Luj de Broj
Iz projekta Википедија
 Luj Viktor de Broj (1892-1987) |
|
| Rođen | 15. avgust, 1892. Djep, Francuska |
|---|---|
| Umro | 19. marta, 1987. Pariz, Francuska |
| Nacionalnost | Slika:Flag of France (bordered).svg Francuska |
| Polje | Fizičar |
| Institucija | Sorbona Pariski univerzitet |
| Alma mater | Sorbona |
| Mentor | Pol Lanžven |
| Važniji studenti | Jean-Pierre Vigier |
| Poznat po | Talasna priroda elektrona |
| Važnije nagrade |  Nobelova nagrada za fiziku (1929.) |
Luj de Broj ili Luj- Viktor-Pjer-Remon, 7. vojvoda de Broj (15. avgust 1892 – 19. mart 1987) bio je francuski fizičar. Dobio je Nobelovu nagradu za fiziku 1929. za otkriće dualne prirode elektrona. Bio je član i povremeni sekretar Francuske akademije nauka.
"U francuskom jeziku De Broglie se izgovara kao [də bʁœj], slično izgovoru prezimena De Broy. Radi se zapravo o promeni izgovora italijanskog prezimena Broglia (Brolja) koje su nosili De Brojovi preci, a koje je galicizovano 1654. [1].
Sadržaj |
[uredi] Biografija
Rođen je u plemićkoj porodici. Nosili su titulu vojvode. Diplomirao je istoriju 1910. Posle toga okreće se matematici i fizici, koju završava 1913. Usledile su 4 godine rata, kada je služio kao vojnik na razvoju radio komunikacija. Posle rata nastavio je sa izučavanjima opšte fizike. Brat mu je bio eksperimentalni fizičar, a Luj je bio teorijski fizičar.
[uredi] Dualna priroda materije
U svojoj doktorskoj tezi iz 1924. uveo je hipotezu o elektronskim talasima, odnosno pretpostavio da elektronima u pokretu treba pridružiti i talasna svojstva. Pre njega, zahvaljujući Ajnštajnovom objašnjenju fotoelektričnog efekta i Maks Plankovom objašnjenju zračenja apsolutno crnog tela, ukazala se nužnost da se zracima svetlosti (EM zračenja) pridruže i čestična svojstva. De Broj je stoga postavio obrnuto pitanje: Ako svetlost osim talasnih poseduje i čestična svojstva, da li onda česticama supstancije, kao što su, na primer, elektroni, treba takođe, osim čestičnih, pridružiti i talasna svojstva?
Ovu njegovu pretpostavku o talasnim svojstvima čestica supstancije naučna javnost u prvi mah primila je sa nevericom, pa čak i sa podsmehom. Međutim, njegovu teoriju su potvrdili Džermer i Klinton Dejvison 1927. u eksperimentu, kojim je dokazana difrakcija elektrona na kristalima. Difrakciona slika je bila dokaz talasne prirode elektrona. Za rad na talasnoj mehanici i otkriće talasne prirode elektrona dobio je Nobelovu nagradu za fiziku 1929. Jedna od primena njegovog otkrića je elektronski mikroskop, koji je imao mnogo veću rezoluciju od optičkih mikroskopa jer je talasna dužina elektrona mnogo kraća od talasne dužine svetlosti. Luj de Brojeva hipoteza postala je tako jedan od osnovnih postulata nove talasne ili kvantne mehanike, ali takođe uvela u fiziku i problem tzv. talasno čestičnog dualizma. Kao ilustracija ovog fenomena danas se najčešće navodi eksperiment difrakcije elektrona na dvostrukom prorezu, kao nova varijanta nekadašnjeg Jungovog eksperimenta, koji je ranije već poslužio za dokaz talasne prirode svetlosti.
Interesantno je primetiti da u svojim kasnijim istraživanjima Luj de Broj nije došao ni do jednog rezultata, koji bi bio bar približno jednak ovom njegovom epohalnom otkriću, do koga je došao radeći da svojoj doktorskoj disertaciji.
[uredi] De Brojeva relacija
Prva de Brojeva jednačina povezuje talasnu dužinu sa impulsom čestice
gde je λ čestična talasna dužina, h je Plankova konstanta, p je impuls čestice, m je masa mirovanja čestice, v je brzina čestice, γ je Lorencov faktor, i c je brzina svetlosti u vakumu
Što je veći impuls čestice, tim je kraća njena talasna dužina.
[uredi] Kasniji rad
Rad de Broja na dualnoj prirodi materije je bio ključan za otkriće i razvoj kvantne mehanike. Međutim kvantna ili talasna mehanika se zasnivala na talasnim funkcijama, čiji kvadrat je predstavljao verovatnoću nalaženja elektrona u određenoj tački prostora. De Brolju se , kao ni Ajnštajnu i Šredingeru, nije sviđala indeterministička priroda novostvorene kvantne mehanike (pogledati članke "EPR paradoks" i "Šredingerova mačka"). Zbog toga je radio na pokušajima da razvije kauzalno objašnjenje kvantne mehanike. Radio je i na Dirakovoj elektronskoj teoriji, novoj teoriji svetlosti, opštoj teoriji čestica sa spinom i primeni talasne mehanike na nuklearnu fiziku.
[uredi] Spoljašnje veze
- „Besmrtnici: Luj de Broj“ (Francuska akademija, na Francuskom)
- "Luj de Brolj – Biografija" (Nobelova fondacija)
- Luj de Brolj i Šredingerova mačka
- Paul Theroff (2005) An Online Gotha: Broglie Genealogy
[uredi] Literatura
- Luj de Broj i fizika čestica i polja, Zbornik radova sa Naučnog skupa psovećenog stogodišnjici rođenja Luja de Broja, Sveske fizičkih nauka, VI(1) 1-182, Beograd, 1993., Institut za teorijsku fiziku Beograd.
