Komunistička partija Slovenije

Iz projekta Википедија

Komunistička partija Slovenije (slo:Komunistična partija Slovenije) je bila partija osnovana 1919. godine. Kasnije se ona ujedinila sa SRP(k) i postala deo te organizacije. Godine 1937. obnovljen je rad Komunističke partije Slovenije kao dela Komunističke partije Jugoslavije.

Krajem marta 1919. godine, 27. članova ljubljanske sekcije Jugoslovenske socijaldemokratske stranke istupilo je iz njenog članstav i na tkz. "Uskršnjem kongresu" od 20. do 23. marta 1919. osnovalo Slovenačka socijalističku stransku (slo: Slovenska socialistična stranka). Oni su tada prihvatili politiku Vladimira Iliča Lenjina, zauzimajući se za oružanu revoluciju. Za prvog predsednika tada je izabran Janko Petrič, a za sekretara Angela Vode.

Kada je, aprila 1919. godine, u Beogradu osnovana Socijalistička radnička partija (komunista), Slovenačka socijalistička stranka se uključila u njen rad, kao sekcija slovenačkih komunista. Na Drugom kongresu u Vukovaru, juna 1920. godine, SRP (k) je promenila naziv u Komunistička partija Jugoslavije, a slovenačka sekcija je izgubila svoj autonomni položaj u okviru KPJ.

Skupština Kraljevine SHS je 29. decembra 1920. godine donela Obznanu kojom je zabranjen rad KPJ. Veliki deo slovenačkih komunista prešao je u ilegalu ili je otišao u inostranstvo, posebno u Pariz, Beč ili Moskvu, gde su nastavili sa partijskim delovanjem. Krajem 1920-ih godina u Sloveniji je KPJ imala oko 450 članova.

Tridesetih godina komunističku partiju na području Slovenije počeo je da obnavalja Boris Kidrič, a 1937. godine unutar KPJ osnovane su Komunistička partija Slovenije i Komunistička partija Hrvatske. Osnivanje KPS i KPH bilo je u skladu sa ostvarivanjem odluka Četvrte konferencije KPJ, održane septembra 1934. godine u Ljubljani.

Osnivački kongres KP Slovenije protekao je u strogoj tajnosti, noću između 17. i 18. marta 1937. godine na imanju Barličevih na Čebinama, kod Trbovlja. Na čelo KPS je izabran Edvard Kardelj, koji se upravo tada vratio iz Sovjetskog Saveza. KPS je tada imala oko 250 članova.

Kada je u leto 1937. godine vođstvo nad KP Jugoslavije preuzeo je Josip Broz Tito, a u vođstvo Partije tada je uključeno čak troje Slovenaca: Edvard Kardelj, Franc Leskošek i Miha Marinko.

Tokom Drugog svetskog rata Komunistička partija Slovenije je, u okviru Osvobodilne fronte, koja je formirana 27. aprila 1941, organizovala i rukovodila oružanom borbom naroda Slovenije, koja je počela 22. jula 1941. godine.

Nakon završetka rata i oslobođenja Slovenije i Jugoslavije KP Slovenije preuzima vlast u tada stvorenoj Narodnoj Republici Sloveniji u okviru FNRJ.

Godine 1952. posle Šestog kongresa KPJ, na kome je Komunistička partija Jugoslavije promenila naziv u Savez komunista Jugoslavije i Komunistička partija Slovenije menja naziv u Savez komunista Slovenije (slo: Zveza komunistov Slovenije).

Na Četrnaestom (vanrednom) kongresu SKJ, održanom od 20. do 22. januara 1990. godine u Beogradu, došlo je do otvorenog sukoba između delegacija SK Srbije i SK Slovenije. Srbi su se zalagali za centralizovanje Jugoslavije, a Slovenci za konfederaciju države i partije. Posle dva dana rada i oštrih verbalnih sukoba, delegacija SK Slovenije, na čelu sa Milanom Kučanom, napustila je Kongres.

Pre prvih demokratskih izbora u Sloveniji, aprila 1990. godine, SK Slovenije je promenio naziv u Partija Socijaldemokratske reforme Slovenije. A maja 1993. godine s više drugih stranaka stvorila je Ujedinjenu listu socijalnih demokrata. Od 2005. godine nosi naziv Socijaldemokrati.