Opština Gradiška

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Gradiška

Položaj opštine Gradiška
Položaj opštine Gradiška u BiH

Grb Gradiške
Grb
Opšte informacije
Površina 762 km²
Stanovništvo 56.727 (2013)
Broj naselja 68
Položaj
Entitet Zastava Republike Srpske Republika Srpska
Koordinate 45°8′SGŠ 17°15′IGD
Načelnik opštine Zoran Latinović (SDS) [1]
Predsjednik SO Radislav Dončić (PDP) [2]
Ostalo
Pozivni broj 51
Internet stranica www.opstina-gradiska.com/

Opština Gradiška nalazi se u sjeverozapadnom dijelu Republike Srpske, Bosne i Hercegovine, zahvatajući Lijevče polje i Potkozarje, sa površinom od 762 km². Sjedište opštine se nalazi u naseljenom mjestu Gradiška. Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u Opštini je ukupno popisano 56.727 lica.[1]

Geografija[uredi]

Rijekom Savom na sjeveru u dužini od preko 40 km graniči se sa Hrvatskom, opštinama Novom Gradiškom i Novskom, sa istočne strane sa Opštinom Srbac, sa juga najvećim dijelom sa Laktašima i djelimičpo sa područjem Grada Banje Luke, a sa zapada i jugozapada kozarsko-dubičkom i prijedorskom opštinom.

Pored rijeke Save, koja je u ovom području plovna, opština je bogata i brdskim rijekama, od kojih su najveće Vrbaška, Jablanica, Jurkovica i Lubina.

Gradiška je locirana na nadmorskoj visini od 92 m, plodna lijevčanska ravnica je na prosječnoj iadmorskoj visini od 110 m, a pojedina sela u brdskom području i do 300 m.

Povoljni klimatski kontinentalni uslovi i geografski položaj, veliko šumsko bogatstvo planine Kozare i Prosare, plodno Lijevče polje i dijelovi Posavine, pogodno brežuljkasto obradivo zemljište, nalazišta kamena dijabaza, bogato nalazište mermera u Prosari, plovnost rijeke Save i druge pogodnosti, uticale su na razvoj brojnih oblasti privređivanja, a prvenstveno primarne poljoprivredne proizvodnje, prehrambene i drvne industrije kao i drugih privrednih grana.

Naseljena mjesta[uredi]

Mapa naseljenih mesta opštine Gradiška

Područje Opštine Gradiška čine naseljena mjesta:

Adžići, Berek, Bistrica, Bok Jankovac, Brestovčina, Bukovac, Vakuf, Vilusi, Vrbaška, Gašnica, Gornja Dolina, Gornja Jurkovica, *Gornja Lipovača, Gornji Karajzovci, Gornji Podgradci, Gradiška, Grbavci, Greda, Donja Dolina, Donja Jurkovica, Donji Karajzovci, Donji Podgradci, Dragelji, Dubrave, Elezagići, Žeravica, Jablanica, Jazovac, Kijevci, Kozara, Kozinci, Kočićevo, Krajišnik, Kruškik, Laminci Brezici, Laminci Dubrave, Laminci Jaružani, Laminci Sređani, *Lipovača, Liskovac, Lužani, Mačkovac, Mašići, Miloševo Brdo, Miljevići, Mokrice, *Mičije, Nasip, Nova Topola, Novo Selo, (Obradovac) Orahova, Orubica, Petrovo Selo, Rovine, Rogolji, Romanovci, Samardžije, Sovjak, Srednja Jurkovica, Seferovci, Trebovljani, Trnovac, Trošelji, Turjak, Cerovljani, Cimiroti, Čatrnja, Čelinovac, Čikule i Šaškinovci.

Opština ima 68 naselja, organizovanih u 53 mjesne zajednice. Najveća seoska naselja su Nova Topola, G. Podgradci, Orahova i Turjak. Cijelo područje opštine je elektrificirano, a u završnoj fazi je telefonizacija seoskog područja. Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, opština Bosanska Gradiška u cjelini, ušla je u sastav Republike Srpske. Ime gradu i opštini je promijenjeno 1992. u Gradiška.

