Ibar

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga

Koordinate: 43°43′39″N 20°44′58″E / 43.7275, 20.74944

Ibar
Ibar kroz dolinu jorgovana
Ibar kroz dolinu jorgovana
Osnovne karakteristike
Dužina 276 km
Površina basena 13059 km²
Prosečan protok 110 m³/s
Plovnost ne
Vodotok
Izvor planina Hajla, 10 km od Rožaja
Ušće Kraljevo
Geografske karakteristike
Zemlje sliva Crna Gora, Srbija
Važnije pritoke Raška, Studenica, Jošanica, Sitnica
Važniji gradovi Rožaje, Ribariće, Zubin Potok, Kosovska Mitrovica, Zvečan, Sočanica, Leposavić, Lešak, Raška, Kraljevo

Ibar je reka u istočnom delu Crne Gore i jugozapadnom delu Srbije, ukupne dužine 276 km. Ibar je desna pritoka Zapadne Morave. Izvire na severnoj strani planine Hajla, a u Zapadnu Moravu se uliva kod Kraljeva. Površina sliva iznosi 13.059 km². Pripada Crnomorskom slivu. Prosečan protok na ušću iznosi 110 m³/s što pokazuje da reka nije plovna. Važnije pritoke Ibra su: Raška i Studenica sa leve, a Sitnica i Jošanica sa desne strane. Veća naselja kroz koja Ibar protiče su: Rožaje, Ribariće, Zubin Potok, Kosovska Mitrovica, Zvečan, Leposavić, Lešak, Raška, Baljevac, Ušće, Bogutovac, Mataruška Banja i Kraljevo.

Na reci Ibar nalazi se 10 hidroelektrana. Pregrađivanjem reke nastalo je jezero Gazivode. Ibar je poznat po mnogim brzacima i bukovima. Ibarsku dolinu odlikuju i druga prirodna bogatstva, kao što su rudnici kamenog uglja (rudnici Ušće i Jarando), magnezita (rudnik Bela Stena), kopaonički rudnici olova, cinka i srebra.

Gornji tok[uredi]

Vrelo Ibra

Izvire jakim vrelom ispod planine Hajla u istočnoj Crnoj Gori, 10 km uzvodno od Rožaja. Teče istočno kroz Ibarac, Rožaje, Radetinu i Bać. Kod sela Vitkovići ulazi u Kosovo.

Srednji tok[uredi]

U pravcu juga prolazi kroz Gazivode, Zubin Potok, Ugljar, Zupče i Šipulje do Kosovske Mitrovice. Na 24 km uzvodno od Kosovske Mitrovice na Ibru je izgrađena brana visine 110 m, koja je napravila veštačko jezero Gazivode. U Kosovskoj Mitrovici se u Ibar uliva reka Sitnica, i odatle se Ibar okreće na sever. Odatle Ibar ide uglavnom uskim klisurama sa izuzetkom nešto širih kotlina u okolini Zvečana, Leposavića, Raške i Baljevca. Teče kroz Zvečan, Slatinu, Sočanicu, Leposavić, Dren i Lešak do sela Donje Jarinje. Tu je Ibar iskopao prirodni put između Kosovske nizije i ostatka Srbije. Tu prolazi železnička pruga kao i magistrala, koja je po ovoj reci i dobila ime.

Donji tok[uredi]

Ka severu prolazi pored Raške, Brvenika, Bele Stene, Baljevca, Ušća, Bogutovca, Mataruške Banje, Žiče i Kraljeva, i tu se uliva u Zapadnu Moravu.

Galerija[uredi]

Literatura[uredi]

  • Karadžić, V. (1970). Savremena ilustrovana enciklopedija geografije, Beograd.
  • Grčić, M. (2007). Geografija za 3. razred gimnazije, I izdanje, Beograd.
  • Leksikografskog zavoda (1979). Opšta enciklopedija hrvatskog, Zagreb.
  • Monde Neuf (2007), Atlas sveta, 1. izdanje, Beograd.
  • Macura, L. i S. (2005). Britannica concise encyclopedia, Beograd
  • Izdavačka kuća " Prosveta“ (1986). Mala enciklopedija Prosveta, IV izdanje, Beograd
  • Mala enciklopedija Prosveta, Treće izdanje (1985); Beograd: „Prosveta“; ISBN 86-07-00001-2
  • Jovan Đ. Marković (1990): Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije Sarajevo: „Svjetlost“; ISBN 86-01-02651-6

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Ibar