Istorija Hrvatske

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Coat of arms of Croatia.svg

Ovaj članak je deo serije o
istoriji Hrvatske

Glavni članci
Kategorija: Istorija Hrvatske
Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Hrvatska

Hrvati su slovenski narod, koji je tokom 7. veka emigrirao iz područja današnje Galicije (zapadna Ukrajina i jugoistočna Poljska), i nastanili se na teritoriju između reke Drave na severu i reke Cetine na jugu. U isto vreme se na Balkansko poluostrvo doseljavaju Srbi. Hrvatska je tada bila pod jakim uticajem Franačkog carstva. Od franačkih misionara Hrvati će primiti hrišćanstvo i tako ući u sferu Zapadne crkve - rimokatoličanstva. Hrvatskom će isprva upravljati kneževi, a od 925. godine kraljevi. Za kralja Tomislava (krunisan 925) i Petra Krešimira IV(1058—1074) biće na vrhuncu moći. Za vreme Petra Krešimira IV Hrvatska se širi prema jugu - Paganija, Travunija i Zahumlje (za čije stanovništvo car Konstantin Porfirogenit tvrdi da potiče od nekrštenih Srba). Nakon njegove smrti dolazi da slabljenja kraljevine. Godine 1097. kralj Petar će poginuti na Petrovoj Gori (do tada Gvozd) i dolazi do rasula u državi. Agoniju će prekinuti ugarski kralj Koloman. Godine 1102. Hrvatska potpada pod vlast Mađara. Sredinom 15. veka, Ugarska je bila ugrožena od strane Osmanskog carstva što je dovelo do toga da Dalmacija postane deo Venecije. Godine 1526. došlo je bitke na Mohačkom polju. Tu je poginuo ugarski kralj Ludovik II. Time su bez kralja ostale Ugarska i zemlje koje su bile za nju vezane personalnom unijom, Češka i Hrvatska. Ugarski presto će preuzeti Ferdinand Habzburški, čime će Hrvatska preći pod vlast Hazburške monarhije; to su hrvatski plemići prihvatili na svom Saboru 1. januara 1527. Na teritoriju Habzburške monarhije naseljavali su se Srbi koji su bili voljni da se bore protiv Turaka. Tako je formirana Vojna krajina koja će doprineti odbrani Monarhije od Turaka. Većina krajiških boraca biće pravoslavni Srbi. Već u 18. veku veći deo Hrvatske je oslobođen od Turske kontrole. Istra, Dalmacija i Dubrovnik su postali deo Habzburške monarhije između 1797. i 1815. Godine 1867. biće sklopljena Ugarsko-Hrvatska nagodba. Hrvatska će ostati razjedinjena. Ustavno će se zvati: Trojedna kraljevina Hrvatske, Slavonije i Dalmacije. Hrvatska, Slavonija i Primorje pripadaće Ugarskoj, a Dalmacija Austriji.

Coa Hungary Country History med (1915).svg

Posle Prvog svetskog rata i propasti Austrougraske, u prisustvu predstavnika Narodnog vijeća iz Zagreba i regenta Aleksandra biće proglašeno ujedinjenje Srba, Hrvata i Slovenaca u jednu državu. Država će se zvati Kraljevini Srba Hrvata i Slovenaca. Godine 1929. promeniće ime u Kraljevina Jugoslavija) Za vreme vladavine kralja Aleksandra (1921—1934) dolazi do izražaja ideja unitarnog jugoslovenstva. Hrvatski istoričari i političari smatraju da se kraljevom diktaturom podupire „velikosrpski centralizam“. Tokom Drugog svatskog rata Jugoslavija je bila okupirana, a u Hrvatskoj je zavladao ustaški režim. Hrvatska se tada zvala Nezavisna Država Hrvatska, skraćeno NDH. Za vreme NDH počinjen je genocid nad srpskim, romskim i jevrejskim stanovništvom. Najveće stratište bio je Jasenovac u kom je stradalo 800.000 civila, mahom Srba, ali i Jevreja i Roma. Progon i uništenje Srba bila je zvanična namera tadšnje hrvatske države. Posle pobede saveznika, Jugoslavija je postala socijalističko-federativna republika pod snažnom kontrolom (Hrvata) Josipa Broza Tita i komunističke partije. Godine 1971. MASPOKom (Hrvatsko proleće), određeni broj hrvatskih intelektualaca je pokušao otcepljenje Hrvatske od Jugoslavije. Tito i partijski vrh su sasekli moguću pobunu i otcepljenje.

