Kuba

Republika Kuba (šp. República de Cuba) je država i arhipelag u severnim Karibima koji se nalazi između Karipskog mora, Meksičkog zaliva i Atlantskog okeana. Severno od Kube se nalaze Sjedinjene Američke Države i Bahami, na zapadu Meksiko, na jugu Kajmanska ostrva i Jamajka, a na jugoistoku Haiti.

Република Куба
República de Cuba

Zastava Grb
krilatica: "Patria o Muerte" (španski: Domovina ili smrt)''
Himna La Bayamesa
Glavni grad	Havana 23°8′N 82°23′W
Službeni jezik	španski
Vlada	Socijalistička republika
- Predsednik	Raul Kastro
- Potpredsednik	Hoze Ramon Maćado Ventura
Nezavisnost	Od Španije
- Proglašena	10. oktobar 1868.
- Proglašena republika	20. maj 1902.
- Kastrov ulazak u Havanu	1. januar 1959.
Površina
- Ukupno	110.861 km² (105.)
Stanovništvo
- 2006.	11.382.820 (73..)
- 2005. popis	11.177.743
- Gustina	102/km² (97..)
BDP (PKM)	2005. približno
- Ukupno	$39,17 milijardi (bez ranga.)
- Po glavi stanovnika	$3.500 (bez ranga.)
Valuta	Pezos (CUP)
Vremenska zona	UTC od -5 do -4
Internet domen	.cu
Pozivni broj	++53

Istorija

Za više informacija pogledajte članak Istorija Kube

Španska kolonizacija

Kubu i njeno indijansko stanovništvo (Taino, Siboni i Ganajatabi) okupirali su Španci u prvoj polovini šesnaestog veka. U narednih par decenija domorodačko stanovništvo je praktično istrebljeno ropskim radom i bolestima iz Evrope. Da bi se održala radno intenzivna privreda na plantažama šećerne trske, na Kubu su dovedene desetine hiljada afričkih robova (17. i 18. vek).

Borba za nezavisnost

Borba za nezavisnost kolonije je počela 1868. Borbe od 1868. do 1878. poznate su kao Veliki rat (Guerra Larga), a od 1878. do 1879 kao Mali rat (Guerra Chiquita). Godine 1895. kubanski nacionalni heroji Hoze Marti, Maksimo Gomez i Antonio Maceo su predvodili 200.000 Kubanaca u borbi protiv španskih kolonijalnih vlasti. Međutim, Špance je sa Kube konačno proterala tek intervencija SAD-a u špansko-američkom ratu 1898. godine.

SAD su okupirale ostrvo i držale ga do formalnog proglašenja nezavisnosti 1902. godine, nakon čega su i dalje dominirale na ostrvu. Takozvanim Platovim amandmanom, koji je važio do 1932., SAD su zadržale pravo da intervenišu na ostrvu u cilju zaštite svojih nacionalnih interesa. Ostatak ovih posebnih vojnih prava SAD na Kubi je vojna baza u Zalivu Gvantanamo, koja od 2000. služi kao zatvor za zarobljenike iz rata u Avganistanu i Iraku.

Revolucija iz 1959

Fidel Kastro je organizovao pobunjeničku armiju, kojom se pokušao suprotstaviti tadašnjem diktatoru Kube Batisti. Njegovi najbliži saradnici bili su Raul Kastro, Kamilo Sjenfuegos i Argentinac Ernesto Če Gevara. Kastrov 'Pokret 26. jul' je preuzeo vlast na Kubi 1959. godine, nakon pobede nad Batistinim oružanim snagama. U vreme trijumfa Revolucije, 75% kubanske zemlje je bilo u vlasništvu stranaca (najviše državljana Sjedinjenih Američkih Država). Kuba je proglašena Socijalističkom diktaturom 1961.

Nova revolucionarna vlada je izvršila zemljišne reforme i nacionalizovala većinu vlasništva stranih kompanija, kao i domaćih bogataša. Rezultat toga je bio pogoršanje odnosa sa SAD. Kastro se isprva nije deklarisao kao komunist, ali su ga snažne veze sa Sovjetskim Savezom kasnije privolele da na taj način organizuje vlast, po ugledu na Sovjetski Savez. Nova vlada je započela reforme kakve je Kastro i obećao. Zdravstvo i školstvo su postali besplatni za sve građane Kube.

