Manastir Divljane

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga


Koordinate: 43° 18′ 66" SG Š, 22° 2′ 9" IGD

Manastir Svetog velikomučenika Dimitrija
Pogled na manastirsku crkvu, sa grobljem
Pogled na manastirsku crkvu, sa grobljem
Opšte informacije
Mesto Divljana
Opština Bela Palanka
Država Zastava Srbije Srbija
Vrsta spomenika manastir
Vreme nastanka XIII vek
Tip spomenika Spomenik kulture od velikog značaja
Stepen zaštite SK 230, Službeni glasnik SRS 28/83
Vlasnik Republika Srbija
Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš
Nadležna institucija
Sedište Eparhija niška
Adresa Divljane 18.310 Eparhija niška
Telefon (018) 856-151
Faks (018) 

Divljanski manastir, Manastir Divljane, a neki ga zovu Manastir Svetog velikomučenika Dimitrija je manastir Srpske pravoslavne crkve u Eparhiji niškoj, u selu Divljane, blizu Divljanskog jezera[1], na 5 kilometara južno od Bele Palanke u podnožju jugoistočnog dela Suve planine, na 450 mnv[2]. Posvećen je Svetom velikomučeniku Dimitriju mirotočivom.[3] koji se slavi 8. novembra.[4] Zadužbina je braće Mrnjavčevića s kraja XIII veka.[3] U manastiru je zabeležen veći broj antičkih spomenika iz IV veka, od kojih se mogu videti 2 kapitela. Oko 880. godine kada je otpočela nova hristijanizacija i obrazovanje novih episkopija. [4] Na osnovu materijalnih nalaza i povelje vizantijskog cara Vasilija II veruje se da je na istom mestu postojao ranohrišćanski objekat iz IX veka.[3] i da je bio centar obnovljenog crkvenog života u srednjem Ponišavlju bio smešten upravo u ovom manastiru.[4]

Položaj i karakteristike manastirskog kompleksa[uredi]

Manastir Svetog velikomučenika Dimitrija u Divljani, teriotorijalno pripada niškoj eparhiji, a administrativno opštini Bela Paslanka. Nalazi se na pet kilometara jugozapadno od Bele Palanke, nedaleko od antičkog puta za Skoplje i Solun. Smešten je na 450 metara nadmorske visine u podnožju jugoistočnog dela Suve planine, podno Divne Gorice čije se šumovite padine spuštaju do manastirskih livada, sa kojih se pruža jedinstven pogled na Svrljiške planine i Šljivovički vrh.

Istorijat[uredi]

Smatra se da naziv Divljana, ranije Divjana, najverovatnije potiče od vile Diviane.[4]

Veruje se da je ovaj manastir stradao pre i posle Kosovskog boja, da je ponovo podignut 1395. U toku svoje istorije imao je i obrazovnu i zdravstvenu funkciju. Još 1578. godine putopisac Stefan Gerlah (nem. Stephan Gerlach) zapisao je da se u školi učilo čitanje, pisanje i pojanje slovenske liturgije. Preživeo je mnoge istorijske događaje: Krdžalijski pogrom u Ponišavlju 1796, paljenje u Prvom srpskom ustanku 1809. Godine 1873. je srušen pirg. Paljeni su konak i biblioteka 1876—77, a 1902. je srušen i naos, da bi se izgradio današnji objekat.[3]

Po oslobođenju od Turaka 1878, došlo se na ideju o podizanju novog hrama, a njegov je temelj osvećen još iste godine. Novi hrama koji je osvećen 1902, a završen 1908.[2] Autor novog hrama bio je arhitekta Milorad Ruvidić.[3]

Za vreme Bugarske okupacije 1915—16, Bugari su opljačkali i oštetili manastir i tada je nestao stari zapis o boravku Svetog Save u manastiru i okolini.[4]

Konak Manastira u Divljani

Posle oslobođenja[4] i Oktobarske revolucije, iz Rusije je pobegao veliki broj ruskih monahinja, oficira i doktora i došao upravo u ovaj manastir. Oni su živopisali i uredili novi hram,[2] te oko 1933.[4] podigli zimsku crkvicu posvećenu svetom Serafimu Sarovskom čudotvorcu.[2] Oni su u manastiru živeli sve do pred Drugi svetski rat, posle čega je ostalo samo sestrinstvo srpskih monahinja. Nakon rata, manastiru je oduzeta gotovo sva imovina.[4]

Crkva Sv. velikomučenika Dimitrija obnovljena, a konak manastira je srušen i na njegovim temeljima je izgrađen novi, 2005. godine.[3]

Nedaleko od manastira nalazi se hrast star više od 1.000 godina. Danas predstavlja pravu atrakciju za turiste.[1]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]