Kazahstan

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
(preusmereno sa Казакстан)
Idi na: navigaciju, pretragu


Koordinate: 41°-55° SG Š, 46°-87° IGD

Republika Kazahstan
Қазақстан Республикасы
Республика Казахстан
Zastava Kazahstana Grb Kazahstana
Zastava Grb
Himna
Moj Kazahstan
Položaj Kazahstana
Glavni grad Astana
Službeni jezik kazaški,
ruski
Državna religija {{{državna religija}}}
Predsednik: Nursultan Nazarbajev
Premijer: Karim Masimov
Nezavisnost: 16. decembar 1991.
Površina  
 — ukupno 2.724.900 km² (9)
 — voda (%) 1,7
Stanovništvo  
 — 2014. 17.221.000 [1] (62)
 — gustina 5,94/km² 
Valuta Kazahstanski tenge (KZT)
Vremenska zona UTC +5 do +6
Internet domen .kz
Pozivni broj +7

Kazahstan (kaz. Қазақстан, rus. Казахстан), službeno Republika Kazahstan (kaz. Қазақстан Республикасы, rus. Республика Казахстан) je država u srednjoj Aziji [2]. Površinom je deveta zemlja na svetu, ali veći deo teritorija čini slabo naseljena stepa. Na zapadu izlazi na Kaspijsko more. Graniči se na severu sa Rusijom, na istoku sa Kinom i na jugu sa Kirgistanom, Uzbekistanom i Turkmenistanom.

Kazahstan je deveta država po površini u svetu, ali je šezdeset druga po broju stanovnika sa šest po kvadratnom kilometru. Broj stanovnika u 2006. godini je iznosio oko 15.300.000, za razliku od 1989. godine kada je broj stanovnika bio oko 16.400.000, zbog emigracije Rusa i Povoloških Nemaca.

Veći deo istorije prostor današnjeg Kazahstana su naseljavala nomadska plemena. Do 16. veka su se formirali Kazasi kao zasebna grupa, sastavljena od tri horde. Rusi su na ovaj prostor prvi put došli u 18. veku, a do sredine 19. veka celi Kazahstan je postao deo Ruske Imperije. Nakon Oktobarske revolucije 1917. i Ruskog građanskog rata koji je usledio, teritorija Kazahstana nekoliko puta biva reorganizovana da bi 1936. godine bila osnovana Kazaška SSR u okviru Sovjetskog Saveza. Tokom 20. veka Kazahstan je bio mesto mnogih sovjetskih projekata, kao što su Hruščovljeva "Devičanska polja", zatim kosmodrom u Bajkonuru i poligon u Semipalatinsku, primarna sovjetska lokacija za testiranje nuklearnog oružja.

Kazahstan je proglasio nezavisnost 16. decembra 1991. godine, kao poslednja sovjetska republika koja je to uradila. Dotadašnji komunistički lider Nursultan Nazarbajev postao je prvi i dosad jedini predsednik Kazahstana. Kazahstan je članica UN, OEBS, Saveta turkofonih država, Partnerstva za mir, Šangajske organizacije za saradnju, ODKB, Zajednice nezavisnih država i Evroazijske unije

Geografija[uredi]

Stepe u srednjem Kazahstanu.
Satelitska slika južnog Kazahstana (gore) i Kirgistana (dole). Jezero koje se vidi na slici je Balhaško jezero
Svemirsko uzletište Bajkonur.
Kan Tengri na Tjen Šanu, najviši vrh Kazahstana
Rezervat Markakol na Altaju.
Reka Sir Darja, jedan od azijskih veletoka.


