Moravski stil

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga

Moravski stil u srpskoj arhitekturi tokom srednjeg veka, obuhvata vremenski period od sedme decenije XIV (često se kao prelomni događaj uzima Marička bitka 1371) do 1459. godine odnosno do pada Srbije pod osmanlijsku vlast, dok simbolički početak epohe označava Lazarevo podizanje Ravanice (13751377) i Lazarice (13771388). Sam stil je naziv dobio po reci Moravi u čijem slivu su podizani sakralni objekti. Osnovnu karakteristiku ovog stila predstavlja osnova crkve u obliku trolista odnosno trikonhosa koja je zapravo crkva sa osnovom upisanog krsta (normalnog i sažetog), kao u Vardarskom stilu, kojoj su, uz oltarsku, pridodate dve pevničke apside sa južne i severne strane po uzoru na svetogorske manastire. Kod normalne osnove crkve, unutrašnjost je ista kao kod Vardarskog stila, dok kod sažete osnove postoje neke razlike. Po svojoj spoljašnjoj obradi građevine Moravskog stila su veoma slične onima iz Vardarskog stila, jer koriste sivo ili žućkasto kamenje i crvene opeke, mada ima i onih sa malterisanim fasadama (Ravanica). Međutim, za razliku od Vardarskog stila u kome nisu uvek kamenje i opeke ugrađivani tako da formiraju ukrasne šare, u Moravskom je to obaveza, pogotovo najvišeg pojasa. Pored toga, vrlo čest slučaj je i upotreba kamenih rozeta, kao i reljefa koji pokrivaju sve okvire portala, prozora, lukove. Stil, sam po sebi, predstavlja autentični srpski stil, za razliku od Raškog i Vardarskog koji su nastajali pod direktnim uticajem Romanike odnosno arhitekture u Vizantiji. Isto važi i za polje freskoslikarstva na kome je razvijen novi srpski stil za koji David Talbot Rajs kaže da je prisan osećajan, možda efemiziran, ali dopadljiv. Tokom ovog perioda, razvijala se i fortifikaciona arhitektura u sklopu koje su nastale dve najveće tvrđave na tlu Srbije. Tokom prve četvrtine XV veka je despot Stefan podigao Beogradsku tvrđavu, da bi tokom druge despot Đurađ podigao Smederevski Grad.

Najznačajniji arhitektonski spomenici Moravskog stila su[1]:

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Jovan Deretić, Kulturna istorija Srba , Beograd 2005. ISBN 86-331-2386-X

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]