Bogorodica Hvostanska
Bogorodica Hvostanska (Studenica Hvostanska ili Mala Studenica) je nekadašnji srpski manastir iz srednjeg veka, od koga su danas sačuvani samo temelji. Nalazi se na obroncima Mokre Gore, nedaleko od sela Studenice i Vrelo u opštini Istok, 20km severno od Peći. Najstarija sakralna građevina u kompleksu je trobrodna bazilika iz VI veka, koja se nalazila u sklopu utvrđenog naselja. Prilikom osnivanja autokefalne srpske arhiepiskopije 1219. godine, u Bogorodici Hvostanskoj je bilo smešteno sedište šeste (Hvostanske) od sedam srpskih episkopija i tom prilikom je u manastiru podignuta nova crkva. Vek i po kasnije,1381. godine pominje se prvi put kao Hvostanska mitropolija i kao takva se u izvorima javlja 1473, 1566. i 1635. godine. Posle Velike seobe Srba 1690. godine, manastir je zapusteo, nakon čega je započelo njegovo propadanje i rušenje. Tokom narednih vekova, manastirske crkve i prateći objekti su gotovo u potpunosti porušeni, a materijal je iskorišćen u gradnji džamija i kuća u okolnim selima, ali i obližnjoj Peći, u kojoj je lokalni mutaserif iskoristio kamene ornamente, stubove i njihove kapitele, da bi podigao sebi amam[1]. Krajem XIX veka još uvek su bili vidljivi ostaci manastirskog kompleksa, ali su ih lokalni Turci i Albanci iskoristili za podizanje svojih kula (utvrđenih kuća), tako da ih je početkom XX veka bilo nemoguće uočiti[1]. Istraživački radovi na kompleksu su obavljeni 1930. godine, a konzervacija pronađenih ostataka je vršena u periodu od 1966. do 1970. godine. Tom prilikom je otkriveno liveno zvono u kome su bile sakrivene dve plaštanice, jedna iz XIV, a druga je delo monaha Longina iz XVI veka. Obe se danas nalaze u riznici manastira Pećka Patrijaršija. Krajem XX veka, episkop raško-prizrenski Artemije je planirao obnovu manastirske crkve i kompleksa, ali se usled NATO agresije na SRJ i dolaska KFORa i UNMIKa u južnu srpsku pokrajinu od toga odustalo. Sam manastirski kompleks se od 1990. godine nalazi pod zaštitom države Srbije kao spomenik kulture od izuzetnog značaja[2][3].
[uredi] Manastirski kompleks
Prvobitna manastirska crkva je podignuta u VI veku i imala je osnovu trobrodne bazilike sa narteksom i polukružnom apsidom u kojoj se nalazio relikvijar. Na njenoj severnoj strani, podignuta je jednobrodna kapelica sa narteksom. U trećoj deceniji XIII veka, podignuta je na starim temeljima nova jednobrodna crkva kao sedište Hvostanskog episkopa. Imala je spolja pravougaonu, a iznutra polukružnu oltarsku apsidu. Na njenoj istočnoj strani nalazio se transept, nad crkvom se uzdizala kupola, a uz narteks su postojali paraklisi, po čemu je slična crkvi svetog Spasa u Žiči.
Pored glavne crkve, u manastiru je postojala i jednobrodna crkva sa polukružnom oltarskom apsidom. U sklopu manastira su otkriveni temelji stare trpezarije sa osnovom izduženog pravougaonika koja je takođe posedovala polukružnu apsidu, a pored crkve se nalazilo groblje sa koga su pojedine nadgrobne ploče ugrađene u džamije u okolnim selima Studenica i Vrelo[1].
[uredi] Reference
- ^ a b v Vasilije Marković, „Pravoslavno monaštvo i manastiri u srednjevekovnoj Srbiji“, Sremski Karlovci 1920.
- ^ „Spomenici kulture od izuzetnog značaja“ (Ministarstvo kulture Republike Srbije) ((sr))
- ^ Spomenici kulture u Srbiji - Manastir Bogorodica Hvostanska (Srpska akademija nauka i umetnosti) ((sr)) ((en))
[uredi] Literatura
- Vasilije Marković, „Pravoslavno monaštvo i manastiri u srednjevekovnoj Srbiji“ (prvo izdanje), Sremski Karlovci, 1920.
- Slobodan Mileusnić, „Vodič kroz manastire u Srbiji“, Beograd, 1995.
[uredi] Vidi još
[uredi] Spoljašnje veze
- Spomenici kulture u Srbiji - Manastir Bogorodica Hvostanska (Srpska akademija nauka i umetnosti) ((sr)) ((en))
- Bogorodica Hvostanska ((en))
- Religija Srbije ((sr))
|
||||||||||||||||