Sa površinom od 2,7 miliona km², Kazahstan je deveta država u svetu po veličini i najveća od svih koje nemaju izlaz na more. Površinski je približno jednaka zapadnoj Evropi. Ukupna dužina granice iznosi 12.012 kilometara, od čega na granicu sa Rusijom otpada 6.846 km, sa Uzbekistanom 2.203 km, 1.533 km sa Kinom, 1.051 km sa Kirgistanom i 379 km sa Turkmenistanom. Najveći gradovi su Almati, Astana, Karaganda, Šimkent, Atirau, Oskemen i dr. Iako je najvećim delom Kazahstan smešten u Aziji, njegova teritorija zapadno od reke Ural pripada evropskom kontinentu. Kazahstan je pretežno nizijska zemlja, ugrubo nagnuta od istoka ka zapadu. Na zapadu mu pripadaju delovi Prikaspijske i Turanske nizije. Veliki deo središnjeg prostora čine razbijena pobrđa Kazaške visije visoka između 300 i 900 metara nadmorske visine. Pobrđa i veliki deo zapada zemlje izgrađeni su od starih kristalastih stena. Kristalaste stene su u nizijama prekrivene debelim nanosom koji je nastao mehaničkim trošenjem stena. Uz samu jugoistočnu granicu se prostiru visoki predeli u kojima dominiraju planinski venci Tjen Šana, Altaja, Alataua, Karataua i dr. Najveći vrh Kazahstana, Han Tengiri (7.010 metara), se nalazi upravo na Tjen Šanu, na granici sa Kirgistanom. Planina Tjan Šan obiluje i drugim impozantnim reljefnim oblicima. Jedan od takvih je i kanjon Čarin u dolini istoimene reke, dubok između 150 i 300 metara. Ove planine su dobrim delom građene od vulkanskih stena, što znači da su vrlo rudonosne.

Klima[uredi]

Kazahstan je izrazito kontinentalna zemlja koja je udaljena od mora više od 2.000 km, tako da čitav ovaj prostor ima izrazito kontinentalnu klimu. Dnevna i godišnja kolebanja temperature su velika, a prelazna godišnja doba (proleće i jesen) nisu posebno izražena. Prelazi iz hladnijeg u topliji deo godine i obrnuto su dosta nagli. Zime su surove i veoma hladne. Temperature u januaru padaju i ispod -20 °C. Leta su dosta topla. Temperature u ovom periodu dosežu i 30 °C, ali su noći i u ovo letnje doba dosta hladne. Kako je Kazahstan dobro ograđen visokim planinama sa istoka i juga, vazdušne mase do njega dospevaju kao suve. Zbog toga veliki deo zemlje ima malo padavina. Ravničarski predeli nemaju nigde više od 300 mm padavina, dok u pustinjama količina padavina ne premašuje 200 mm. Samo planinske oblasti imaju godišnje više od 1.000 mm padavina. U Kepenovoj klasifikaciji klima dominira suvi stepski klimat (BS), a posebno na jugu zemlje je prisutan i pustinjski klimat (BW). Sa povećanjem nadmorske visine javlja se i borealna (Df), te klima tundre (ET).

Vode[uredi]

S obzirom na veoma male količine padavina, u zemlji nema veliki broj reka. Najveća je Sir Darja, koja se uliva u Aralsko jezero. Kazahstanu pripada i gornji tok Irtiša i donji tok Urala. Jezera su većinom slana, pa im je ekonomski značaj mali. Najveća jezera su Balhaško i Aralsko, kojeg Kazahstan deli sa Uzbekistanom, a takođe mu pripada i deo Kaspijskog, najvećeg jezera na svetu. Osim ovih postoji velik broj površinski manjih jezera poput Zajsanskog, Tengiškog, Alakolskog i dr. Vode svih većih reka se koriste za natapanje zasejanih površina. Bez navodnjavanja ne bi bilo intenzivne poljoprivrede. Obilje podzemnih arteških voda veoma se koristi za sve vidove vodosnabdevanja.

Pedološka karta Kazahstana je jednostavna. Severni deo zemlje prekriva plodni černozem, središnji smeđa, dosta neplodna polupustinjska tla, dok su na jugu tipične pustinje. Upravo ovakvi pedološki uslovi i oskudica u vodi učinili su da je u zemlji razvijen vrlo oskudan biljni svet. U planinskim prostorima su zastupljene šume, ali one obuhvataju manje od 5% površine. Svi ostali delovi Kazahstana su travnate stepe i pustinje.

Nacionalni parkovi[uredi]

Kazakhstan location map.svg
Nacionalni parkovi u Kazahstanu

U Kazahstanu postoji 10 nacionalnih parkova:

Ime Osnovan Veličina (ha) Slika
Bajanul 1985. 68.453 Landscape of Bayanaul 2.jpg
Nacionalni park Ile-Alatau 1996. 199.703 BAO June.JPG
Nacionalni park Altin-Emel 1996. 161.153 Nacionalni park Altin-Emel
Nacionalni park Kokšetau 1996. 112.120
Karkaralin 1998. 112.120 Nacionalni park Altin-Emel
Burabaj 2000. 83.511 Nacionalni park Altin-Emel
Katon-Karagaj 2001. 643.477 Kazakhstan Altay.jpg
Čarin 2004 127.050 IMG 7431-Sharyn canyon.jpg
Sajram-Ugamsk 2006. 149.053
Koljsajska jezera 2007. 161.045 IMG 9366-Kaindy-e.jpg

Istorija[uredi]

Kazaški kanat[uredi]

Baktrijska kamila, simbol Puta svile ispred mauzoleja Hodže Ahmeda Jasavija u Hazrat-e Turkestanu.
Drevni Taraz, jedan od najstarijih gradova Kazahstana.

