Političke partije Republike Srpske

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Republika Srpska
Seal of Republika Srpska.svg

Ovaj članak je dio serije o
Politici Republike Srpske

pogledaj  razgovor  uredi

Političke partije Republike Srpske su one političke stranke koje su konceptualno i programski posvećene Republici Srpskoj, njenom stvaranju, afirmaciji, očuvanju, dobrostanju i njenoj upravi, te sa sjedištem u Republici Srpskoj.

Istorija[uredi]

Nastanak prvih političkih partija Republike Srpske se poklapa sa prestankom socijalističkog jednopartijskog sistema SFRJ, na čelu koga je bila KPJ. Krajem osamdesetih godina dvadesetog vijeka, na političku scenu Jugoslavije stupa politički pluralizam. U tom periodu dolazi do, tako definisanog, nacionalnog osvješćenja dotadašnjih naroda i narodnosti Jugoslavije. Dotadašnja ideologija bratstva i jedinstva prestaje da bude primarna politička ideja, a nacionalne stranke postaju glavni zastupnici interesa tadašnjih naroda i narodnosti Jugoslavije. Ovaj period promjena na političkoj sceni Jugoslavije dovodi do sve učestalijih zahtjeva nacionalnih stranaka za nacionalno osamostaljenje pojedinih naroda i narodnosti Jugoslavije. Princip razbijanja Jugoslavije od strane novonastalih nacionalnih partija je bio zagovaran na principu republika, koje je po raspadu Kraljevine Jugoslavije i završetku Drugog svjetskog rata osnovala Komunistička partija Jugoslavije na principima bratstva i jedinstva. Podjela Jugoslavije na principu socijalističkih republika je bila prihvatljiva za većinu konstituivnih naroda Jugoslavije samo tamo gdje je većinsko konstitutivno stanovništvo bilo saglasno sa ovakvim idejama. U slučaju SR Hrvatske gdje su konstitutivni narodi bili Hrvati i Srbi, na odluku Hrvata da se otcijepe od Jugoslavije, Srbi su na prostoru istorijske oblasti Republike Srpske Krajine osnovali vlasitu vlast na republičkom nivou koja je bila za dalji ostanak unutar postojeće Jugoslavije. Ovakve odluke Hrvata da se odvoje od, i Srba da ostanu u Jugoslaviji, prouzrokovale su rat jer su Hrvati smatrali da je SR Hrvatska samo njihova zemlja, dok su Srbi smatrali da Republika Srpska Krajina treba da ostane u sastavu Jugoslavije. U ovom periodu je došlo do vrlo slične situacije na prostoru jugoslovenske republike SR BiH, nastale 1945. godine na jugoslovenskim principima bratstva i jedinstva i zajedničkog življenja naroda i narodnosti Jugoslavije i unutar zajedničke države Jugoslavije. Na političkoj sceni Jugoslavije, jedna od prvih nacionalnih partija je bila Tuđmanova Hrvatska demokratska zajednica, koja je osnovana 1989. godine, a početkom 1990. godine je osnovana i Izetbegovićeva Stranka demokratske akcije. Posljednja nacionalna stranka koja je osnovana je bila Srpska demokratska stranka srpskih zemalja. Na prvim višestranačkim izborima 18. novembra 1990. godine, SDS je osvojio 92% glasova srpske populacije.

Nakon prvih višestranačkih izbora 1990. godine, na vlast dolaze SDS, SDA i HDZ, a već na kraju 1991. godine SDA i HDZ u ime Muslimana i Hrvata traže otcjepljenje SR BiH od Jugoslavije, dok SDS u ime Srba zastupa poziciju ostanka većinskih srpskih teritorija u sastavu Jugoslavije. Ova ideja o ostanku većinskih teritorija srpskog naroda u sastavu Jugoslavije će dovesti do osnivanja Republike Srpske 9. januara 1992. godine. U periodu raspada Jugoslavije i početka građanskog rata na prostoru Jugoslavije, presudnu ulogu za stvaranje političkih partija posvećenih Republici Srpskoj je igralo i iskustvo većinskog stanovništva Republike Srpske u vrijeme raspada prve Jugoslavije kada je i na prostorima Republike Srpske proglašena Nezavisna Država Hrvatska. Glavni razlog za osnivanje političkih stranaka Republike Srpske je bio odluka političkih predstavnika srpskog naroda da sam preuzme sudbinu vlastitog naroda u svoje ruke i sam odlučuje o vlastitoj budućnosti. Tako je na osnovu političke volje većinskog naroda Republike Srpske, da sam odlučuje o svojoj sudbini, nastala i Republika Srpska kao plod volje i istorijskih okolnosti raspada Jugoslavije.

Spisak aktivnih stranaka[uredi]