Saobraćaj[uredi]

Sva sela su povezana sa sjedištem opštine autobuskim linijama, a iz Gradiške se svakodnevno održavaju autobuske linije prema Banjoj Luci, Beogradu, Novom Sadu, Subotici, Sarajevu i drugim mjestima. Gradiška je udaljena od Banje Luke 50 km, od Beograda 280 km, a od Zagreba 130 km.

Putnu mrežu čini 700 km lokalnih i regionalnnh puteva i 90 km magistralnih puteva, koji preko Gradiške vode prema istočnom djelu Republike Srpske i Banja Luci, a na sjever prema Srednjoj i Zapadnoj Evropi.

Gradiška je modernim autoputem povezana sa Banja Lukom i Laktašima.

U Gradišci se nalazi i jedan od najznačajnijih međunarodnih graničnih prelaza u Republici Srpskoj za putnički i teretni saobraćaj.

Stanovništvo[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Popis stanovništva u SFRJ 1991:Bosanska Gradiška

Po popisu stanovništva iz 1991. godine, Opština Gradiška je imala 59.974 stanovnika, raspoređenih u 68 naseljenih mesta. Godine 2013. u ovoj opštini je popisano 56.727 lica.

Nacionalnost[2] 1991. 1981. 1971.
Srbi 35.753 (59,61%) 32.825 (56,50%) 35.038 (65,39%)
Muslimani 15.851 (26,42%) 13.026 (22,42%) 12.688 (23,68%)
Hrvati 3.417 (5,69%) 3.544 (6,10%) 4.415 (8,23%)
Jugosloveni 3.311 (5,52%) 7.255 (12,48%) 415 (0,77%)
ostali i nepoznato 1.642 (2,73%) 1.445 (2,48%) 1.025 (1,91%)
Ukupno 59.974 58.095 53.581

Privreda[uredi]

Zahvaljujući prirodnim resursima u proteklim decenijama ostvaren je izuzetno uspješan privredni rast i razvoj. Ekonomska osnova stalno je unapređivana izgradnjom novih privrednih i infrastrukturnih objekata, povećanjem proizvodnje i izvoza na strana tržišta.

Male zanatske radionice, prerastale su u savremene fabrike, a na resursima velikog šumskog bogatstva Kozare i Prosare, te plodnih oraničnih površina Lijevče polja i Potkozarja, izgrađeni su prerađivački kapaciteti u industriji namještaja, drvnoj, poljoprivrednoj i prehrambenoj industriji. Uporedo su razvijana i preduzeća u ostalim privrednim granama a posebno u metalnoj i tekstilnoj industriji, mašinogradnji, građevinarstvu, trgovini te proizvodnji elektro — materijala i plastike.

Privredni razvoj industrijskih preduzeća uspješno je pratio i razvoj komunalnih i uslužnih djelatnosti. U proteklih 50 godina izgrađen je cjelokupni privredni potencijal, stambeni fond, te infrastrukturni objekti, sa tendencijom stalne dogradnje.

U privredi Opštine Gradiška zaposleno je 6.000 radnika, a u oblasti vanprivrede oko 2.000. Osnovni nosioci privrednih aktivnosti su državna preduzeća, od kojih je 16 sa statusom preduzeća od značaja za republiku, a 13 preduzeća je opštinskog značaja.

U preduzećima državnog sektora, koja ostvaruju 35% društvenog proizvoda opštine, zapošljavaju 50 % ukupnog broja zaposlenih i realizuju cjelokupan izvoz, u toku je proces transformacije državnog kapitala. U odnosu na predratni period dostignut je nivo industrijske proizvodnje od 25%, što ukazuje na velike mogućnosti u povećanju stepena instalisanih kapaciteta i zaposlenosti.

Na području opštine posluje preko 600 privatnih preduzeća i više od 1.400 privatnih radnji. Većina aktivnosti privatnog sektora usmjerena je na području trgovine i ugostiteljstva, a manji broj u nekim od proizvodnih djelatnosti.

Prirodni, geografski, privredni i ljudski potencijali, dobra su osnova i garancija za bolji život stanovništva i sveukupni razvoj Opštine Gradiška i Republike Srpske. Sveukupno gledajući opština Gradiška predstavlja veoma interesantno područje za sve oblike privrednih aktivnosti i investicionih ulaganja. Odbornici Skupštine opštine Gradiška SNSD-10, SDS-9, SNS-3, DNS-2, PDP-2, SP-2 , NSPzB-2, i jedan odbornik nacionalnih manjina.

