Rimokatolička crkva
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
 |
Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno prerađivanje.
To podrazumeva uklapanje potpunijeg i tačnijeg sadržaja, uklanjanje suvišnog i neodgovarajućeg teksta, dodavanje referenci i slična uređivanja, kako bi se dobio kvalitetan i enciklopedijski članak. |
| Deo serijala članaka Hrišćanstvo
|
|
|
Osnivanje Istorija Tradicije Verovanja Upražnjavanje Sveto Pismo |
|
.svg)
Rimokatolicizam ili učenje Rimokatoličke crkve doktrinarni sistem u kojem se iskazuje latinska teologija i tradicija Rimske Crkve. U svojoj klasičnoj formi ovaj sistem se iskristalizovao u Protivreformskom periodu oslanjajući se na sholastičku tomističku metodu. Rimokatolicizam se u nekoliko elemenata verske doktrine razlikuje od Pravoslavlja, tj. od bogoslovske Tradicije Pravoslavne Crkve, sa kojom se razišao 1054. godine, kao i od Protestantizma, doktrine crkava proizašlih iz Reformacije u 16. veku:
- Tomistička metoda u tumačenju vere, koja na veru primenjuje Aristotelovu logiku i pokušava teologiju da izrazi pomoću istančanih filozofskih pojmova (npr. "transupstancijacija")
- Tridentska sinteza, koja uvodi u dogmate srednjovekovnu društvenu problematiku (npr. teoriju satisfakcije, primenjenu na dogmat iskupljenja)
- Juridički i magisterijski karakter dogmata, naročito manifestovan na Prvom Vatikanskom Saboru, po kome je dogmat odluka nepogrešivog autoriteta, a ne ispovedanje vere koje iskazuje duhovno iskustvo i svest Crkve.
[uredi] Istorijski razvoj
Može se podeliti na glavne periode:
- Patristički
- Srednjovekovni ili sholastički
- Protivreformatorski
- Reakcije protiv modernizma
- Konsolidovanja ultramontanizma
- Antiekumenizma
- "Aggoirnamento".
Klasični Oci latinske Crkve su:
- Amvrosije Milanski (339-397),
- Jeronim Stridonski (350-420), koji je preveo Bibliju na latinski jezik (prevod poznat pod nazivom Vulgata) i napisao spis O čuvenim muževima;
- Avgustin iz Tagaste, episkop iponski (354-430), koji je napisao Ispovesti (između 397-401), O Trojici, O Državi Božijoj, De doctrina Christiana, itd.;
- papa Grigorije Veliki (+604), koji je ostavio Rimski paterik (poznat i kao Dijalozi, zbog čega je sam papa u Istočnoj Crkvi dobio nadimak Dijalog), Moralia in Job (tumačenje na knjigu Jova) i Regula pastoralis (Pastirska uputstva)
- Zapadna patristika se zaključuje sa Isidorom Seviljskim (+636).
U oce Latinske Crkve uključuju se i drugi poznati pisci:
- Irinej, episkop lionski (+ oko 202), poreklom iz Male Azije, učenik Svetog Polikarpa Smirnskog, koji poznavaše Svetog Apostola Jovana (u Adversus haereses on pravi spisak episkopa Rima, pretpostavljajući da je Sveti Apostol Petar bio prvi), pisac dela Otkrivenje i odbacivanje lažne gnose, napisanog protiv gnostičkih jeresi;
- Ipolit Rimski, postradao mučenički 235. god., napisao je Aiostolsku Tradiciju;
- Tertulijan Kartaginski (od 155. pa do 220), prvi hrišćanski latinski pisac, autor mnogih polemičkih i apologetskih spisa: Apologeticum, Protiv jeresi (oko 200), Contras Praxeas, Contra Macionum, De anima;
- Minucije Feliks iz Numidije (Octavius);
- Kiprijan Kartaginski (+258), mučenik i ugledni episkop Crkve u Africi, pisac mnogih pastirskih pisama i dela 0 jedinsvu Crkve;
- Laktancije, koji je napisao Božanske ustanove (304-314);
- egzegeta Rufin Akvilejski (+410);
- Ilarije Poatijeski (oko 315-367), autor dela 0 Trojici ;
- Papa Lav I (+461), koji je doprineo formiranju halkidonske hristološke dogme (451).