Kazahstan je bio naseljen još od kamenog doba. Klima i reljef ove oblast su bili pogodni za stočarstvo. Istoričari veruju da je konj prvi put pripitomljen upravo u stepama Evroazije. Kako su gradovi Taraz i Hazrat-e Turkestan služili kao važne stanice na Putu svile, koji je povezivao istok i zapad, ovo područje dobija veliki strateški značaj, kada su ga u 13. veku osvojili Mongoli. Pod Mongolskim carstvom, ovo područje je podeljeno na pokrajine, koje su posle postale deo Kazaškog kanata.

U ovom periodu je nomadski način života usko povezan sa stočarstvom nastavio da preovlađuje među stanovništvom u stepama. U 15. veku se počinje izdvajati zaseban kazaški identitet među turskim plemenima ovog područja, a sredinom 16. veka ovaj je proces i završio stvaranjem posebnog kazaškog jezika, kulture i privrede. Ipak, ovo područje je bilo poprište čestih sukoba između kazaških emira i persijskih naroda sa juga. Početkom 17. veka Kazaški kanat se suočio sa velikim rivalstvom među njegovim plemenima, što je za posledicu imalo podelu njegovog stanovništva u 3 horde: Veliku, Srednju i Malu. Politička razjedinjenost, rivalstvo među plemenima i važan položaj između istoka i zapada su faktori koji su slabili Kazaški kanat.

Tokom 17. veka česti su sukobi Kazaha sa Ojratima, savezom zapadnih mongolskih plemena, među kojima su Džungari bili najagresivniji. Početak 18. veka je period kada je Kazaški kanat doživio svoj vrhunac. U ovom periodu je Mala horda učestvovala u ratu protiv Džungara od 1723. do 1730. godine, koji je popraćen velikom invazijom ovog plemena na kazaške teritorije. Pod vođstvom Abul Kair Kana Kazasi su pobedili u ovom ratu. Ključne bitke su bile na reci Bulanti 1726. godine i bitka kod Anrakaja 1729. godine. Ablaj Kan je takođe učestvovao u mnogim bitkama protiv Džungara, te je proglašen za narodnog heroja. Kazasi su takođe bili žrtve čestih napada Kalmika sa Volge.

Ruska Imperija[uredi]

Ruski doseljenici u Petropavlovsku.

U 19. veku Ruska Imperija se širila, između ostalog i u centralnoj Aziji. To je bio period „Velike igre“ koji je trajao skoro punih 100 godina, od 1813. do 1907. godine kada je potpisan Anglo-ruski sporazum. Ruski carevi su tada vladali većim delom teritorija današnjeg Kazahstana.

Ruska Imperija je uspostavila novi sistem administracije i povećavalo broj svojih vojnih trupa i kasarni u centralnoj Aziji u tzv. „Velikoj igri“ između njih i Britanske Imperije. Ruski jezik je bio forsiran u svim školama i u administraciji. Ove mere su dovele do jakog otpora među kazaškim stanovništvom, prvenstveno zbog narušavanja tradicionalnog nomadskog načina života i pojave gladi među ovdašnjim plemenima. Tako se razvio kazaški nacionalni pokret u kasnim 1800-tim, koji je imao za svoj primarni cilj očuvanje kazaškog jezika i identiteta nasuprot pokušajima Rusije da ih asimilira.

Od 90-ih godina 19. veka pa nadalje teče intenzivnije naseljavanje ruskog stanovništva na teritoriju današnjeg Kazahstana, posebno u provinciju Semirečje. Taj trend se još i povećao nakon izgradnje železnice Orenburg-Taškent, koja je završena 1906. godine. Ova doseljavanja nadzirala je Preseljenička uprava, sa sedištem u Sankt Peterburgu.

