| Albanci |
|
34 |
0,08% |
| Rumuni |
|
19 |
0,04% |
| Slovenci |
|
18 |
0,04% |
| Mađari |
|
17 |
0,04% |
| Muslimani |
|
16 |
0,04% |
| Goranci |
|
10 |
0,02% |
| Bošnjaci |
|
8 |
0,02% |
| Slovaci |
|
5 |
0,01% |
| Nemci |
|
4 |
0,01% |
| Česi |
|
3 |
0,00% |
| Ukrajinci |
|
3 |
0,00% |
| Rusi |
|
2 |
0,00% |
| nepoznato |
|
267 |
0,67% |
Stanovništvo prema polu i starosti [3]
|
|
m |
|
|
ž |
| ? |
154 |
|
|
135 |
| 80+ |
290 |
|
|
432 |
| 75-79 |
460 |
|
|
723 |
| 70-74 |
723 |
|
|
953 |
| 65-69 |
936 |
|
|
1086 |
| 60-64 |
1042 |
|
|
1121 |
| 55-59 |
1163 |
|
|
1150 |
| 50-54 |
1804 |
|
|
1917 |
| 45-49 |
1697 |
|
|
1808 |
| 40-44 |
1437 |
|
|
1604 |
| 35-39 |
1234 |
|
|
1293 |
| 30-34 |
1280 |
|
|
1328 |
| 25-29 |
1320 |
|
|
1404 |
| 20-24 |
1414 |
|
|
1318 |
| 15-19 |
1296 |
|
|
1287 |
| 10-14 |
1075 |
|
|
1076 |
| 5-9 |
976 |
|
|
956 |
| 0-4 |
832 |
|
|
767 |
| prosek |
39.3 |
|
|
41.1 |
Domaćinstva
Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.
| Godina popisa |
1948. |
1953. |
1961. |
1971. |
1981. |
1991. |
2002. |
| Broj domaćinstava |
4261 |
4913 |
6118 |
9119 |
11955 |
12666 |
13733 |
|
Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.
| Broj članova |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 i više |
Prosečan broj članova |
| Broj domaćinstava |
2512 |
3569 |
3157 |
2938 |
921 |
498 |
100 |
27 |
7 |
4 |
2.88 |
|
Stanovništvo staro 15 i više godina prema bračnom stanju i polu
| Pol |
Ukupno |
Neoženjen/
Neudata |
Oženjen/
Udata |
Udovac/
Udovica |
Razveden/
Razvedena |
Nepoznato |
| Muški |
16250 |
4437 |
10416 |
669 |
685 |
43 |
| Ženski |
17559 |
3452 |
10485 |
2388 |
1193 |
41 |
Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja
| Pol |
Ukupno |
Poljoprivreda, lov i šumarstvo |
Ribarstvo |
Vađenje rude i kamena |
Prerađivačka industrija |
Proizvodnja i snabdevanje... |
Građevinarstvo |
Trgovina |
Hoteli i restorani |
Saobraćaj, skladištenje i veze |
| Muški |
7919 |
231 |
1 |
249 |
2176 |
232 |
595 |
842 |
186 |
867 |
| Ženski |
6360 |
129 |
1 |
61 |
1526 |
96 |
159 |
1049 |
224 |
206 |
| Oba |
14279 |
360 |
2 |
310 |
3702 |
328 |
754 |
1891 |
410 |
1073 |
| Pol |
Finansijsko posredovanje |
Nekretnine |
Državna uprava i odbrana |
Obrazovanje |
Zdravstveni i socijalni rad |
Ostale uslužne aktivnosti |
Privatna domaćinstva |
Eksteritorijalne organizacije i tela |
Nepoznato |
| Muški |
111 |
156 |
654 |
186 |
444 |
289 |
- |
- |
700 |
| Ženski |
197 |
155 |
374 |
514 |
1117 |
202 |
- |
1 |
349 |
| Oba |
308 |
311 |
1028 |
700 |
1561 |
491 |
- |
1 |
1049 |
[uredi] Reference
- ^ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
- ^ Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-00-9
- ^ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7
[uredi] Spoljašnje veze
Koordinate: 43° 54' 15" SG Š, 22° 17' 05" IGD
[uredi] Galerija