U ovom periodu drži se i Kartaginski Sabor (411), pod papom Inokentijem I, koji je osudio pelagijanstvo.
[uredi] Teorija pontifikalne moći
Posle ove epohe, jedna od glavnih briga Katolicizma bila je da istorijskim i teološkim dokazima formuliše teoriju pontifikalne moći, univerzalne jurisdikcije episkopa Rima. Dok papa Grigorije Veliki (590-604) stvara koncepciju o papskoj vlasti, tj. teokratsko učenje, papa Andrijan (772-795) poziva se na istorijsku pogrešku po kojoj je car Konstantin predao papi Silvestru deo franačke države; otuda i pojava pontifikove (papine) države. U rimskoj katedrali 800. god. Karlo Veliki prima carsku krunu iz ruke pape Lava Š. Ovo je bio postupak od istorijske važnosti: njime se ustanovljuje "hrišćansko zapadno carstvo". Docnije pape stalno će ponavljati ovaj gest. Da bi dokazali "univerzalni primat" Rimske Crkve, papa Nikola I (858-867) izmišlja apokrifnu kolekciju drevnih papskih odluka (Lažne dekretalije), izdatih polovinom IX veka. U takvoj atmosferi javlja se Fotijeva "šizma" (Fotije, oko 820-895, koga 863. papa nije priznao kao patrijarha konstantinopoljskog). Pomesni sabor (867) osuđuje papu, a Drugi pomesni sabor (869-870), pod uticajem cara Vasilija Makedonca, osuđuje Fotija.
[uredi] Velika šizma
U takvoj atmosferi 1052. godine patrijarh Mihailo Kerularije započinje napade protiv crkava latinskog obreda u Carigradu. Šesnaestog jula 1054. godine papski legati na čelu sa kardinalom Humbertom, pošto nisu primljeni od Patrijarha, u ime pape Lava IX (mrtvog već nekoliko meseci), na oltar Svete Sofije polažu bulu ekskomuniciranja protiv patrijarha Mihaila. Sa svoje strane, Patrijarh ekskomunicira papske delegate. Na kraju, papa Grigorije VI (1073-1085), bivši kardinalđakon Hildebrand, koji uvodi sistem konklave kardinala-episkopa za izbor pape, objavljuje "Dictatus papae rarae", dekrete kojima definitivno nameće teoriju papske vlasti, uključivši pravo pape da zbacuje poglavare država. Time se završava jedno od velikih poglavlja Katolicizma.
[uredi] Doba nakon velike šizme
Početkom drugog milenijuma Katolicizam ulazi u svoju sholastičku epohu, u kojoj se teologija svodi na racionalizam vere i sistematizovanje doktrine po metodama filozofije. U ovom periodu značajni oci latinske Crkve jesu: Anselmo Kenterberijski (1033-1109), nazvan "ocem sholastike", koji teologiju smatra za fides querens intellectum i formuliše ontološki dokaz da bi dokazao egzistenciju Boga ( u Proslogium), autor rasprave Cur Deus Noto?; Abelard (1097-1142), autor kolekcije Summae Sententiorum, Sic et Non Petar Lombard, profesor i episkop pariski (+1160), koji 1150. god. objavljuje četiri knjige izreka, jedno od klasičnih predstavljanja katoličke doktrine u srednjem veku; Bernard Klervovski (1091-1153) i Toma Akvinski (1225-1274), italijanski dominikanac, profesor na pariskom univerzitetu, osnivač sholastike, kanonizovan kao doctorus angelicus. Albertov učenik (1206-1280), tumač Aristotela, Toma od 1266-1272. god. izdaje Summa theologica, najgrandioznije sholastičko predstavljanje hrišćanstva, koristeći se konceptualnom strukturom Aristotelove filozofije. I pored toga što će protiv tomističkog intelektualizma ustati teolozi franjevačke škole, avgustinovske i plotinovske inspiracije - kao Bonaventura (1221-1274), Jovan Duns Skot (1266-1308) i Giljom di Okam (1275-1347) - sholastička tomistička metoda nametnuće se kao obavezna po celome Katolicizmu, srednjovekovnom i savremenom.
