Manastir Manasija

Manastir Manasija (Resava) Manastirska crkva Svete Trojice sa Despotovom kulom u pozadini Opšte informacije Mesto Despotovac Opština Opština Despotovac Država Srbija Vrsta spomenika utvrđeni manastir Vreme nastanka XV vek Tip spomenika Spomenik kulture od izuzetnog značaja Vlasnik Republika Srbija Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaštitu spomenika kulture Kragujevac Nadležna institucija Sedište Despotovac Adresa Moše Pijade 2 35213 Despotovac Telefon (035) 611 002 Faks 611 008 Internet strana Званични сајт

Manastir Manasija (Resava) je jedan od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj „Moravskoj školi“. Nalazi se na oko 30 kilometara od autoputa Beograd-Niš, blizu Despotovca.

Istorija

Manastir je podigao despot Stefan Lazarević, poznat i kao Visoki Stefan, čije se mošti, po mišljenju nekih stručnjaka, nalaze u južnom delu crkve, ispod bele mermerne ploče. Gradnja je trajala između 1407. i 1418. godine. Odmah posle osnivanja, Manasija je postala kulturni centar despotovine. Njena „Resavska škola“ bila je prepisivačka radionica i bila je izvor pisanih dela i prevoda i posle pada despotovine, kroz ceo 15. i 16. vek.

Mermerna ploča, ispod koje se, po mišljenju dela stručnjaka, nalaze mošti Stefana Lazarevića

Manastirski kompleks sastoji se iz:

• crkve Svete Trojice,
• velike trpezarije ili takozvane „škole“ (koja se, teško oštećena, nalazi južno od crkve)
• tvrđave sa 11 kula od kojih je najveća „Despotova kula“ (severno od crkve).

U toku viševekovne turske okupacije, manastir je više puta pustošen i razaran. Sa crkve je bio skinut olovni krov, pa je više od jednog veka crkvena građevina prokišnjavala i dve trećine fresaka je nepovratno propalo.

Zapadni deo crkve, takozvana „priprata“, prilikom jedne eksplozije u 18. veku teško je oštećena, pa je današnja priprata većim delom naknadno dozidana. Srećom, u tom delu crkve očuvan je pod u mozaiku, koji je rađen od krupnog raznobojnog kamena.

Freske

Iako teško oštećen, živopis Manasije spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva. Od očuvanih fresaka najzanimljivija je kritorska kompozicija na zapadnom zidu glavnog dela crkve na kojoj despot Stefan drži u jednoj ruci povelju a u drugoj model manastira. Na toj fresci je on u vladarskim odorama sa vladarskim insignijama.

Na južnom i severnom zidu - u pevnicama - očuvani su veličanstveni likovi svetih ratnika. U gornjim zonama pevnica naslikane su scene iz života Gospoda Hrista i ilustrovane Njegove priče iz Jevanđelja. U glavnom kubetu su predstavljeni starozavetni proroci. U oltaru je naslikano Pričešće apostola i Povorka svetih otaca, među kojima je (poslednji u redu prema severu) prvi srpski arhiepiskop - sveti Sava. Na stubovima su dobro očuvani medaljoni sa poprsjima svetitelja, kao lik svetog arhanđela Mihaila (na južnom) i svetog Petra Aleksandrijskog (na severnom stubu).

Manasija je rušena i pustošena mnogo puta. Ostalo je zabeleženo da je stradala 1439, 1456, 1476, i 1734, ali je i obnavljana 1735, 1806, 1810, i 1845. godine. Zavod za zaštitu spomenika kulture SR Srbije je 1956. godine uradio obimne konzervatorsko-restauratorske radove uključujući i čišćenje i konzervaciju fresaka.

Galerija

• 

  Ulazna kapija kroz zapadne zidine.

• 

  Manastirska crkva svete Trojice

• 

  Pogled sa severne strane

• 

  Manastir Manasija

• 

  Ostaci monumentalne trpezarije

• 

  Manastir Manasija, 1875

• 

  Crkva pre rekonstrukcije i Despotova kula

• 

  Sveti ratnici, detalj freske iz Manasije

• 

  Despot Stefan

• 

  Lik gospodina Stefana Lazarevića

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Manastir Manasija

• Spomenici kulture u Srbiji: Manastir Manasija (Srpska akademija nauka i umetnosti) ((sr)) ((en))
• Sekcija tvrđava: Utvrđenje manastira Manasija ((sr))
• Joanikije, iguman manastira Manasije („Pravoslavlje“, br. 920, 15. jul 2005.)
• Arheološki nalazi pod ključem („Politika“, 29. novembar 2006.)
• Despot Stefan i manastir Manasija u glasilima Srpske pravoslavne crkve („Pravoslavlje“, br. 952, 15. novembar 2006.)
• Mošti despota Stefana u Manasiji (vest od 22. decembra 2006.)
• Manastir Manasija Kompletan vodič kroz Srbiju
• Manasiji pripada pola Despotovca („Večernje novosti“, 21. februar 2012)

Očuvanije tvrđave u Srbiji

Karta Bač Beograd Borač Višegrad Vršac Golubac Zvečan Kladovo Koznik Kruševac Kurvingrad Maglič Manasija MarkovoKale Mileševac Niš NoviPazar NovoBrdo Petrovaradin Pirot Prokuplje Ravanica Ram Ras Smederevo SokoGrad Stalać Užice Šabac Slika Naziv Vek Značaj Slika Naziv Vek Značaj Slika Naziv Vek Značaj Bač XIV izuzetan Kurvingrad XIV veliki Prokuplje XIV veliki Beograd I-XVIII izuzetan Maglič XIII izuzetan Ravanica XIV izuzetan Borač XIV veliki Manasija XV izuzetan Ram XV veliki Višegrad XII (izuzetan) Markovo Kale XIII veliki Ras XII izuzetan Vršac XV veliki Mileševac XIII Smederevo XV izuzetan Golubac XIV izuzetan Niš XVIII veliki SokoGrad XIII veliki Zvečan XI izuzetan Novi Pazar XV veliki Stalać XIV veliki Kladovo XVI veliki Novo Brdo XIV izuzetan Užice XIII vek veliki Koznik XIV veliki Petrovaradin XVIII veliki Šabac XV veliki Kruševac XIV veliki Pirot XIV veliki