Rivalstvo u borbi za zemlju i vodu između Kazaha i novopridošlog stanovništva se sve više zaoštravalo u poslednjim godinama carske Rusije, što je kulminiralo ustankom iz 1916. godine. Kazasi su napali ruske i kozačke doseljenike i vojne trupe. Ustanak je rezultovao velikim brojem žrtava i masakara sa obe strane. Ruska osveta je bila nemilosrdna. 300.000 Kazaha je moralo izbeći u planine ili susednu Kinu. Kada se sledeće godine oko 80.000 njih vratilo, većina ih je bila pobijena od strane carske vojske. Za vreme 1921. i 1922. godine od gladi je umrlo oko milion Kazaha.

Kazaška SSR[uredi]

Položaj Kazaške SSR unutar Sovjetskog Saveza

Iako je za kratko vreme uspostavljena Alaška autonomija (1917—1920), ovo je bio veoma buran period praćen mnogim ustancima i pobunama, koje su brutalno ugušene, te su Kazasi ipak došli pod sovjetsku upravu. Prostor današnjeg Kazahstana je 1920. godine postao autonomna republika unutar Ruske SFSR.

Sovjetska represija nad tradicionalnom elitom zajedno sa forsiranjem kolektivizacije u kasnim 30-im dovela je do velike gladi. Između 1926. i 1939. godine broj stanovnika Kazahstana je opao za 22% usled gladi, nasilja i emigracije. Procene su da bi danas Kazahstan brojao blizu 20 miliona stanovnika da u tom periodu nije bilo gladi i masakra nad kazaškom populacijom. Tokom 30-ih godina mnogi vodeći kazaški pisci, mislioci, pesnici, političari i istoričari su likvidirani po Staljinovoj naredbi, a sve u cilju suzbijanja kazaškog identiteta i kulture. Komunistički sistem je činio velik napor da integriše Kazahstan u sovjetski sistem. Kazahstan je postao sovjetska republika 1936. godine. U ovom periodu na njegovu teritoriju se prisilno doseljava veliki broj ljudi iz drugih delova Sovjetskog Saveza. Većina deportacija u Sovjetskom Savezu su vršene u pravcu Sibira i Kazahstana, a one su često vršene samo na osnovu etničke ili religijske pripadnosti ti ljudi. Neretko su oni dospevali u velike sovjetske radne logore, kao što je Alžir u okolini Astane, koji je bio rezervisan za žene ljudi koji su smatrani za narodne neprijatelje.

U toku Drugog svetskog rata Kazaška Sovjetska Socijalistička Republika je dala 5 nacionalnih divizija Crvenoj armiji, vojsci Sovjetskog Saveza. Dve godine nakon završetka Drugog svetskog rata osnovana je glavna sovjetska lokacija za testiranje nuklearnog oružja, poligon u Semipalatinsku.

U periodu Drugog svetskog rata se forsira industrija i rudarstvo, a sve zbog ratnih potreba. No, u vreme Staljinove smrti ekonomija ove republike je i dalje bila bazirana na poljoprivredi. Nikita Hruščov je 1953. godine pokrenuo ambiciozni program „Devičanska polja“, koji je imao za cilj da prostrane stepe, koje su uglavnom koristile za ispašu stoke, pretvori u žitorodne oranice. Ovaj projekat je doneo polovične rezultate. Međutim, zajedno sa kasnijom modernizacijom koju je uveo sledeći sovjetski lider Leonid Brežnjev, doveo je do razvoja poljoprivrednog sektora, od koga je direktno zavisio veliki broj stanovnika. Kazasi su 1959. godine činili tek 30% stanovništva, dok su etnički Rusi bili najbrojniji sa 43% stanovništva Kazaške SSR.

Rastuće napetosti u sovjetskom društvu rezultovale su sve češćim zahtevima za političkim i privrednim reformama. Glavni uzrok toga je svakako odluka Lavrentija Berije da testira atomsku bombu na teritoriju Kazaške SSR u Semipalatinsku 1949. godine. Ovo je imalo za posledicu ekološku katastrofu i biološki uticaj na naredne generacije, što je svakako pojačalo bes Kazaha protiv sovjetskog režima.