[uredi] Koncili Rimokatoličke crkve
Istorija Katolicizma obeleženaje u ovom periodu serijom ekumenskih koncila koji obznanjuju ne samo di sciplinske kanone nego i dekrete doktrinarnog karaktera. Tako Četvrti Lateranski Koncil (1215), na kome je dominirao papa Inoćentije II (koji 1209. god. započinje krstaški rat protiv katara), izjašnjava se za doktrinu "transubstancijacije" u pogledu Tajne Evharistije i za "analogia ontis" što se tiče sličnosti tvari i Tvorca. Sazvan da bi se stavio kraj papskoj šizmi (1378-1417) - tri pape su se svađale oko papske tijare: Grigorije IX u Rimu, Benedikt XII u Avinjonu i Jovan XXII u Pizi - abor u Konstanci (1414-1417) osuđuje 1415. češkog reformatora Jana Husa (1369-1415) i nameće "koncilijarizam", izabravši novoga papu, Martina V (1417-1431). Teoriju o superiornosti sabora nad papom naročito je podržavao čuveni galikanski teolog Pjer Daili (1350-1420) i Žan Žerson (1363-1429). Sabor u Ferari-Florenci (1438-1445), pod pritiskom vizantijskog cara Jovana Paleologa, pokušava da ostvari sjedinjenje Pravoslavne sa Latinskom Crkvom, ali ne uspeva; međutim, ipak proklamuje doktrinu o "Sedam Tajni". Vredno je zabeležiti u ovom periodu zaštitu vere silom kanonskog prava. Zbirke kanonskih tekstova kruže sa norma-tivnom vrednošću: Gracijanov Dekret 1140), "Liber xtra" Grigorija IX (1234), "Liber sextus" Bonifacija VIII (1298), Klementine objavljene 1317 (sve su bile prepisane u "Codex juris canonici", promulgirane od pape Benedikta XV 1917).
[uredi] Protestanstka reforma
Protestantska reforma zatiče srednjovekovni Katolicizam u punoj krizi. U sučeljavanju sa Protestantizmom, Katolicizam poseže za svim sredstvima da bi održao diktaturu pape i rimske kurije. Petnaestog juna 1520. god. papa Lav H objavljuje bulu "Exeurge Domino" kojom osuđuje doktrinu Martina Lutera (1483-1546), avgustinskog kaluđera, profesora egzegeze sa univerziteta u Vitenbergu, koji je 31. oktobra 1517. objavio 95 teza protiv indulgencija, zapalivši tako proteste protiv zloupotreba Kašolicizma. Pod uticajem velikog humaniste Erazma Roterdamskog (1446-1536) Luter - koji e imao susret u Augsburgu (oktobar 1518) sa dominikancem Tomasom de Vio Kajetanom (1459-1534), čuvenim komentatorom Tome Akvinskog, kao i Filipom Melanhtonom (1497-1560), koji je sačinio "Augsburško ispovedanje" (1530) koje je i Luter prihvatio - produžuje borbu za reformu Rimokatoličke Crkve. Godine 1540. papa Pavle III potvrđuje "Isusovu kompaniju" - organizaciju jezuita koju je 1491. god. osnovao španski oficir Ignacije Lojola - i poverava joj dužnost da se u ime katolika bori protiv protestantske jeresi. Time počinje takozvana "kontrareforma". Radi lovljenja jeretika već je postojala "Inkvizicija", sud osnovan 1236. godine od pape Grigorija IX i poveren redu braće propovednika (dominikanaca), koji je osnovao Dominik de Guzman (1170-1221).