Nekoliko narednih decenija Kuba je dobijala značajnu pomoć Sovjetskog Saveza, najviše preko razmene šećera za naftu koju je Kuba dalje plasirala na svetsko tržište. U to vreme Kuba je podržavala komunističke pokrete u Latinskoj Americi: (Nikaragva, Salvador, Gvatemala i Čile) i Africi: (Angola, Mozambik i Etiopija, Kongo). Samo u Angoli Kuba je imala 50.000 raspoređenih vojnika.

Prelazni period

Raspadom Sovjetskog Saveza 1991. godine Kuba je doživela težak ekonomski udarac i proglašen je „specijalni period“ oporavka. Iako su MMF i Svetska banka odbile da pruže pomoć Kubi, kubanska privreda se nije urušila i, iako su ekonomski pokazatelji i dalje niži nego 1989. godine, oseća se spor, ali stabilan ekonomski napredak.

Amerikanci su proglasili trgovinski embargo protiv Kube, koji se odnosi na izvoz sve robe (osim lekova i hrane) na Kubu. Najveći broj putovanja Amerikanaca na Kubu je zabranjen (turistička putovanja su zabranjena zakonom). Amerikanci koji putuju na Kubu to čine krišom, putujući preko Meksika, Kanade ili Bahama.

Politika

Kuba je komunistička država, ili parlamentarna republika predvođena Komunističkom partijom. Fidel Kastro je bio na čelu države i vlade od 1959. godine. On je vršio funkciju šefa države, šefa vlade, prvog sekretara Kubanske komunističke partije, kao i vrhovnog zapovednika Kubanskih oružanih snaga. Februara 2008. Fidel Kastro se povukao sa funkcije predsednika. Za novog predsednika Kube je izabran njegov brat Raul Kastro, 24. februara 2008. Fidel je zadržao funkciju prvog sekretara Kubanske komunističke partije.

Kubanski jednopartijski parlament, Nacionalna skupština narodne sile (šp. Asamblea Nacional del Poder Popular), ima 609 članova. Oni se biraju svakih 5 godina. Komunistička stranka je jedina legalna politička stranka na Kubi. Ona drži vodeće funkcije u upravi zemlje, uključujući i sudstvo. Ključna politička pitanja političkog života na Kubi uključuju ilegalnu emigraciju kubanaca u SAD, ekonomski embargo koji je SAD nametnuo Kubi i hapšenje političkih disidenata.

Privreda

Privreda Kube je pod centralnim nadzorom političke vlasti. U poslednjih nekoliko godina sprovedene su manje reforme da bi se smanjila nelikvidnost, povećala efikasnost poduzeća i otklonila stalna nestašica hrane i još nekih osnovnih sredstava.

U razdoblju od 1989. do 1993. godine BDP je pao za 35%, kao rezultat raspada SSSR-a, najvećeg Kubanskog trgovačkog partnera. Nakon laganog oporavka u sledećih nekoliko godina, 1999. godine BDP je povećan 6,3%, kao rezultat velikog uspona turizma.

Kubanska privreda se danas zasniva na tri najvažnije privredne grane: poljoprivreda (duvan, šećer, limun), rudarstvo (nikl) i turizam.

Glavni kubanski trgovinski izvozni partneri su Holandija, Kanada i Kina, a najviše se uvozi iz Venecuele, Španije i SAD-a.

Turizam

Plaža u Varaderu

Trinidad na Kubi - kolonijalni grad pod zaštitom UNESKO-a

Privreda Kube se naglo razvija zbog turizma koji se svake godine sve više povećava. Sredinom 1990-tih, turizam je postao primarna grana privrede u Kubi.

Mnogi zvaničnici iz Kube govore kako je turizam "srce kubanske privrede", a turizam je jedan od glavih preokupacija kubanske organizacije za razvoj.

Oko 1,9 miliona turista posetilo je Kubu 2003. godine, što je privredu obogatilo za 2,1 milijardu dolara. Većina turista dolazi iz Kanade i zemalja Evropske unije. U popularne turističke destinacije spadaju Varadero, Kajo Koko i Havana.

Pokrajine

Kuba je podeljena na 15 pokrajina i 169 opština, uz jednu specijalnu opštinu, Isla de Huventud.

