Omsk

Iz projekta Википедија

Grb grada

Položaj Omska na mapi Rusije

Omsk je grad u jugozapadnom Sibiru, administrativni je centar Omske oblasti. Drugi je grad po veličini u azijskom delu Rusije. Njegova udaljenost od Moskve je 2,700 km.

Tokom postojanja Carske Rusije, grad je bio sedište generala-gubernatora zapadnog Sibira, a kasnije generala-gubernatora Stepa. Za vreme oktobarske revolucije 1918–1919, grad je bio proglašen za prestonicu Rusije, i tu se čuvalo imperijalno blago. Broj stanovnika prema popisu iz 2002 godine je 1.134.016.

[uredi] Položaj grada

Grad se nalazi na obali reke Irtiš. Pored njega prolazi Transsibirska železnica. On takože predstavlja mesto gde se ukrštaju putevi u središnjem delu Ruske Federacije. Omsk ima i aerodrom (Aэroport Centralьnый) na kome se odvija veliki broj domaćih i međunarodnih letova. Tako ova vazdušna luka predstavlja bitnu stanicu avionima na putu ka Sibiru i dalekom istoku. Zahvaljujući reci Irtiš grad je povezan sa Kazahstanom odakle se brodovima doprema ruda i minerali, kao i nafta.

[uredi] Istorija grada

kapija Tara

Spomenik Dostojevskom u Omsku

[uredi] Od nastanka do 1919 godine

Prva drvena tvrđava pod nazivom Omsk je izgrađena 1716 godine kako bi zaštitila ruske granice koje su se širile. Opasnost je pretila o Kirgiskih nomada iz stepa. U kasnom XVIII veku podignuta su utvrđenja od cigle. Neke od kapija još uvek postoje (Tobolska i kapija Tara). Pored ovih znamenitosti očuvane su i nemačka luteranska crkva, oružarnica, vojni zatvor i komandantova kuća.

U XIX i početkom XX veka Omsk je bio administrativni centar Zapadnog Sibira i Stepa (Kazahstana). Tada su izgrađeni i verski objekti: crkve, katedrale, sinagoge ali i vojna akademija, gubernatorovo imanje. Kako su se granice carstva širile tako je Omsk izgubio na vojnom i odbrambenom značaju. Grad je polako počeo da stagnira. sredinom devetnaestog veka ovde je živeo i stvarao ruski pisac F.M. Dostojevski.

Novi razvoj grada je počeo izgradnjom Transsibirke železnice 1890-tih godina, kada su trgovci preplavili grad. Mnoge trgovačke kompanije su otvorile svoja predstavništva ovde a time je nastao i jedan moderan distrikt grada. Stranci poput britanaca, nemaca, holanđana su ovde otvarali svoje konzulate kako bi uspeli da zadrže svoje komercijalne interese. Vrhunac je dostignut izgradnjom objekata za sibirski sajam poljoprivrede i industrije 1910 godine.

Ubrzo nakon revolucije 1917, bele promonarhističke snage su zauzele grad. Ovde je 1918 godine uspostavljena privremena vlada Rusije predvođena admiralom i vojnim herojom Aleksandrom Kolčakom. Grad je proglašen za prestonicu Carske Rusije i tu je u centralnoj banci bilo držano imperijalno blago. Omsk se pokazao kao najače središte Zapadnog Sibira. Međutim nešto pre zauzimanja grada od strane boljševika 1919, Kolčak je zajedno sa vladom i blagom otišao ka istoku u Irkutsk.

[uredi] Vreme SSSR-a

Sovjetskoj vladi se više sviđalo da mlađi grad Novonikolajevsk, danas Novosibirsk bude centar Zapadnog Sibira. Tako su iz Omska iseljene administrativne, kulturne i obrazovne ustanove. Ovo je dovelo do opadanja moći i broja stanovništva grada kao i povećanja rivaliteta sa Novosibirskom koje traje i do današnjih dana. Omsk opet jača za vreme Drugog svetskog rata kada je veliki deo industrije premešten ovde zbog toga što je Moskva bila u opasnosti. Jedno vreme se čak razmišljalo da postane i prestonica. Međutim ovo je imalo i negatine efekte po grad. Veliki deo vojske je ostao u gradu do početka 90-tih, a to je automatski značilo izolovanost grada i nemogućnost dolaska stranca. Nakon raspada SSSR-a vojska je isto počela da propada tako da je to dovelo do velike nezaposlenosti.

Industrija koja je ovde preseljena sastojala se iz dizajnerkog biroa za izradu OKMO tenkova (1941), i Kirovljeve fabrike koja je premštena iz Čeljabinska 1962. Fabrika Kirov i Omsk Transmaš su proizvodili tenkove tokom druge polovine XX-tog veka. Omsk Transmaš je bankrotirao 2002 godine.

Pedesetih godina, sa razvojem eksploatisanja nafte i prirodnog gasa u Sibiru izgrađena je i rafinerija nafte zajedno sa „gradom za radnike“. Tako se Omsk proširio prema severu ka reci Irtiš. Ovaj kompleks je najveći u Rusiji i treći po veličini u Evropi. Vlasnik rafinerije je kompanija Gazprom Njeft, trenutno najveći poslodavac u gradu.