[uredi] Sukobi sa Protestantima
Međutim, najžešći sukob sa novim protestantskim doktrinama odvija se na Tridentskom Saboru, sazivanom u tri navrata: 1545-1549; 1551-1552. i 1562-1563. pod Pavlom Š (+1549) i Julijem III. Sabor preuzima sva velika poglavlja dogmatike (Pismo i Tradicija, vera i dela, Sedam Tajni, "transsubstancijacija", Evharistija kao žrtva, hirotonija kao tajna, uzvišenost pape nad saborom itd.), kojima daje sholastičku, klasičnu formulaciju. Papske teze su strogo branjene i čuvane. Tridentski Katolicizam, koji je u stvari antiprotestantski Katolicizam prenet u koncepciju tomizma, postaje obavezan; 1564. godine formira se Kongregacija kardinala zaduženih da bdiju nad ispravnim tumačenjem saborskih akata, dok 1566. god. papa Pije V štampa poznati "Katihizis Tridentskog Sabora". Jedan od jezuitskih teologa koji se odlučno suprotstavljao Reformaciji u to vreme bio je Robert Belarmin (1542-1621). Godine 1622. papa Grigorije XV stvara kongregaciju "De Propaganda fide", najvažniji misionarski organizam, koji u žiži ima nevernike (ifideli), ali i hrišćane disidente, šizmatike. (Ovu je Kongregaciju reorganizovao papa Pavle VI pod imenom "congregatio rgo Gentium Evangelisatione seu de Propaganda Fide", konstitucijom "Regimini Ecclesiae", 15. jula 1967. godine.)
[uredi] Novi izazovi
Ako je tokom XVIII veka Katolicizam suočen sa jansenizmom (teološki pokret koji je negirao slobodnu volju; osnovao ga je početkom XVII veka Kornelius Jansenius, episkop od Ypres-a), u XIX veku Katolicizam se sučeljava sa krizom modernizma, izazvanom sukobom između vere i naučnog modernog duha. Iako su poznati pisci i teolozi nastojali da Crkva drži korak sa idejama epohe (Lammenitas 1782-1854 i Lacordaire 1802-1861), ipak 1864. god. papa Pije IX (1846-1878) izdaje encikliku "Quanta Cura koju dodaje "Sillabus", spisak savremenih osuđenih jeresi. Isti Papa uzima sebi pravo 1854. god. da predloži kao dogmat vere učenje o neporočnom začeću Djeve Marije, te je time izazvao raspravu o nepogrešivosti pape.
[uredi] Prvi vatikanski koncil
Pije IX, idući žarko za svojim ultramontanističkim namerama, saziva 1868. god. svojom bulom "Aeterni Patris" Prvi Vatikanski Koncil (20. ekumenski). Otvoren decembra 1869, Koncil 1870. izglasava konstituciju "Pastor aeternus" kojom nameće dve glavne katoličke dogme: univerzalni primat episkopa Rima i ličnu nepogrešivost pape kad govori eh cathedra. Prvi Vatikanski Koncil doveo je ne samo do odvajanja Starokatoličke Crkve od Rimske Crkve nego i do učvršćenja jedne eklisiologije juridičkog i univerzalističkog tipa, totalno protivrečne pravoslavnoj eklisiologiji. Tu ultramontanističku eklisiologiju favorizovao je kardinal Džon Henri Njuman (1801-1890), anglikanac obraćen u Katolicizam, koji pod uticajem Oksfordskog pokreta, osnovanog 1833. god., piše 1854. god. Esej o razvoju, u kojem govori o organskoj evoluciji dogmata, pod nepogrešivim autoritetom pape. Njegova koncepcija poriče ideje nemačkog katoličkog teologa J. A. Moehlera (1786-1838) koji je formulisao eklisiologiju veoma blisku pravoslavnome duhu.