Isla de Huventud Pinar del Rio Pokrajina Havana Siudad de la Havana (grad Havana) Matanzas Sjenfuegos Vilja Klara Sankti Spiritus	Sijego de Avilja Kamagej Las Tunas Granma Olgin Santijago de Kuba Gvantanamo

Geografija

Za više informacija pogledajte članak Geografija Kube

Pogled na Kubu iz svemira

Mapa Kube

Ostrvo Kuba je najveće ostrvo na Karibima. Država Kuba se sastoji od celog ostrva Kuba i manjih obližnjih ostrva, izuzimajući zaliv Guantanamo, vojnu luku koja je iznajmljena Sjedinjenim Državama od 1903. godine. Ostrvo Kuba je šesnaesto ostrvo po veličini na svetu.

Ostrvo je najvećim delom u ravnici, sa brdima i planinama u jugoistočnom delu i najvišim vrhom Piko Real de Turkino na 2.005 m. Ostrvska klima je tropska. Sušna sezona je od novembra do aprila, a kišna od maja do oktobra.

Havana je glavni i najveći grad na Kubi. Drugi veći gradovi su Santijago de Kuba, Olgin i Kamagvej. Neki od poznatijih manjih gradova su Barakoa, koji je prvo špansko naselje na Kubi, Trinidad, Sjenfuegos i Bajamo.

Zemljište

Tlo Kube uglavnom čine nizije koje se prema unutrašnjosti zemlje blago izdižu sve do najviše tačke Piko Turkino, koja iznosi 2.005m. Obale su izobličene brojnim manjim i većim zalivima. Dužina obale iznosi 3.740km. Najduža reka je Rio Koto na severoistoku (240km) i plovna je samo polovinom svoje dužine.

Klima

Klima Kube je tropska i pogodna za uzgoj šećerne trske. Srednja godišnja temperatura je 25°C, sa ekstremnim letnjim vrućinama i visokom vlažnošću vazduha, praćena vetrovima koji duvaju iz suptropskih zona ka ekvatoru. Veći deo godišnjih padavina (u proseku 1.320mm) izluči se tokom vlažne sezone koja traje od maja do oktobra. U avgustu, septembru i oktobru povremeno se javljaju uragani.

Demografija

Za više informacija pogledajte članak Demografija Kube

Demografska karta Kube

Deca u školskim uniformama na Kubi

Starosedioci Kube su Sajboneji, Gvanahatabeji i Araraci. Na teritoriji Kube živi oko 11.177.743 stanovnika, prema popisu iz 2002. godine. Velik broj Kubanaca živi u inostranstvu, uglavnom na Floridi (SAD) oko 1.000.000.

U poslednih pedeset godina stopa rasta broja stanovnika iznosi 4,3 promila. Prosečna gustina naseljenosti je 96 stanovnika/km2. U urbanim područjima živi 77%, a u ruralnim 23% stanovništva.

Kuba je multirasno društvo. Najveća organizovana religija je katoličanstvo. Santerija je religija koja je mešavina starih afričkih religija i katoličanstva, i široko je rasprostranjena na Kubi. Po proceni iz 2000. godine, prirodni priraštaj u Kubi je 0.39%. Zvanično, Kuba je ateistička država.

Prema popisu iz 2002. godine, Kuba ima 11 177 743 stanovnika. Većinsko je belo stanovništvo (65.5 %), sa tendencijom porasta stanovništva afričkog porekla i mulata. Podaci ovog popisa su sledeći:

• Belci: 65.05 %
• Crnci: 10.08 %
• Mulati: 24.86 %

Na Kubi takođe postoji i mala kineska zajednica, kao i mala haićanska zajednica raštrkana po celom ostrvu, uglavnom u istočnim i centralnim delovima koja održava svoje običaje i tradicije uz podršku lokalnih vlasti.

Prosečan životni vek Kubanaca je 75,6 godina (78,1-žene; 73,3-muškarci), a prosečna starost je 35.1 godina. Procanat stanovnika starijih od 60 godina i više: 14.7 %, a odnos muškaraca i žena je prilično ujednačen: muškarci: 49.97 %; žene: 50.03 %. Procenat stanovništva koje živi u gradovima je 75.9 %

Stopa pismenosti je 95,7% (95,3%-žene; 96,2%-muškarci).

Religija

Kuba je za razliku od zemalja Centralne i Južne Amerike manje religiozna. U 1980. godini gotovo polovinu populacije činili su ateisti, a 40% rimokatolici. Ostatak su činili protestanti, a zastupljena je su i tradicionalna afrička verovanja (Santerija).