Potom, Hrvatska je proglasila nezavisnost od Jugoslavije 1991, ne obazirući se na legitimnu volju srpskog naroda. Božićnim ustavom iz 1990. godine Srbi su postali nacionalna manjina i počeo je njihov progon iz većih hrvatskih gradova kao i iz ruralnih oblasti pod kontrolom hrvatske vojske i policije. Širom Hrvatske dolazi do obračuna hrvatskog i srpskog stanovništva. Na teritoriji nekadašnje Vojne krajine srpsko stanovništo je proglasilo Srpsku autonomnu oblast Krajinu. Posle će iz nje nastati Republika Srpska Krajina. Ostatak JNA je pružio pomoć Srbima od progona novouspostavljenih hrvatskih organa reda. Dolazi do iseljavanja velikog broja Hrvata sa tih prostora. 1995. počinje akcija Hrvatske vojske pod nazivom "Oluja". Za vreme „Oluje“ prognano je oko 250.000 srpskih civila, te ubijeno njih oko 3.046. Prognani Srbi odlukom hrvatske države, izgubili su pravo na svoju imovinu. Na osnovu progona ovolikog broja srpskih civila može se reći da je hrvatska država izvršila etničko čišćenje Srba. Većina stanovnika srpske nacionalnosti izbeglo je u SR Jugoslaviju i Republiku Srpsku. Preostala teritorija RSK - Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem, 1998. godine su mirnim putem uključeni u pravni poredak Hrvatske.

Nakon smrti predsednika Franje Tuđmana (1991-1999. na vlasti), dolazi do postepenog povratka Srba u Hrvatsku uz pomoć programa raznih nevladinih organizacija i pritiska međunarodne zajednice, naročito Evropske unije. Malobrojni povratnici su izloženi različitim vidovima diskriminacije hrvatskog stanovništva koji su izbeglice mahom iz BiH. Organi vlasti i dalje ne pokazuju želju da zaštite srpsku zajednicu.

UNHCR je saopštio da se do jula 2005. godine u Republiku Hrvatsku vratilo 133.621 izbeglica srpske nacionalnosti, dok su se iz Istočne Slavonije u ostale delove Hrvatske vratilo dodatnih 23.203 izbeglica srpske nacionalnosti. S druge strane, po podacima nevladine organizacije "Veritas", u Hrvatsku se vratilo svega 40.000 Srba, manje od šestine prognanika. Treba imati u vidu da su povratnici uglavnom starci.

Njima nisu u potpunosti obezbeđeni osnovni uslovi za život, i izloženi su diskriminaciji nacionalista. Srpskim povratnicima, kao i prognanicima, uglavnom nije vraćena njihova imovina, zaposednuta od strane Hrvata, kako lokalnih, tako i izbeglica. Vlada republike Hrvatske odbija da pruži pravo izbeglim Srbima da „društvene“ stanove otkupi i tako ih tretira kao građane drugog reda, budući da je to Hrvatima dozvoljeno. Zbog teške situacije na radnom tržištu, nerazvijenosti povratničkih područja, a naročito zbog državne politike progona Srba, najveći broj povratnika je nezaposlen.[traži se izvor od 09. 2009.]

Hrvatska je podnela zahtev za članstvo u Evropsku uniju 2003. godine, a lideri EU su prihvatili kandidaturu 2004. Pregovore o pristupanju EU Hrvatska je započela druge polovine 2005.

Vidi još[uredi]


Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Istorija Hrvatske