Papa Lav H III (878-1903) preporučuje tomizam kao obaveznu sholastičku metodu za tumačenje doktrine. Isti Papa odbacuje validnost anglikanskih hirotonija, štampa 1891. godine "Rerum novarum", u kojem se oprezno izjašnjava o socijalnim idejama vremena, braneći ličnu imovinu i pomirenje socijalnih klasa, a 1894. godine, u encikliki "Orientalium", predlaže dijalog sa Pravoslavnim Crkvama. Istu socijalnu etiku predložiće papa Pije XI u "Quadragesimo Anno (1931). Da bi definitivno osudio "modernizam", papa Pije XI objavljuje 1907. godine "Pascendi Dominici Gregis", koji je već ponovo iste godine odštampala Sveta služba u dekretu "Lamentabil". Nastavljajući negativan odnos prema modernizmu, Pije XI osuđuje ekumenski pokret 1928. god. u "Mortalium Animos", a 1937. komunizam, enciklikom Divine Redemptoris".
Nužnost promene metode ipak se oseća sve više i više. Papa Pije HP podstrekava obnovu biblijskih ("Divino Aflante Spiritu 1943), eklisioloških ("Mystici Corporis", 1943) i liturgičkih studija ("Mediator Dei , 1947). Inače, to je epoha u kojoj se javljaju nekoliko veli-kih teologa-filozofa: Teilhard de Chardin, , M. J. Scheeben, Jeap Danielou (1905-1974), Nepgu de Lubac, Yves de Montcheuil, Yves Congar, Hans Urs von Balthasar. Od katoličkih filozofa najčuveniji su: Pierre Laberthonniere (1860-1932), Etienne Gilson, Jaques Maritain, neotomista, i Gabriel Magse Marcel, egzistencijalista.
[uredi] Drugi vatikanski koncil
Licem u lice sa društvom u stalnoj promeni, zbog tehnološke i socijalne revolucije, Katolicizam postavlja sebi pitanje pastirskog i kulturnog prilagođava nja. U tom kontekstu papa Jovan XXIII (1958-1963) najavljuje 25. jan. 1959. Drugi Vatikanski Koncil, kojeg stavlja pod devizu jednoga aggiornamento-a. Pošto izdaje dve važne enciklike o ovoj temi: "Ad Patrem Cathedram" (1959) i "Mater et Magistra" (1961), papa otvara Koncil 11. oktobra 1962. god. koji se održava u četiri sednice i završava se 8. decembra 1965. god., a papa Jovan umire 3. juna 1963. Papa Pavle VI, posle prve svoje enciklike "Ecclesiam Suam" (1964), proglašava četiri konstitucije prihvaćene na Drugom Vatikanskom Koncilu - dve dogmatske: "Lumen Gentium" (0 Crkvi) i "Dei Verbum" (o božanskom otkrivenju) i dve pastirske: "Sacrosanctum Concilium i "Gaudium et Spes" (o Crkvi u savremenom svetu). Dva dekreta, od ukupno devet, bave se manjeviše odnosima između Katolicizma i Pravoslavlja: jedan o ekumenizmu - "Unitatis Redintegratio (nov. 1964), koji posvećuje jedno poglavlje Istočnim Crkvama, i drugi o Istočnim Crkvama sjedinjenim sa Rimom - "Orientalium Ecclesiarum".
Većina posmatrača vidi Drugi Vatikanski Koncil kao pastirski koncil, premda njegov teološki doprinos nije lišen važnosti. Između ostalog, čini se da su dve velike tradicionalne pravoslavne ideje ponovo stavljene u novu perspektivu: pomirenje, kao metod da se tumači Tradicija i da se predstavi doktrina, i katoličnost (nesavršena ali stvarna) pomesne Crkve. Veliki deo rimokatoličkih savremenih teologa želi da veruje kako je eklisiologija Drugog Vatikanskog Koncila različita od one Prvog Vatikanskog Koncila. Neki se koriste deklaracijama i aluzijama iz koncilskih dokumenata da bi se posredno kritikovala celina tradicionalnog Katolicizma. U tim postkoncilskim teološkim trvenjima angažovali su se telozi Edward Schillebeeckx, Karl Rahner, Hans Kung, Kardinal Leo Suenes i drugi.