U decembru 1986. godine izbile su masovne demonstracije kazaške omladine na ulicama Alma Ate, nazvane još i Želtoksan, koje su imale za cilj smenu Prvog sekretara Kazaške SSR Dinmuhameda Konajeva i Ruske SFSR Genadija Kolbina. Vladine snage su suzbile nemire. Nekoliko ljudi je smrtno stradalo, a mnogi od demonstranata su uhapšeni. Za vreme sovjetske vladavine nezadovoljstvo je stalno raslo, te je napokon potpuno došlo do izražaja u vreme politike Mihaila Gorbačova, koja se nazivala glasnost.

Nezavisnost[uredi]

Nursultan Nazarbajev, predsednik Kazahstana od 1991. godine

U periodu kada su sve sovjetske republike tražile veći stepen autonomije, Kazahstan proglašava suverenitet kao republika u okviru Sovjetskog Saveza u oktobru 1990. godine. Nakon propalog pokušaja državnog udara u Moskvi u avgustu 1991. i raspada Sovjetskog Saveza nakon toga, Kazahstan je proglasio nezavisnost 16. decembra 1991. godine, kao poslednja sovjetska republika koja je to učinila.

Sledeće godine su bile obeežene značajnim reformama vezanim za tranziciju socijalističke ekonomije u novi kapitalistički sistem. Pod vođstvom Nursultana Nazarbajeva, koji se 1989. godine pojavio kao lider Komunističke partije Kazahstana i dve godine kasnije pobedio na izborima za predsednika Kazahstana, ova država je ostvarila značajan napredak u razvoju tržišne ekonomije. Od 2000. godine usledio je još brži privredni rast, prvenstveno zahvaljujući velikim rezervama nafte, gasa i mineralnih ruda.

Demokratija, međutim, nije ostvarila veliki zamah. U junu 2007. godine parlament je izglasao zakon koji predsedniku Nazarbajevu omogućuje doživotnu političku moć i privilegije, kao što je mogućnost ponovnog izbora za predsednički mandat, pravosudni imunitet i veliki uticaj na unutrašnju i spoljnu politiku. Kritičari tvrde da je time on postao de fakto doživotni predsednik.

Nazarbajev je u proteklih 10 godina svoje vladavine učinio nekoliko kontroverznih poteza, kao npr. cenzura medijske rasprave o nekim spornim zakonima, blokiranje opozicionih veb stranica, zabrana vehabijskog pokreta i odbijanje zahteva da se guverneri 14 provincija biraju direktno na izborima, umesto da ih postavlja predsednik.

Kultura[uredi]

Stanovništvo[uredi]

Etnični Kazasi. Etnični Kazasi.
Etnični Kazasi.
Korejka u Almatiju i Kazahinje u severnokazahstanskoj oblasti. Korejka u Almatiju i Kazahinje u severnokazahstanskoj oblasti.
Korejka u Almatiju i Kazahinje u severnokazahstanskoj oblasti.

Prema posljednjem popisu stanovništva, održanom od 28. februara do 6. marta 2009. godine, Kazahstan ima 16.402.861 stanovnika.[3]

Najbrojniji etnička grupa su Kazasi koji čine 67% stanovništva i Rusi sa 21%. Takođe postoji i značajan broj drugih etničkih grupa kao što su Tatari, Ukrajinci, Uzbeci, Belorusi, Ujguri, Azeri, Poljaci i dr. Neke od manjina poput Nemaca (Povolški Nemci), Ukrajinaca, Korejaca, Kurda, Čečena, Mešketijskih Turaka i politički nepodobnih Rusa su bile prisilno deportovane na teritoriju Kazahstana, u periodu 30-ih godina 20. veka, za vreme Staljinove vladavine SSSR-om. Neki od najvećih Staljinovih radnih logora su napravljeni baš u ovoj republici.

Značajno doseljavanje Rusa je nastavljeno i za vreme vladavine Hruščova, najpre zbog projekta „Devičanskih polja“ i izgradnje kosmodroma u Bajkonuru. Ovde postoji i mala, ali aktivna jevrejska zajednica. Pre 1991. godine, u Kazahstanu je bilo i oko milion Nemaca, od kojih se većina odselila u Nemačku nakon raspada Sovjetskog Saveza. I većina Pontskih Grka je emigrirala u Grčku. U kasnim 30-im, hiljade Korejaca Sovjetskog Saveza je preseljeno u centralnu Aziju. Oni su poznati i pod imenom Korjo-saram.

Kazahstan je dvojezična država. Kazaški jezik, koji govori 64% populacije, ima status državnog jezika, dok je ruski, kojeg znaju gotovo svi Kazahstanci, proglašen za službeni jezik, korišćen najčešće u poslovnim aktivnostima. U školama postoje paralelni razredi na ruskom i kazaškom jeziku.