Jezici

Španski jezik je zvanični jezik i govore ga svi Kubanci, iako postoje neznatne razlike u dijalektima tri kubanske regije. Kubanski španski jezik je uglavnom jednak južnoameričkoj verziji španskog, međutim postoje reči i izrazi u govoru Kubanaca koji su svojstveni samo njima. Npr. rembambaramba (=slobodno za sve); amarillo (=saobraćajac, jer saobraćajci na Kubi nose žute uniforme) i sl. Engleski jezik je popularan, njegovo učenje u srednjim školama je obavezno. Kubanci koji su pohađali školu za vreme bivšeg Sovjetskog Saveza govore i ruski jezik.

Kultura

Poznati kubanski koktel Mohito

Kuba je poznata po:

• Cigarama, posebno markama Havana, Monte Kristo, Kohiba i Partagas.
• Rumu, od kojih je najpoznatija vrsta Klub Havana (Havana Club). Ako je star bar 7 godina, rum dobija atribut stari (añejo). Rum se proizvodi fermentacijom od sirupa šećerne trske.
• Kubanskoj muzici i ritmovima, koji su proizvod mešanja mnogih muzičkih žanrova, afričkih, španskih i latinoameričkih, recimo mambo, konga, rumba, ča-ča-ča, son, nueva trova, habanera, danson i mnogi drugi.
• Pesmama Guantanamera, Zauvek (Hasta Siempre), Možda, možda, možda (Quizás, quizás, quizás), Čan čan (Chan Chan) koje su stekle svetsku slavu. Posebnu ulogu u popularizaciji kubanske muzike igrao je muzički album i istoimeni film Klub Buena vista (Buena Vista Social Club).
• Starim američkim automobilima (naročito tipa Ševrolet). Po zakonu na Kubi, zabranjen je izvoz ovih automobila.
• Kuba je poznata po argentinskom revolucionaru Ernestu Gevari, bolje znanom po nadimku Če, koji se sa Fidelom Kastrom borio u Kubanskoj revoluciji.
• Nacionalnom sportu: Bejzbolu. Kubanci su takođe ističu odličnim bokserima i atletičarima.

Za više informacija pogledajte članak Spisak Kubanaca

Praznici i značajni datumi na Kubi

Datum	Naziv
1. januar (državni praznik)	Dan oslobođenja
24. februar	Početak drugog Kubanskog rata za nezavisnost 1895.
1. mart	Godišnjica napada na Predsedničku palatu 1957.
8. mart	Dan žena
19. april	Godišnjica odbrane u Zalivu svinja
1. maj (državni praznik)	Praznik rada
26. jul (državni praznik)	Dan nacionalne pobune
8. oktobar	Godišnjica smrti Ernesta Če Gevare 1967.
10. oktobar (državni praznik)	Počeo Prvi Kubanski rat za nezavisnost 1868.
28. oktobar	Godišnjica smrti Kamila Sjenfuegosa
27. novembar	Godišnjica egzekucije osam studenata medicine od strane Španske kolonijalne vlade 1871.
7. decembar	Godišnjica smrti Antonija Masea 1896.
25. decembar (državni praznik)	Božić

Spoljašnje veze

• Cubaweb Zvanična prezentacija Kubanske vlade
• Srpsko-Kubansko društvo prijateljstva
• Wikitravel Guide Turistički vodič
• Cuba-Pictures.com Fotografije sa Kube
• Kuba-Cuba.com Vodič kroz kubanske linkove
• Granma Novine KP Kube
• Cuba AIDS Project HIV i AIDS na Kubi
• Kuba putopis Havana, Varadero, Trinidad, Vinales, Pinar del Rio, Cayo Largo
• Španija i Španci Savremena mišljenja o kubanskom ustanku
• Cuba Study Tour Profesor geografije iznosi svoja iskustva i impresije o Kubi
• CUBANET Članci nezavisnih novinara i izvodi iz kubanske i međunarodne štampe
• Encuentro en la Red Nezavisne vesti i vesti iz kubanske kulture
• UN HDI Indeks društvenog razvoja za Kubu iz UN

Anti-Kastro pokreti u SAD

• No Castro nor his regime Internet stranica anti-kastrovske opozicije
• Free Cuba Foundation Internet stranica podrške kubanskim disidentima
• CANF Kubansko. američka nacionalna fondacija, najveća kubanska politička partija u egzilu
• Podaci o kubanskim disidentima