Mao Cedung

Napomena: Kod ovog članka, shodno kineskoj praksi, prezime prethodi imenu. Mao samim tim predstavlja prezime, dok je Cedung ime dotične osobe.

Mao Cedung
Mao Cedung
Puno ime	Mao Cedung
Datum rođenja:	26. decembar 1893.

Datum smrti:	9. septembar 1976.
	(Kina)

Mao Cedung, ranije Mao Ce Tung^[a] (tradicionalni kineski: 毛泽东; uprošćeni kineski: 毛澤東; pinjin: Máo Zédōng, Vejd-Džajls: Mao Tse-Tung) izgovor (помоћ·инфо) (26. decembar 1893–9. septembar 1976.) bio je kineski političar, vođa Komunističke partije Kine u pobedi nad Kuomintangom u Kineskom građanskom ratu i vođa Narodne Republike Kine od njenog osnivanja 1949. pa sve do njegove smrti 1976. godine. Mao Cedung smatra se jednom od najznačajnijih ličnosti u modernoj istoriji,^[1] a časopis Tajm (Time) uvrstio ga je među 100 najznačajnijih ličnosti 20. veka.^[2]

Kao dijete imućnih seljaka tokom školovanja se uključio u radikalnu politiku, da bi godine 1921. postao član KP Kine. Kao jedan od vođa KP Kine izbjegao je bijeli teror godine 1927. U planinama jugoistočne Kine je započeo ustanak i stvorio Kinesku sovjetsku republiku te razvio vlastitu marksističko-lenjinističku doktrinu koja će se poslije nazvati maoizam. Njegovo inzistiranje na seljacima kao bazi revolucionarnog pokreta i gerilskoj strategiji je dovelo do sukoba s dogmatima koji su inzistirali na oslanjanju na radničku klasu i borbu u gradovima. Mao je taj sukob izgubio, pa su kineski komunisti, odbacivši njegovu strategiju poraženi u sukobu s nacionalističkom vojskom Čang Kaj Šeka i prisiljeni na Dugi marš u Jenan. Tamo se Mao ponovno nametnuo kao vođa i iz te baze rukovodio borbom protiv Čanga i japanskih osvajača koji su napali Kinu godine 1937. Nakon japanskog poraza u drugom svjetskom ratu komunisti i nacionalisti su nastavili rat, da bi krajem 1949. komunisti odnijeli konačnu pobjedu. 1. oktobra 1949. je proglašena NR Kina, a preživjeli nacionalisti su pobjegli na ostrvo Tajvan, koji se danas službeno smatra "otpadnutom" kineskom provincijom.

Maova Crvena knjižica

Mao Cedung je tako nakon više od jednog vijeka po prvi put uspio sve kineske teritorije staviti pod jednu vlast i okončati građanske ratove, ustanke i revolucije. Godinu dana kasnije je uspješna kineska intervencija u korejskom ratu povećala prestiž mlade države.

Prvih devet godina pod Mao Cetungom su takođe zapamćene po uvođenju niza reformi -

pojednostavljanju kineske abecede u svrhu povećanja pismenosti,
zaustavljanju inflacije i
agrarnoj reformi.

No, sva su ta dostignuća zasjenjena ekonomskom katastrofom u koju se pretvorio Veliki korak naprijed. Nešto kasnije se NR Kina odmetnula od svog tradicionalnog saveznika SSSR-a i postala jednom od najizolovanijih država svijeta. Pod Mao Cedungom Kina je stvorila i testirala nuklearno oružje i tako postala velikom svjetskom silom.

U nastojanju da suzbije opoziciju svojoj vlasti, Mao je godine 1966. pokrenuo Kulturnu revoluciju koja je dovela do opšteg ekonomskog i društvenog haosa. Haos je zaustavljen tek nekoliko godina kasnije.

Kult ličnosti koji je započeo za Maovog života u NR Kini je nastavljen i nakon njegove smrti. Dok se u Kini smatra najvećim nacionalnim junakom, dotle ga u ostatku svijeta, pogotovo među antikomunističkom javnošću, smatraju jednim od najvećih zlotvora 20. vijeka. S druge strane, mnogi njegovu revolucionarnu strategiju smatraju jednim od najblistavijih primjera vojne teorije.

[uredi] Napomene

^ Иван Клајн, Речник језичких недоумица, Прометеј, Нови Сад 2008. ISBN 978-86-515-0212-8

[uredi] Reference

^ Mao Zedong (HTML). The Oxford Companion to Politics of the World. Pristupljeno na dan 8. 4. 2009.
^ Time 100: Mao Zedong By Jonathan D. Spence, 13. april 1998.