Norveška

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Koordinate: 58°-71° SG Š, 4°-31° IGD

Norveška, ili službeno Kraljevina Norveška (norveški: Kongeriket Norge ili Kongeriket Noreg) je nordijska zemlja na zapadnom delu Skandinavskog poluostrva. Graniči se sa Švedskom, Finskom i Rusijom. Dugačka norveška obala duž severnog Atlantika je poznata po fjordovima. Norveška ima izdužen oblik. Norveškoj pripadaju i arktičke ostrvske teritorije Svalbard i Jan Majen. Norveški suverenitet nad Svalbardom je baziran na Svaldbardskom sporazumu, ali se ovo ne odnosi i na Jan Majen. Ostrvo Buve u južnom Atlantiku i Ostrvo Petra I u južnom Pacifiku su spoljašnje zavisne teritorije, ali nisu delovi kraljevstva. Osim toga, Norveška polaže pravo na Droning Maud Land u Antarktiku.

Sadržaj 1 Istorija 2 Geografija 3 Stanovništvo 4 Vidi još 5 Reference 6 Spoljašnje veze

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Norveške

Vikinzi su dva veka pljačkali i palili Evropu dok nisu prihvatili hrišćanstvo 994. za vreme vladavine Olafa Trugvasona. Promene u kraljevini trajale su kao proces još nekoliko vekova.

Norveška je 1397. godine ušla u uniju sa Danskom i u tom savezu ostala sledećih 400 godina. 1814. Norvežani su se odvojili od Danske i doneli svoj ustav. Šveđani su tada okupirali Norvešku vojnom silom, ali su ipak dopustili da Norveška zadrži svoj ustav pod uslovom da ostane u uniji pod švedskom krunom. Nacionalni osećaji bujali su u 19. veku i nacionalni romantizam dostigao je vrhunac 1905. godine kad je Norveška mirnim putem, referendumom izborila nezavisnost. Iako je bila neutralna tokom Prvog svetskog rata, ipak je pretrpela znatne gubitke u mornarici i nezapamćenu privrednu štetu. Norveška je javno proglasila neutralnost na samom početku Drugog svetskog rata, ali je Nacistička Nemačka okupirala punih pet godina.

Politiku neutralnosti napustila je 1949. godine i pristupila NATO savezu. Otkriće nafte i gasa ranih 60-ih godina u norveškim teritorijalnim vodama potpuno je promenilo ekonomsku sliku zemlje koja je dotada bila najsiromašnija skandinavska zemlja i spadala je u manje razvijene zemlje Evrope. Na referendumu 1994. građani Norveške odbili su pridruživanje Evropskoj uniji. Danas im je glavni zadatak održanje najvišeg ličnog standarda u Evropi i planiranje šta činiti kad se iscrpe rezerve prirodnih energenata. Tokom devedesetih, Norveška je osnovala naftni fond sa ciljem da se skupi dovoljno sredstava kako bi zemlja po nestanku nafte praktično mogla da živi od finansijskih prihoda. Vrednost fonda je 2006. godine premašila 200 milijardi dolara.

[uredi] Geografija

Za više informacija pogledajte Geografija Norveške

Norveška se takođe naziva i Zemlja hiljadu fjordova.

• Ukupna površina: 324.220 km²
  • kopno: 307.860 km²
  • more : 16.360 km²
  • glavni grad:Oslo

Najviši vrh u Norveškoj je Galdhopigen 2.469 m. Samo 2,28% tla je obradivo. Norveška ima najnepristupačniju i najrazuđeniju obalu na svetu. Ima, što manjih, što većih 50.000 ostrva.

[uredi] Stanovništvo

Za više informacija pogledajte Demografija Norveške

Naseljena je sa 4.574.561 stanovnika, prosečna starost im je 55 godina. Pismenost u Norveškoj je 65%. Najveći broj Norvežana su luterani, 86% ostalih protestanata i katolika ima oko 3%, ostalo su neopredeljeni. Ima dva službena jezika bukmal (bliži danskom) 86% i ninošk (bliži švedskom) 19% (broj je veći od 100% jer neki podjednako dobro govore oba). Najveća autohtona nacionalna manjina u Norveškoj su Sami (Laponci) i ima ih oko 20.000.

Norveški gradovi sa juga na sever: Stavanger - Fredrikstad - Dramen - Oslo (glavni grad) - Bergen - Hamar - Floro - Alesund - Trondhajm - Mo i Rana - Bode - Narvik - Harstad - Tromse - Hamerfest - Vardo

Norveška je podeljena na 19 administrativnih okruga. Okruzi predstavljaju prvi stepen podele a slede opštine kojih ima 431. Glavni grad Oslo je u isto vreme okrug i opština.

Norveški okruzi su:

Estfol Akešhus Oslo Hedmark

Buskeru Vestfol Telemark Austagder

Rugalan Hordalan Sogn o Fjurane Mere o Rumsdal

Nur-Trendelag Nordland Troms Finmark

Ser-Trendelag Vestagder Uplan

Deset najvećih opština sa statusom grada u Norveškoj su (od 1. jula 2009.):^[1]

10 opština sa najvećim brojem stanovnika

Opština	Stanovnika	Površina	Gustina
Oslo	580,229	453 km²	1280/km²
Bergen	253,600	465 km²	545/km²
Trondhajm	169,343	341 km²	496/km²
Stavanger	122,602	71 km²	1726/km²
Baerum	110,381	191 km²	577/km²
Kristiansand	80,748	276 km²	292/km²
Fredrikstad	73,175	290 km²	252/km²
Tromzo	66,901	2557 km²	26/km²
Sandnes	64,034	302 km²	212/km²
Dramen	61,958	137 km²	452/km²

Gustina = Gustina naseljenosti

Norveška takođe ima i dve sastavne prekomorske teritorije, Jan Majen i Svalbard. Ima takođe i tri Antarktičke i Subantarktičke zavisne teritorije:ostrvo Buve, ostrvo Petar I i Kvin Mod.

[uredi] Vidi još

• Okruzi u Norveškoj
• Saobraćaj u Norveškoj

[uredi] Reference

[uredi] Spoljašnje veze

• Portal Norveške
• Zvanični informativni sajt
• Turistička prezentacija Norveške

države članice Evropske slobodne trgovinske asocijacije (EFTA)
Island • Lihtenštajn • Norveška • Švajcarska