Kultura[uredi]

Duga istorijska prošlost i arheološki lokaliteti su dokaz da gradiško područje ima veoma bogatu kulturnu tradiciju. Ovdje se živjelo i radilo još u praistorijsko doba. Svaka naredna društvena epoha ostavila je neizbrisiv trag u kulturnom nasleđu ovog kraja.

I danas je kulturni život u opštini veoma dinamičan i raznovrstan. Osnovni nosilac kulturnih zbivanja je Kulturni centar koji u saradnji sa drugim subjektima iz oblasti kulture može uspješno da realizuje različite kulturne programe i sadržaje.

U Kulturnom centru radi Gradski ženski hor koji je svoj višegodišnji rad krunisao sa nekoliko visokih priznanja, KUD „Kolovit“ te Pozorište. U zgradi Kulturnog centra su sjedišta i drugih nosioca kulturnih aktivnosti.

U Gradišci je, nakon dvije decenije, svoj rad obnovilo Centralno kulturno-umjetničko društvo „Lepa Radić“. Pored centralnog KUD-a, u Gradišci egzistira još 12 kulturno-umjetničkih društava.

Na području opštine Srpska pravoslavna crkva je organizovana u 10 parohija, u kojima je izgrađeno 12 hramova i 10 kapela. Najveći je Hram Pokrova Presvete Bogorodice u Gradišci čija je izgradnja započela 1965. godine i trajala do 1973. godine, kada je Hram i osveštan. Najstarija crkva je u selu Romanovcima - Hram svetog Nikole, izgrađen prije 400 godina. U njemu se 1904. godine vjenčao poznati srpski pisac i narodni tribun Petar Kočić.

U oblasti informisanja već 20 godina djeluje Srpski radio Gradiška, kao najstarija medijska kuća. U Gradišci uspješno rade i elektronski mediji u privatnom vlasništvu - „Vikom“ radio i televizija.

Sport[uredi]

Sportski život u Opštini Gradiška ima bogatu tradiciju. Među najstarijim i najmasovnijim sportovima svakako treba pomenuti fudbal. Najznačajniji je fudbalski klub Kozara koji se takmiči u Premijer ligi Bosne i Hercegovine. Prvi je osvajač Kupa Republike Srpske. FK Kozara svoj rad i nastupe vezuje za gradski fudbalski stadion. Pored ovog Kluba postoji još 25 registrovanih fudbalskih klubova koji se takmiče u nižim rangovima.

Pored fudbalskih u gradu postoje dva rukometna kluba, dva košarkaška, dva odbojkaška, kuglaški, šahovski i četiri karate kluba. Od kojih se posebno ističe Karate Klub Soko Gradiška. Na čelu sa Milutinom Puljarevićem koji se u dogledno vreme bavio profesionalno ovim sportom. Dugogodišnji stručnjak čiji su uspjesi zabilježeni u domovini ovog sporta kao i u Holivudu. Jedan od najuspiješnijih i najtrofejnijih klubova u Republici Srpskoj.

Značajno mjesto u dijelu sportskih i rekreativnih aktivnosti pripadaju Centru za podvodne aktivnosti „Sveti Nikola“, Udruženju lovaca, ribolovaca kao i aktivnostima vezanim za školski i rekreativni sport.

Važno je istaći da je u poslednje 3 godine, zahvaljujući i sredstvima donatora, a prije svih USAID-a i Japanske vlade, izvršena rekonstrukcija najznačajnijih objekata u zdravstvu, školstvu, kulturi i sportu, čime su stvoreni dobri uslovi za rad u ovim djelatnostima. Opština Gradiška ostvaruje dobru saradnju sa drugim opštinama i institucijama u Republici Srpskoj, a posebno sa bratskim gradovima Ćuprijom u Srbiji i Kavalom u Grčkoj.

Poznate ličnosti[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Popis stanovništva u BiH 2013.
  2. ^ Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine.

Spoljašnje veze[uredi]