Naziv Osnovana Predsjednik Sjedište Amblem
Demokratski narodni savez (DNS) 17. juni 2000. Marko Pavić Prijedor Demokratski narodni savez.png
Ekološka partija Republike Srpske Nikola Lazarević Istočno Sarajevo
Napredna Srpska 2013. Dragomir Babić Banja Luka
Narodni demokratski pokret (NDP) 09. juni 2013. Dragan Čavić Banja Luka
Partija demokratskog progresa (PDP) 1999. Mladen Ivanić Banja Luka Znak-dole.png
Partija ekonomske i socijalne pravde 20. april 2013. Emil Vlajki Banja Luka
Partija ujedinjenih penzionera (PUP) Ilija Stevančević
Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) 01. maj 2002. Milorad Dodik Banja Luka SNSD logo.JPG
Savez za novu politiku Bijeljina
Savez za demokratsku Srpsku (SzaDS) 2010. Dragan Kalinić Banja Luka Logoszds.gif
Seljačka stranka 1996. Gordana Vidović Modriča
Snaga naroda 2013. Aleksa Milojević Bijeljina
Socijalistička partija (SP) 2. juni 1993. Petar Đokić Banja Luka Logosp.jpg
Srpska demokratska stranka (SDS) 18. novembar 1990. Mladen Bosić Banja Luka
Istočno Sarajevo
Logo SDS-a.jpg
Srpska napredna stranka (SNS) 2009. Hadži Jovan Mitrović Banja Luka
Srpska radikalna stranka dr Vojislav Šešelj (SRS „Dr Vojislav Šešelj") 12. februar 1992. Mirko Blagojević Bijeljina Srs-1.gif
Srpska radikalna stranka Republike Srpske (SRS RS) 12. februar 1992. Milanko Mihajlica Banja Luka Srpska radikalna stranka Republike Srpske.png
Stranka Napredna Srpska 2013. Adam Šukalo Banja Luka
Stranka pravedne politike 08. decembar 2013. Dragomir Jovičić Banja Luka
Stranka socijalne sigurnosti srpskih boraca Aco Prelić Banja Luka

Spisak neaktivnih i ugašenih stranaka[uredi]

Naziv Osnovana Lider Sjedište Napomena Amblem
Demokratska partija (DP) januar 2009. Dragan Čavić Banja Luka Ujedinjena sa strankom Narodna demokratska stranka 09. juna 2013., pri čemu je formiran Narodni demokratski pokret (NDP). Zastava DP.PNG
Demokratska stranka federalista (DSF) 2. maj 1990. Dragan Đokanović Istočno Sarajevo Demokratska stranka federalista logo.JPG
Srpska napredna stranka Republike Srpske (SNS RS) 20. mart 1997. Vinko Perić Banja Luka SNSRS.png
Demokratska stranka Republike Srpske (DS RS) mart 1996. Dragomir Dumić
Ljubiša Savić Mauzer
Bijeljina
Demokratska stranka Srpske (DSS) 5. februar 2004. Predrag Kovačević Banja Luka 2010. cjelokupno članstvo prešlo u stranku Srpska napredna stranka (SNS) Zastava DSS.PNG
Demokratski pokret Srpske (Depos)
Narodna demokratska stranka (NDS) 2003. Krsto Jandrić Banja Luka Ujedinjena sa strankom Demokratska partija 09. juna 2013., pri čemu je formiran Narodni demokratski pokret (NDP). Logonds.jpg
Nova socijalistička partija 2010. Zdravko Krsmanović Banja Luka 24. aprila 2014. cjelokupno članstvo stranke pristupilo NDP-u. Nova-socijalistička-partija-250x103.jpg
Narodna radikalna stranka „Nikola Pašić“ Republike Srpske (NRS „Nikola Pašić“ RS) juli 1993. Prstojević Banja Luka
Narodna stranka Republike Srpske (NS RS) decembar 1995. Radoslav Brđanin Banja Luka
Nova radnička stranka Republike Srpske (NRS RS) 1996. Vinko Đuragić Banja Luka 2002. godine cjelokupno članstvo pristupilo SNSD-u.
Otadžbinska stranka Republike Srpske (OS RS) Banja Luka
Radikalni otadžbinski front „Nikola Pašić“ Republike Srpske (ROF „Nikola Pašić“ RS) juni 1996. Božidar Bojanić Banja Luka
Savez komunista - Pokret za Jugoslaviju Republike Srpske (SK-PJ RS) novembar 1990. Mićo Carević Banja Luka
Seljačko-radnička stranka Republike Srpske (SRS RS) 1990. Kozarska Dubica
Socijalno-liberalna stranka Republike Srpske (SLS RS) februar 1996. Miodrag Živanović Banja Luka Krajem 1999. većina članova prelazi u SNSD.
Srpska demokratska stranka 1990 (SDS 1990) 2007.
Srpska patriotska stranka Republike Srpske (SPaS RS) 28. mart 1993. Slavko Župljanin Banja Luka
Srpska stranka Krajine i Posavine Republike Srpske (SSKP RS) 1996. Predrag Lazarević
Đorđe Umičević
Banja Luka
Srpski demokratski savez - Otadžbinski front Republike Srpske (SDS OF RS)
Stranka demokratskog centra Republike Srpske (SDC RS) 1993. Dragomir Grubač Trebinje
Stranka nezavisnih socijaldemokrata Republike Srpske (SNSD RS) 23. januar 1999. Brano Miljuš Banja Luka Raspuštena 1999. godine.
Stranka srpskog jedinstva Republike Srpske (SSJ RS) 1994. Banja Luka
Stranka narodnog preporoda 2003. godine članstvo pristupilo DNS-u.
Srpski narodni savez (SNS) 1997. Biljana Plavšić Banja Luka
Demokratska stranka za Banjaluku i Krajinu Nikola Špirić Banja Luka
Demokratska socijalistička partija (DSP) 2000. Nebojša Radmanović Banja Luka 01. maja 2002. godine se ujedinjuje sa Strankom nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) i formira Savez nezavisnih socijaldemokrata.
Stranka nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) 10. mart 1996. Milorad Dodik Banja Luka 01. maja 2002. godine se ujedinjuje sa Demokratskom socijalističkom partijom (DSP) i formira Savez nezavisnih socijaldemokrata.

Spoljašnje veze[uredi]