Petar I Karađorđević

Petar I Karađorđević
Datum rođenja	11. jul 1844.
Mesto rođenja	Beograd (Kneževina Srbija)
Datum smrti	16. avgust 1921.
Mesto smrti	Beograd (Kraljevina SHS)
Titula	Kralj Srbije, Kralj SHS
Period	15. jun 1903 — 16. avgust 1921.
Prethodnik/ci	Aleksandar Obrenović
Naslednik/ci	Aleksandar I Karađorđević
Poreklo i porodica
Dinastija	Karađorđevići
Otac	Aleksandar Karađorđević
Majka	Persida Karađorđević
Supružnik/ci	Zorka Karađorđević
Potomstvo	Jelena Karađorđević Milena Karađorđević Đorđe Karađorđević Aleksandar I Karađorđević

Kralj Petar I Karađorđević (takođe poznat i kao kralj Petar Oslobodilac i Stari kralj) rođen je kao peto dete kneza Aleksandra i kneginje Perside (iz čuvene porodice Nenadovići) iz Brankovine na Petrovdan, 29. juna/11. jula 1844. godine.

Biografija

Mladost

1860. godina

Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Beogradu, a dalje školovanje je nastavio u Švajcarskoj u zavodu Venel-Olivije u Ženevi. Po završenom školovanju septembra 1861, Knežević Petar se upisuje u pariski Kolež Sen-Barb, a 1862. u čuvenu vojnu Akademiju Sen-Sir koju završava 1864. godine. U Parizu se bavio fotografijom i slikarstvom, i usavršavao svoje vojničko i političko obrazovanje. Ono mu je otvorilo vidike ideja političkog liberalizma, parlamentarizma, demokratije i njenih institucijama. Početkom 1868, knežević Petar je u Beču štampao svoj prevod knjige engleskog političara i filozofa Džona Stjuarta Mila O slobodi^tekst, sa svojim predgovorom, koji će kasnije postati njegov politički program.

1865. godina

Politički život

1874. godina

1875. godina

oko 1890. godine

1911. godina

Posle ubistva kneza Mihaila u maju 1868, politički krugovi bliski dinastiji Obrenović priključili su novom srpskom Ustavu i odredbu kojom se porodici Karađorđević zabranjuje povratak u otadžbinu i oduzima sva imovina.

Knežević Petar pridružio se Legiji stranaca francuske vojske 1870. i sa njom učestvovao u brojnim borbama zbog čega je odlikovan Ordenom Legije časti. Godine 1875. radio je na organizovanju i aktivno učestvovao u bosansko-hercegovačkom ustanku pod pseudonimom Petar Mrkonjić. Nakon neuspele Topolske bune 1877, vodio je živu političku aktivnost.

U leto 1883. godine na Cetinju se oženio kneginjom Ljubicom-Zorkom, najstarijom kćerkom crnogorskog knjaza Nikole. U tom braku rođeno je petoro dece: kćerke Jelena i Milena (umrla kao dete), i sinovi Đorđe (odrekao se prava nasledstva prestola 1909.), Aleksandar i Andrija (umro kao dete). Posle kraćeg boravka u Parizu, porodica Karađorđević preselila se na Cetinje, gde je ostala sledećih deset godina. Zbog lošeg materijalnog položaja, knežević Petar prodao je kuću u Parizu 1894, i nastanio se sa porodicom u Ženevi. Njegovi kontakti sa ljudima iz Srbije nikada nisu prestajali, pre svega sa Nikolom Pašićem, prvakom Radikalne stranke.

Tokom 1897, knežević Petar odlazi u Rusiju, i biva primljen kod cara Nikole II. Tri godine kasnije pokušao je da se sporazume sa kraljem Aleksandrom Obrenovićem o priznavanju kneževske titule i povraćaju oduzete imovine, ali bez uspeha. Knežević Petar je još više pojačao svoju političku aktivnost za povratak u Srbiju. Godine 1901. nastojao je da stupi u bliže odnose sa Austrougarskom, nudeći joj svoj politički program.

Kralj

U noći između 28. i 29. maja 1903. oficiri zaverenici ubili su kralja Aleksandra i kraljicu Dragu. Vojska je izvela državni udar, i proglasila kneževića Petra Karađorđevića za kralja Srbije, što je svojim izborom potvrdila Narodna Skupština 2. jun/15. juna. Posle 45 godina Karađorđevo potomstvo ponovo dolazi na čelo srpske države, čime počinje novi period u njenom razvoju. Krunisan je 21. septembra 1904. godine.

Od samog početka svoje vladavine, kralj Petar I suočio se sa ozbiljnim preprekama. Zemlja je bila rastrzana unutašnjom političkom borbom, a Austrougarska, isprva naklonjena novom srpskom kralju, postala je ubrzo otvoreni neprijatelj Srbije, naročito posle krize izazvane aneksijom Bosne i Hercegovine 1908.

Prvi balkanski rat protiv Turske 1912, i Drugi — protiv Bugarske 1913. — okončani su trijumfom srpske vojske pod vrhovnom komandom kralja Petra I, i oslobađanjem Raške oblasti, Kosova, Metohije i Makedonije, i njihovim pripajanjem Srbiji.

Usled stalnih i teških napora u Balkanskim ratovima, zdravstveno stanje kralja Petra I se pogoršalo, i on je 24. juna 1914. preneo kraljevska ovlašćenja na prestolonaslednika Aleksandra. Mesec dana kasnije, Austrougarska je objavila rat Srbiji, čime je započeo Prvi svetski rat. Posle veličanstvenih pobeda na Ceru i Kolubari 1914, nakon ulaska Nemačke i Bugarske u rat 1915, srpska vojska bila je prinuđena na povlačenje i napuštanje zemlje. Albanska golgota ostavila je velikog traga na zdravlje ostarelog kralja. On je ipak doživeo da dočeka konačnu pobedu i oslobođenje Srbije, i stvaranje nove države nastale ujedinjenjem Srba, Hrvata i Slovenaca.

Grob Petra I Karađorđevića

Umro je 16. avgusta 1921. u Beogradu, a sahranjen je u svojoj zadužbini na Oplencu. Zbog svojih zasluga u Balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu u srpskom narodu ostao je zapamćen kao kralj Petar I Oslobodilac.

Preci

Preci Aleksandra Prvog Karađorđevića, tri kolena unazad

Petar Prvi Oslobodilac	Otac: Aleksandar Karađorđević, knez	Deda (po ocu): Đorđe Petrović Karađorđe, Vožd Srbije	Pradeda: Petar
			Prababa: Marica Živković
		Baba (po ocu): Jelena Jovanović	Pradeda: ?
			Prababa: ?
	Majka: Persida Karađorđević, kneginja	Deda (po majci): Jevrem Nenadović, vojvoda	Pradeda: Jakov Nenadović
			Prababa: ?
		Baba (po majci): Jovanka Nenadović	Pradeda: Mladen Milovanović
			Prababa: ?

Gradovi koji su nazvani po kralju Petru

• Mrkonjić Grad — (ranije Varcar Vakuf) od 1924.
• Petrovgrad — današnji Zrenjanin (od 1935. do 1946)
• Petrovac na Moru — ranije Kastel Lastva

Vidi još

• Medalja Petra Mrkonjića
• Mrkonjić Grad
• Kraljevi Srbije
• Vlade Kraljevine Srbije

Spoljašnje veze

• Istorijska biblioteka: Utemeljenje kulta Petra I Karađorđevića
• Zvanična prezentacija prestolonaslednika Aleksandra
• Kralj Petar I Karađorđević do stupanja na presto 1903.
• 100 godina od stupanja kralja Petra na presto, 1903-2003
• Oplenac - mauzolej porodice Karađorđević
• „Krunisanje Kralja Petra I Karađorđevića u Beogradu 1904 i drugi snimci.“, Najstariji sačuvani srpski film.
• „Kralj Petar I otkriva spomenik Voždu Karađorđu na Kalemegdanu 24. avgusta 1913.“
• Kralj je hteo da umre u Topoli
• Otkriven nepoznati portret kralja Petra („Politika“, 24. maj 2011)
• Kralj podigao spomenik Makreni Spasojević iz Slovca („Pres“, 19. jun 2011)
• Kralj Petar i Francuska („Politika“, 19. decembar 2011)

---

Napomena: Sadržaj ove stranice je napisan prema zvaničnoj biografiji na navedenom sajtu http://www.royalfamily.org Fotografije su takođe sa tog sajta, dozvolu za korišćenje ovog materijala možete pogledati ovde.

Prethodnik: Knez Aleksandar Karađorđević	Karađorđevići	Naslednik: Kralj Aleksandar I Karađorđević
Prethodnik: {{{pre2}}}	{{{spisak2}}}	Naslednik: {{{posle2}}}
Prethodnik: {{{pre3}}}	{{{spisak3}}}	Naslednik: {{{posle3}}}
Prethodnik: {{{pre4}}}	{{{spisak4}}}	Naslednik: {{{posle4}}}
Prethodnik: {{{pre5}}}	{{{spisak5}}}	Naslednik: {{{posle5}}}
Prethodnik: {{{pre6}}}	{{{spisak6}}}	Naslednik: {{{posle6}}}