Marija Trandafil

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Marija Trandafil

Marija-trandafil.jpg

Datum rođenja: 25. decembar 1816.
Mesto rođenja: Novi Sad (Austrijsko carstvo)
Datum smrti: 14. oktobar 1883.
Mesto smrti: Novi Sad (Austrougarska)

Marija Trandafil (Novi Sad, 25. decembar 1816Novi Sad, 14. oktobar 1883) je bila poznata srpska dobrotvorka, koja se ponekad naziva „najvećom srpskom dobrotvorkom[1]. Odlikovana je ordenom Crvenog krsta.[2] Između ostalog, podigla je zgradu za sirotište u kojoj se danas nalazi sedište Matice srpske (od 1927.) [1].

Biografija[uredi]

Marija Popović je rođena u Novom Sadu, 1816. godine, uglednoj ćurčijskoj porodici Popović, koja je bila grčkog porekla. Ne zna se mnogo o njenom školovanju, a postoje podaci da je bila pismena i da je čitala nemačku literaturu. Udala se za Jovana Trandafila, grčkog trgovca krznom iz Erdelja (Transilvanija), koji ovom ženidbom dobija pravo za naseljavanje u Novi Sad i status slobodnog građanina varoši. Tada kupuje kuću u Glavnoj ulici («Svojina») u koju se useljava sa suprugom. Veoma brzo je uspešnom trgovinom udvostručio svoj kapital.

Pošto su im deca rano umrla, kao i Marijina braća, otac i majka, čitavu imovinu porodice Popović ostavljaju zaveštanjem svojoj kćerci. Nakon smrti Jovana Trandafila, Marija se vraća u svoju rodnu kuću «Kod ikone» gde i umire 1883. godine. Tela Trandafilovih pokopana su u kripti Nikolajevske crkve u Novom Sadu. Svu svoju imovinu Marija je zaveštala Srpskoj pravoslavnoj crkvi i Matici srpskoj.

Dobrotvorni rad[uredi]

Zarađeni novac Marija i Jovan Trandafil ulagali su, pre svega, u kupovinu kuća i u dobrotvorne svrhe. Od 476 jutara zemlje obrazovali su zadužbinu za školovanje siromašne, darovite dece. Jedan deo imovine poklonili su bolnicama u Novom Sadu, Somboru i Osijeku, a obnovili su i Nikolajevsku crkvu u Novom Sadu, ikonostas Uspenske crkve, kao i jermensko-katoličku crkvu. Mermerni krst, koji se danas nalazi u Sabornoj crkvi u Novom sadu, napravljen je po nalogu Marije Trandafil. Za vreme Prvog srpsko-turskog rata (1876.) je bila predsednica odbora za prikupljanje pomoći ranjenicima.

Osnovala je Zavod za srpsku pravoslavnu siročad, pod upravom Matice srpske, a novčano je pomogla i podizanje zdanja Zavoda. Zgrada je završena 1912. godine, kada je u ovo zdanje smeštena i gradska čitaonica.

Nakon smrti Marije Trandafil, u lokalu kuće «Kod ikone» otvorena je čuvena apoteka «Kod spasitelja», a od 1913. godine tu je radila Popovićeva apoteka, koja je nacionalizovana polovinom 20. veka.

Izvori[uredi]

  1. ^ a b Matica srpska, Pristupljeno 12. 4. 2013.
  2. ^ www.novisad.rs, Pristupljeno 12. 4. 2013.

Literatura[uredi]

  • G. Stojaković, Znamenite žene Novog Sada, I, Novi Sad 2001.