Devedesete godine proteklog veka su obeležene velikim odseljavanjem Rusa i Povolških Nemaca. To je proces koji je započeo već u 70-im godinama. Pored višeg prirodnog priraštaja i doseljavanja iz susedne Kine, Rusije i Mongolije etničkih Kazaha, on je glavni faktor koji je doveo do situacije u kojoj su Kazasi dvotrećinska većina u zemlji.

Početkom ovog milenijuma, Kazahstan je postao jedna od vodećih zemalja po broju međunarodnih usvojenja dece. To je podstaklo neke ozbiljne rasprave u njihovom parlamentu, prvenstveno zbog zabrinutosti oko tretiranja te dece u inostranstvu i problema niskog stepena naseljenosti u zemlji.

Najveći gradovi[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Spisak gradova u Kazahstanu
Almati
Almati
Astana
Astana
Šimkent
Šimkent
Karaganda
Karaganda
Poredak Grad Oblast Broj stanovnika Aktobe
Aktobe
Taraz
Taraz
Pavlodar
Pavlodar
Oskemen
Oskemen
1 Almati Almati 1.422.354
2 Astana Astana 684.479
3 Šimkent Južnokazahstanska oblast 625.110
4 Karagandi Karagandinska oblast 484.400
5 Aktobe Aktjubinska oblast 357.193
6 Taraz Žambilska oblast 327.180
7 Pavlodar Pavlodarska oblast 321.815
8 Oskemen Istočnokazahstanska oblast 306.588
9 Semej Istočnokazahstanska oblast 303.878
10 Kostanaj Kostanajska oblast 215.346
11 Oral Zapadnokazahstanska oblast 210.128
12 Petropavlovsk Severnokazahstanska oblast 203.192
13 Kizilorda Kizilordinska oblast 195.838
14 Atirau Atirauska oblast 178.474
15 Temirtau Karagandinska oblast 176.588
16 Aktau Mangistauska oblast 172.904
17 Turkestan Južnokazahstanska oblast 146.449
18 Kokšetau Akmolinska oblast 137.214
19 Taldikorgan Almatinska oblast 126.944
20 Ekibastuz Pavlodarska oblast 126.538
stat.kz (2010)[4].



Terminologija[uredi]

Termin Kazahstanci (kazaški: қazaқstandықtar, ruski: kazahstancы) se upotrebljava za sve stanovnike Kazahstana, uključujući i one koji nisu etnički Kazasi. Reč Kazah označava one ljude koji imaju stvarno kazaško poreklo i pripadaju toj etničkoj grupi, uključujući i one koji žive u Kini, Avganistanu, Turskoj, Uzbekistanu i mnogim drugim državama.

Etnonim Kazah je izvedenica iz turske reči za nezavisnost, slobodu duha. On ima svoje korene u kazaškoj kulturi, u kojoj veliku ulogu igraju konji, pa je i povezan sa terminom Kozak. Staropersijska reč -stan označava zemlju ili mesto, tako da Kazahstan u prevodu znači „zemlja Kazaha“.


Preimenovanje države

U februaru 2014. predsednik Nazarbajev predložio je još jednu radikalnu promenu u državi. Da bi država imala bolju prepoznatljivost od ostalih centralno-azijskih „Stana“ i privukla veće investicije, predložio je da se zemlja nazove Kazah eli, šti na kazahskom jaziku znači Zemlja Kazaha. [5][6] Navodno će se o tome izjasniti građani na referendumu.

Religija[uredi]

Islam je najrasprostranjenija religija u Kazahstanu, a prati je Pravoslavlje. Nakon decenija represije pod Sovjetskim Savezom, nezavisnost je donela potrebu za obnavljanjem kazaške kulture delimično i kroz religiju. Puno priznavanje verskih sloboda je dovelo do velikog rasta aktivnih vernika. U sledećim godinama je građeno stotine džamija, crkvi, sinagoga i drugih verskih objekata, povećavši njihov broj sa 670 na 4.170. U Kazahstanu su pravoslavni Božić kao i muslimanski Kurban Bajram državni praznici.