Ovde se ne može sačiniti iscrpno poređenje između Katlicizma i Pravoslavlja. Ipak se može reći da je na univerzalnom planu Istočna Crkva u prvom milenijumu hrišćanske ere igrala glavnu ulogu u formiranju doktrine. Ne samo što su vaseljenski sabori počinjani i organizovani na Istoku, nego su i osnovni dogmati hrišćanstva bili razrađivani u terminima Istočnih Otaca. Iako Latinska Crkva poseduje čuvene oce i pisce, Rim se ipak ne može uporediti sa velikim hrišćanskim centrima Istoka i Afrike: Antiohijom, Aleksandrijom, Efesom, Edesom, Kesarijom, Kartaginom. Teološki doprinos papa ili papskih legata na vaseljenskim saborima bio je apelativan. Odvojeni politički i kulturno, dva dela hrišćanskoga sveta imaju različite perspektive. Istok neguje saborni stav i zauzet je čuvanjem kontinuiteta sa pravoslavnom tradicijom. Zapad želi centralizovanje Crkve kroz jačanje i ekspanziju papske vlasti; zato lakše prihvata akumuliranje i asimilovanje "novih tradicija". A to je primećeno još u IX veku, kad su na Istoku kružili spiskovi sa "latinskim novotarijama" ili "papskim dogmatima". U svojoj enciklici istočnim patrijarsima (867), među novim dogmatima Fotije pominje "Filiokve", upotrebu beskvasnoga hleba u Evharistiji i celibat sveštenika. Na Fotijevo traženje, episkop ohridski Lav piše pismo episkopu tranijskom Jovanu, u kojem nabraja običaje uvedene kod Latina, a protivne Apostolskoj tradiciji: upotreba beskvasnoga hleba za Evharistiju, jedenje mesa i izbacivanje "Aliluja" u toku Velikog posta, post subotom. Posle ekskomuniciranja 1054. god., patrijarh Mihailo Kerularije, u pismu antiohijskom patrijarhu Petru, označava kao latinske zablude dodatak "Filioque", celibat, odsustvo poštovanja svetih, i pita se zašto se još ime pape nalazi u diptisima. U svome odgovoru Patrijarh Antiohijski pravi razliku između suštinskih i indiferentnih učenja (presni hleb, ασιμος), što znači da on prihvata jedinstvo u raznolikosti.
Posle XI veka vizantijski spiskovi latinskih novotarija sadrže između drugih i ove: krštenje kropljenjem, evharistijska materija, "Filioque", papski primat. U tim spiskovima iznose se dve glavne optužbe: uvođenje doktrinarnih i liturgijskih novotarija - što ukazuje na dogmatski razvoj koji nema u vidu kontinuitet sa Tradicijom; i sprovođenje primata rimskoga episkopa u centralističkom smislu, čime se posredno afirmiše primatska koncepcija nepoznata u Crkvi. Svakako da je rimski primat priznat, ali samo u smislu da je episkop Rima prvi od pet jednakih patrijaraha, primus inter pares; primat, dakle, ne podrazumeva pravo rimskog episkopa da se meša u unutrašnji život pomesne Crkve, zato što se time povređuje božansko pravo, mada su u nekim slučajevima patrijarh, kao i car, apelovali na papu. Te doktrinarne razlike pravoslavni će pominjati kako prilikom unionističkih sabora (pod pritiskom vizantijskih careva pravoslavni Grci prihvataju da raspravljaju o učenju o "Fillioque" na Saboru u Lionu 1274. godine, te da potpišu formulu "eh Patrem reg Filium", docnije predloženu na Saboru u Florenci, 1438-1439), tako i povodom pokušaja sjedinjenja sa Rimom (Brest, 1595). U enciklici istočnih patrijaraha iz 1848. god. doktrinarne razlike su ne samo naširoko pobrojane nego su i kategorički odbačene.
