Krakov

Krakov polj. Kraków
Kolažni prikaz znamenitosti Krakova: Glavni trg, Kraljevski zamak na Vavelu, Barbakan, Bazilika Svete Marije, Crkva Svetog Petra i Pavla, Collegium Maius
Osnovni podaci
Država	Poljska
Vojvodstvo	Vojvodstvo Malopoljsko
Stanovništvo
Stanovništvo	756 441
Aglomeracija	1 516 000
Gustina stanovništva	2315 st./km²
Položaj
Koordinate	50°03′N 19°57′E
Vremenska zona	UTC+1, leti UTC+2
Nadmorska visina	220-380 m
Površina	326 km²
Krakov Krakov na mapi Poljske
Ostali podaci
Gradonačelnik	Jacek Majhrovski
Veb-strana	krakow.pl

Krakov (polj. Kraków) je grad u južnom delu Poljske. Nalazi se nad rekom Vislom. U prošlosti Krakov je bio prestonica Poljske, a sada je sedište povjata i sedišta Malopoljskih vlasti. U njemu živi oko 750.000 ljudi (1,5 miliona u širem području).

Površina grada je – 326,8 km².

Krakov je administrativni, kulturni, obrazovni, industrijski i turistički centar regije. Grad predstavlja saobraćajni čvor, u njemu se ukrštaju važni međunarodni i regionalni putevi kao i železničke pruge. U blizini grada se nalazi i međunarodni aerodrom.

Etimologija imena

Po legendi ime Krakova potiče od imena kneza Kraka. Verovatno ta reč potiče od Kelta, koji su naseljavali ove krajeve, što je dokazano preko arheoloških nalazišta i iz rimskih izvora. U Češkim legendama se takođe javlja junak Krak. Postoji i druga verzija po kojoj je Krakov dobio ime po Kruku, što označava osobu sa ptičijim imenom, to ime se često javljalo u Slovenskim kneževskim porodicama.

Istorija

Mnoge hipoteze ukazuju na to da je Krakov smešten na mapi Klaudijus Ptolemeusa koja je nastala između 142.- 147. godine naše ere. [1]. Krakov bi trebao da bude naselje Carrodunum, što se zaključuje po njegovom položaju između već identifikovanih naselja u južnoj Poljskoj.

Sukiennjice

Najstarije naselje se nalazilo na odbrambenom Vavelskom brdu. To je bilo jedno od najznačajnijih naselja u državi Vislana. Oko 990. godine našao se u granicama Poljske države. Prvi poznat zapis o Krakovu (u kome se govori o Krakovu kao o poznatom trgovačkom centru) potiče od Ibrahim ibn Jakuba i zapisan je oko 966. godine. Najkasnije od 1000. godine u Krakovu se nalazilo sedište Krakovskog biskupa. Za vreme vladavine Kazimira Obnovitelja Krakov je postao prestonica države.

Godine 1241. Krakov je uništen usled tatarske najezde.

Godine 1320. u Krakovskoj katedri krunisan je Vladislav Lokietek. Od tada, pa sve do1734. godine Krakov je bio mesto na kome su krunisani poljski kraljevi.

U XIV veku u predgrađu Krakova nastala su sledeća naselja: na jugu Kazimir (1335) i na severu Klepaž (1366).

Kao prestonica jedne od najvećih kaljevina u Evropi u XV i XVI vek Krakov se razvijao u svakom pogledu - arhitektonskom, trgovačkom, kulturnom i naučnom. Kompleks zamkova na Vavelu je prepravljen u renesansnom stilu. Obnovljen je i Univerzitet nastao 1364. godine.

Pogled na stari grad

Po prvi put Krakov je uništen od strane neprijateljske vojske za vreme Švedske najezde 1655. godine. U XVIII veku osvajan je od pruske, švedske, ruske i austrijske vojske.

Godine 1850. veliki požar je uništio preko 10% površine grada.

Za vreme nemačke okupacije (1939-1945) pretrpeo je velike ljudske i materijalne gubitke.

Krakovske oštine

Krakov je podeljen na 18 opština koje su označene rimskim ciframa: I, II, III... XVIII. Deo tih opština ima svoje običajne nazive i trenutno traje rasprava o njihovom priznavanju. Ova podela je uvedena 1990. godine.