Etnički Kazasi koji čine preko 2/3 stanovništva, zajedno sa Uzbecima, Ujgurima i Tatarima su sunitski muslimani Hanefijskog mezheba. Manje od 1% su pripadnici Šafijskog mezheba (uglavnom Čečeni). Južni delovi zemlje su mesta najveće koncetracije muslimanskih vjernika. Kazahstan ima oko 2.300 džamija i one su sve povezane sa „Duhovnom Zajednicom Muslimana Kazahstana“, na čelu sa vrhovnim muftijom. Zbog same prirode Kazaha (vekovni nomadski život u stepama) Islam nije praktikovan kao u susjednom Uzbekistanu ili Tadžikistanu.

Blizu trećina stanovništva su pravoslavci, i to uglavnom etnički Rusi, Ukrajinci i Belorusi. Ostale hrišćanske grupe obuhvataju rimokatolike, grkokatolike, baptiste i protestante. Postoji 258 pravoslavnih crkava, 93 katoličke i oko 50 protestantskih. Ostale religije prisutne u Kazahstanu su judaizam, hare krišna i budizam.


Praznici[uredi]

Pored navedenih značajnih praznika (neradni dani), Kazahstan ima i ostale praznike koji obeležavaju neke profesije (dan geologa, dan metalurga,...)

Datum Naziv Napomene
1. i 2. januar Nova godina državni praznik
7. januar Božić verski praznik za pravoslavne vernike
8. mart Međunarodni dan žena državni praznik
21-23. mart Novruz državni praznik
1. maj Praznik jedinstva naroda Kazahstana državni praznik
7. maj Dan otadžbine državni praznik
9. maj Dan pobede državni praznik
6. jul Dan prestolnice - Astane državni praznik
30. avgust Dan konstitucije Kazahstana državni praznik
21. oktobar Kurban Bajram verski praznik za muslimane
1. decembra Dan prvoga pretsednika državni praznik
16-17. decembra Dan nezavisnosti nacionalni praznik

Privreda[uredi]

Izvoz Kazahstana 2006.

Nakon tranzicijske privredne krize u devedesetima, analogne onima u drugim post-komunističkim zemljama, Kazahstan doživljava privredni preporod utemeljen na iskorištavanju nalazišta nafte. Zemlja ima i jak poljoprivredni sektor. BDP je u 2003. bio 6.300 USD po glavi stanovnika mereno po PPP-u.

U Kazahstanu se nalazi kosmodrom Bajkonur, središte sovjetskog svemirskog programa, trenutno iznajmljen Rusiji.

Astana je smenila Almati kao glavni grad nezavisnog Kazahstana od 1997. Uprkos tome Almati ostaje de-fakto glavni ekonomsko-logistički centar države.

Administrativna podela[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Administrativna podela Kazahstana
Administrativna podela Kazahstana

Kazahstan je podeljen na četrnaest oblasti i tri grada* od republičkog značaja:

R. br. Grb Oblast Administrativni centar površina br. stanovnika
1 Coat of Arms of Karagandy Province.svg Karagandinska oblast Karaganda 428 000 km² 1 411 700
2 Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg Istočnokazahstanska oblast Ust-Kamenogorsk 283 300 km² 1 530 800
3 Almatы oblыsы gerb.png Almatinska oblast Taldi-Kurgan 224 000 km² 1 589 200
4 Zhambyl province seal.png Žambilska oblast Taraz 144 000 km² 983 900
5 South Kazakhstan province seal.png Južnokazahstanska oblast Čimkent 118 600 km² 1 976 700
6 Kyzylorda province seal.png Kizilordinska oblast Kizilorda 226 000 km² 596 300
7 Aktjubinska oblast Aktjubinsk 300 600 km²
8 Logo kostanay.jpg Kostanajska oblast Kostanaj 196 000 km² 1 019 600
9 North Kazakhstan province seal.png Severnokazahstanska oblast Petropavlovsk 123 200 km² 725 900
10 Coat of Arms of Aqmola Province.png Akmolinska oblast Kokšetau 121 400 km² 835 700
11 Coat of Arms of Pavlodar Province.png Pavlodarska oblast Pavlodar 124 800 km² 743 800
12 Zapadnokazahstanska oblast Uralsk 151 300 km² 609 100
13 Coat of arms of Atyrau.svg Atirauska oblast Atirau 118 600 km² 439 900
14 Mangistauska oblast Aktau 118 600 km²

Svakom oblašću upravlja akim (guverner) kog bira predsednik Kazahstana.

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :

Vlada:
Vesti: