Peta krajiška divizija NOVJ

Peta krajiška divizija
Deo Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije
Jugoslovenska partizanska zastava
Datum formiranja: 9. novembar 1942. Mesto: Glamočko Polje Nadimak: {{{nadimak}}} Formacija: Prva krajiška brigada Četvrta krajiška brigada Sedma krajiška brigada Brojno stanje: 3.920 vojnika i oficira Komandant: Slavko Rodić Drugi komandujući oficir: {{{oficir2}}} Treći komandujući oficir: {{{oficir3}}} Polit. komesar: Ilija Došen Načelnik štaba: {{{načelnik štaba}}} Učešće u bitkama: Napad NOVJ na Bosanski Novi novembra 1942. Napad NOVJ na Sanski Most decembra 1942. Operacija Vajs I Operacija Vajs II Operacija Kugelblic Operacija Šnešturm Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944. Operacija Draufgenger Bitka na Kopaoniku 1944. Beogradska operacija Sremski front Učešće u ratovima: {{{ratovi}}} Odlikovanja:

Peta krajiška divizija NOVJ formirana je naredbom Vrhovnog štaba od Prve, Četvrte i Sedme krajiške brigade, 9. novembra 1942. godine u Glamočkom polju.

Do polovine oktobra 1943. godine bila je u sastavu Prvog bosanskog korpusa (Trećeg korpusa), Operativne grupe divizija i Prvog proleterskog korpusa. Od 1. januara 1945. godine u sastavu je Prve armije. Sedma brigada je 7. marta 1943. izuzeta iz sastava divizije, a diviziji je priključena Deseta krajiška udarna brigada. Od novembra 1943. do februara 1944. godine u sastavu divizije bila je Brigada Garibaldi sastavljena od Italijana. Od 20. septembar do kraja oktobra 1944. godine u sastavu divizije je 21. srpska brigada, a od 12. decembra 1944. i Jugoslovenska brigada, formirana u Sovjetskom Savezu.

30. novembra 1944. u sastav Pete krajiške divizije ušla je i Artiljerijska brigada.

Borbeni put Pete divizije

Nakon formiranja divizija kao celina učestvovala je krajem novembra i tokom decembra 1942. godine u ofanzivnim operacijama protiv Nemaca i ustaša u dolini Sane i Une. Tokom Operacija „Vajs I“ uspela je da spreči napredovanje nemačkog 749. puka 717. divizije, a tokom Operacija "Vajs II" vodila je uspešne elastičnu odbranu protiv nastupanja 7. SS divizije i 369. legionarske divizije.

Tokom 1943. divizija je izvršila više uspešnih napada među kojima se ističu zauzimanje Kaknja u junu i napad na aerodrom Rajlovac u avgustu.

Tokom decembra 1943. godine divizija je vodila teške manevarske borbe protiv jedinica 5. SS korpusa tokom tokom operacije „Kugelblic“ u istočnoj Bosni.

Od marta do maja 1944. godine učestvovala je u nastupanju kroz Srbiju, a zatim u borbama protiv Nemaca, četnika i muslimanske legije u Sandžaku i istočnoj Bosni. Od početka avgusta 1944. Peta krajiška divizija borila se pod neposrednom komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbiju u bici na Kopaoniku i bitkama u dolini Zapadne Morave, od oktobra 1944. do aprila 1945. godine učestvovala je u borbama na Sremskom frontu. 17. januara 1945. prilikom ofanzivnog udara nemačkog 34. armijskog korpusa divizija je pretrpela teške gubitke, a neke njene jedinice su razbijene. Tokom aprila 1945. učestvovala je u proboju Sremskog fronta i oslobađanju Slavonskog Broda.

Literatura

Portal NOB Deo isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.

• Vojna enciklopedija, Beograd 1975. godina
• Milutin Morača: Peta krajiška divizija, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1985.
• Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE, Beograd 1986.
• PRVA KRAJIŠKA BRIGADA - ZBORNIK SJEĆANjA
• Rade Zorić: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1980.
• Sedma krajiška brigada : zbornik sjećanja, Mrkonjić Grad 1978.
• Sedma krajiška brigada : zbornik sjećanja, knj. 2, Beograd 1987.
• Milorad Gončin: U DIMU BARUTA (Deseta krajiška brigada), Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1990.
• Deseta krajiška brigada - ratna sjećanja 1-2, Beograd 1984.