Kultura

Istorijski centar Krakova*
Svetska baština Uneska
Vrsta	kulturna
Kriterijum	IV
Referenca	29
Regija†	Evropa
Istorija upisa u svetsku baštinu
Upis	1978.  (2. sednica)
* Ime kao na zvničnoj listi svetske baštine. † Regiju je klasifikovao UNESKO.

Pečat grada

Krakov je jedan od najvažnijih kulturnih centara Poljske, mnogi ga smatraju za kulturnu prestonicu države. Krakovski stari grad je uvršten u listu svetske kulturne baštine. Svaki dan Krakov poseti između tri i četiri miliona turista.

U Krakovu se nalaze mnoge kulturne institucije od značaja za celu Poljsku.

Izabrana pozorišta:

• Pozorište Bagatela
• Krakovsko pozorište - Scena STU]]
• Pozorište Groteska
• Narodno pozorište
• Staro Krakovsko pozorište
• Pozorište Slovackog

Potpuna lista pozorišta: Krakovska pozorišta.

U Krakovu se nalazi 28 muzeja sa Narodnim muzejem na čelu, u kome se nalaze brojne kolekcije poljskog i svetskog slikarstva. Sem toga u Krakovu je i sedište Krakovske Filharmonije.

Potpun spisak muzeja: Krakovski muzeji.

Krakovska avangarda

Učilišta

Krakov je sedište mnogih viših škola, kako državnih tako i privatnih. Najvažnije od njih su:

• Jagelonski Univerzitet
• Krakovska Politehnika
• Ekonomska Akademija
• Akademija Fizičkog Vaspitanja
• Muzička Akademija
• Pedagoška Akademija
• Akademija Lepih Umetnosti
• Poljoprivredna Akademija
• Papska teološka Akademija
• Državna viša škola glume

Potpun spisak: Krakovske više škole.

Sport

• hokej - Krakovija (Cracovia)
• fudbal - FK Krakovija (Cracovia), Visla Krakov (Wisła Kraków), Hutnjik Krakov (Hutnik Kraków), Garbarnja Krakov (Garbarnia Kraków), Vavel Krakov (Wawel Kraków), Podgože Krakov (Podgórze Kraków), Bježanovjanka Krakov (Bieżanowianka Kraków)
• Moto trke - Vanda Krakov (Wanda Kraków)
• Ragbi - Juvenja Krakov (Juvenia Kraków)

Krakovske atrakcije

Krakov je jedan od najznačajnijih evropskih turističkih centara sa vrednim atrakcijama iz raznih epoha. U krakovu se nalazi preko 6 hiljada atraktivnih objekata.

• Vavelsko Uzvišenje, u tome: Katedra na Vavelu, Kraljevski zamak na vavelzu, Zmajeva Jama
• srednjovekovni izgled centra grada: Krakovski trg sa kulom, katolička crkva, sukiennjice, ostaci utvrđenja.
• Stari jevrejski kvart sa sinagogama

Parkovi i priroda

Parkovi u Krakovu zauzimaju 318,5 ha (2002) što predstavlja manje od 1% površine grada.

U Krakovu se nalazi 5 rezervata prirode ukupne površine 48,6 ha (0,14% površine grada).

Lista spomenika prirode na području Krakova broji 192 objekata.

Osobe povezane sa Krakovom

• Aleksander Abuš
• Stefan Banah
• Daniel Boguš
• Boleslav III
• Kžištof Borek
• Karl Karl
• Eva demarčik
• DJ Tomek
• Robert Gadoha
• Henrik Grosman
• Ludvig Gumplovič
• Frdrih Halm
• Vojćeh Has
• Ježi Hofman
• Josef Hofman
• Holi Kasimir
• Jan II. Kazimir
• Eva Lipska
• Franćišek Maharski
• Jan Matejko
• Edvard Ohab
• Jan Rokita
• Zigmunt II
• Ježi Štur
• Vladislav II

Galerija

• 

  Spomenik Adama Mickijeviča

• 
• 

  Krakovska crkva

• 

  Crkva Tela Hristovog

• 

  Manastir

• 

  Pozorište Slovackog

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Krakov

• Zvanična prezentacija grada
• Zvanična prezentacija grada