Yves M. J. Congar nabraja pet glavnih razlika u sadržaju učenja između pravoslavnih i katolika, ali smatra da nijedna od njih nema radikalni smisao. One su: 1) "Filioque"; 2) prvenstvo episkopa Rima nad Vaseljenskom Crkvom i papska nepogrešivost; 3) učenje o Tajnama, naročito neizbrisivi karakter hirotonije i miropomazanja, priroda tajne braka i evharistijsko osvećenje preko epikleze; 4) neporočno začeće Djeve Marije (u međuvremenu, 1950. god., dodata je nova dogma o vaznesenju na nebo telom Matere Božije); 5) učenje o purgatorijumu i posebnom sudu. Kongar je ubeđen da se ova razmimoilaženja mogu veoma ozbiljno svesti do granice zakonske razlike, ali priznaje da "u sadašnjem stanju, primat i nepogrešivost pape jesu opozicione nesvodive tačke".
Zaista, posle Drugog Vatikanskog Koncila, koji je žustro potvrdio da je papski primat nezaobilazna struktura za jedinstvo univerzalne Crkve, jasno se vidi da ono što jeste problem između katlika i pravoslavnih nije prosta doktrinarna razlika, nego cela eklisiološka vizija. Metoda da se poređenjem dogmatskih razlika one relativizuju u ovom je slučaju nedovoljna, zato što pravoslavni nikada neće prihvatiti da razmatraju projekciju istorijske Vaseljenske Crkve polazeći od načela koje tu projekciju a priori određuje.
[uredi] Organizacija rimokatoličke crkve
[uredi] Papa
 |
Za više informacija pogledajte Papa |
[uredi] Episkopati
|
Za više informacija pogledajte Veće biskupa |
[uredi] Veće kardinala
|
Za više informacija pogledajte Veće kardinala |
[uredi] Osnovne karakteristike
- vera u direknno i neprekinuto organizaciono nasleđe od prvobitne crkve koju je osnovao Isus
- vera da je crkva nosilac jedinstva i sveukupnosti učenja Isusa i njegovih apostola
- korišćenje svetih slika, sveća, muzike i svete vode u obredima
- vera da je evharistija zaista istinski telo i krv Hristovo
- razlikovanje dve vrste divljenja prema svetima: latria je klanjanje Bogu, a dulia svecima.
- vera u mogućnost „isterivanja duhova“ (egzorcizam)
- veća bliskost dogmata i teologije u odnosu na pravoslavnu hrišćansku crkvu
- vera u nepogrešivost pape (u doslovnom ili prenesenom značenju)
- centralizovana crkva
[uredi] Platonov uticaj na doktrinu Rimokatolicizma
Mnoge stvari y doktrinama Rimokatolicizma vuku poreklo od Platonovih »carskih laži«, ili su pod uticajem ovih; predstavama o nebu, o čistilištu i o paklu y njihovim srednjevekovnim oblicima može ce nalaziti trag sve do poslednjih knjiga Države; kosmologija sholastike velikim delom dolazi iz. Timeja; učenje o realizmu (o objektivnom realitetu opštih pojmova) bilo je tumačenje Platonova učenja o idejama, i čak »quadrivium« vaspitanja (aritmetika, geometrija, astronomija i muzika) dobi svoj oblik prema planu vaspitanja što ga je razvio Platon. Pomoću ovakvog sastava nauka upravljalo ce narodima zapadne Evrope gotovo bez nasilja, i ovi su dragovoljno primali ovu vlast, tako da su svojim vladarima kroz hiljadu godina davali izdašnu materijalnu potporu, ne tražeći nijedan glas y upravljanju državom. I ta odanost nije bila ograničena samo na prost narod, nego i trgovci, i vojnici, i feudalna gospoda, i građanske moći — svi su pred Rimom savijali kolena. To je bila aristokratija s neobičnom oštrinom političkoga pogleda; ona je izradila organizaciju dostojnu najvećeg divljenja, i to je najmoćnija organizacija koju je svet ikada video.
Jezuiti koji su jedno vreme vladali Paragvajem bili su polu-platonski čuvari, klerikalna oligarhija koja je znanjem i umetnošću stekla moć usred varvarskoga stanovništva.
[uredi] Vidi još
[uredi] Spoljašnje veze
